Piştî salên 1960an, gelek nivîskar, rewşenbîr û kesatiyên ronakbîr yên Swêdî bi pirsgirêka Kurdistan’ê re mijûl bûe. Rêvebirê Partiya Sosyal Demokratên Swêd’ê Klays Nordmark jî yek ji van e. Ew piştî dibe şahide zilma Rejima Tirk, dibe dostê Kurdan.

Kawe Emîn / Swêd

Rûdaw: We çawa biryara piştîvaniya Kurdan da?

Nordmark: Piştîvaniya min li xebata Kurd divegere sala 2004an, wê demê li Zanîngeha Upsala Serokê Komela Siyasî ya Derve bûm. Bi mebesta sefereke zanistî li ser pêşniyareke min, biryar hate dayin em serdana Diyarbekir û Stenbol’ê bikin. Ya rastî, wê hefte ya em li Diyarbekir’ê bûn, bû sedem ku li ser pirsgirêka Kurd çavê min vebe. Dema min xwendevanên Kurd didît, hingê min hestpêkir ku li Tirkiyê Kurdbûn tê çi wateyê. Em diçûn çi cihekî polisên sivîl yên Tirk li pey me bûn. Dema em diçûn derveyî Diyarbekir jî. Li Zanîngeha Diyarbekir li gel xwendevanên Kurd û Tirk me beşdarêya xwepêşandanekê kir. Wiha lê hat di navbera min û serokê polisan de nîqaşek çêbû, gelekî li ber me dan ku em bi wan re herin qereqola polisan û çayeke wan vexwin. Lê di dawî de bêzar bûm û min jê re got ku ‘em naxwazin.’

Piştî me Diyarbekir bicîh hişt, çar ji wan xwendevanên ku mêvandarêya me kiribûn ji aliyê polisan ve hatin girtin û di derbarê wan de lêkolîn hat kirin. Dixwestin bizanin ka em kîne û ji bo çi me serdana wan kiriye. Piştî ku vegerêyam Swêd’ê, min gotarekî di derbarê serdana me de nivîsand û tê de têbîniyên xwe yên li ser rewşa Kurdistan û Tirkiyê xist ber çav. Ew gotar di Rojnama Aftonbladt de hat weşandin û yek rûpelê rojnamê jê re hatibû veqetandin. Di heman rojê de li Stenbol’ê fînala pêşbirkê ya stranên Awrûpa bû. Ev jî bû sedema ku Balyozê Tirkiyê yê li Stokholm xwe ji min aciz bike, ew jî belgeyekî bû ku rastiya axaftinên min îspat dikir. Êdî ji wê demê ve ez li dijî çewsandina Kurd tekoşînê Didim. Bêguman ne tenê li Tirkiyê, li hemû wan herêmên ku Kurd tê de dijîn.

Rûdaw: Di derbarê Kurd de toreke taybet a Partiya Sosyal Demokrat ya Swêd heye. Gelo we çi kiriye heta pirsgirêka Kurd bi rengekî aştiyane bê çareserkirin? Hîç hevkariyekî we li gel Sosyal İnternationalê heye?

Nordmark: Em dixwazin pirsgirêka Kurd li navxwe û derveyî partiya xwe bêhtir bixin rojevê. Ew jî pêwistîyeke giring e bo çareserkirina pirsgirêkê û afirandina aştiyeke demdirêj di pêşerojê de bo hemû Rojhilata Navîn. Peywendiyên me yên baş hem li Swêdê û hem li Kurdistan'ê li gel partî û rêxirawên Kurdî hene. Herwiha em piştîvaniya partiyên Kurdî yên destbirayê xwe jî dikin. Wek mînak bername heye bo peywendî li gel hilbijardinên şaredarî yê Tirkiyê di adarê de em korekî li darxin. Mixabin haya min jê nîne ku torên Kurdî yên wek me gelo di nav Sosyal İnternationalê de hene yan na.

Rûdaw: Di derbarê endambûna Tirkiyê ya Yekîtiya Awrûpa helwêsta sosyal demoqratan çiye?

Nordmark: Tirkiye jî wek wan hemû welatên ku daxwaza endambûna Yekîtiya Awrûpa (YE) kirine pêwist e berî endamtiyê şertên YE cîbicîh bike. Divê Tirkiye yekser dev ji înkarkirina mafê siyasî û mirovahî yê Kurd berde. Mixabin zîndanîkirina Leyla Zana, nîşaneke ku hê gelek maye Tirkiye bibe endamê YEyê.

Rûdaw: Ji sala 1984an ve şerê navbera Tirkiyê û PKK berdewam e. Li gel ku PKKê çend caran yekalî şerrawestandi ye. Lê Tirkiye ne amade ye pirsgirêkê bi awayekî aştiyane çareser bike û li ser şer berdewam e. Gelo dem nehatiye YE fişarê bixe ser Tirkiyê heta ku pirsgirêkê bi awayekî aştiyane çareser bike. Gelo nabe li gel Partiya Civaka Demokratîk (DTP) rûnî ku wek şaxekî PKKê tê nasîn? Wek çawa li Bakurê Îrlanda’yê heman pêvajo hebû?

Nordmark: Bi bawerêya min DTP karekî baş dike dema daxwaza hevkariyê ji Swêd û welatên din ên Awrûpa dike. DTP pêşandaye ku bi berpirsyarane tevdigere û dixwaze wek partiyeke sosyal demokrat ber bi pêşve here. Dema di sala 2007an de wextê hilbijartinên giştî li Tirkiyê min serdana DTPe kir, wêneyekî gelekî erênî min di wê partiyê de dît û hêvîdarim ku gorankarî bi heman hêlê de herin. Hêvîdarim Artêşa Tirkiyê dev jî çewsandin û provakasyonan û PKK jî dev ji xebata çekdarî berde. Kes ji nakokiyên şerbazî feyde nake. A ku pêwist e, demokrasî û mafê mirov e. Berpirsyariyeke mezin ketiye ser milê Dewleta Tirkiyê. Pêwist e piştî wê hemû çewsandina Kurd, pirsgirêkê bi rêyên aştîyane çareser bike.

Rûdaw: We biryar daye ku di 29ê Adar'ê de herin çavdêrêya hilbijardinên Bakurê Kurdistan û Tirkiyê bikin?

Nordmark: Tevî çend endam parleman û nûnerên din emê herin bo çavdêrêya hilbijartinan. Hêvîdarin ez bi xwe jî herim. Di sala 2007an de ez li Parêzgeha Şirnex’ê bûm.

Rûdaw: Piraniya Kurdan ji wê yekê ditirsin Amerîka û welatên din hêzên xwe ji İraq'ê vekişînin. Ew jî dibe ku bibe sedema têkdana hevsengiya hêzan û bandora xwe li ser peywendiyên navbera Hikûmeta Herêma Kurdistan û deshilatdarêya Bexda dirust bike. Hûn çawa berê xwe dide vê pirsgirêkê?

Nordmark: Bi bawerêya min vekişîna hêzên Amerîka û welatên din, bi başî bi rê ve diçe. Di vê dema dawî de, tundutujî kêm bûye û bi bawerêya min daniştvanên wî welatî ji tirs û nearamiyê westiyane. Mixabin ku bi sedema vekişîna wan hêzan pêwendiyên navbera Hikûmeta Herêma Kurdistan û Hikûmeta Bexda’yê ber bi xerabiyê ve herin, hêvîdarim negîje wê rojê.

Rûdaw: Di meha Gulana 2008an de we serdana Başûrê Kurdistan'ê kir. Hûn gorankariyên aborî, demokratîk û mafê mirov li Başûrê Kurdistan'ê çawa dinirxînin?

Nordmark: Bi bawerêya min gorankarî pir pozîtîf in. Bajar mezin bûne û xelk jî baştir dibe. Di warê aborî de pêşketin hene. Lê divê bac bê zêdekirin û jiyaneke baş û xizmetguzarî bê dabînkirin. Li wir demokrasî jî bi awayekî baş geş dibe. Lê belê baştir dibû ger azadiya raderbirînê bê zêdekirin. Herwiha yeksaniya navbera jin û mêr bê misogerkirin, başkirina rewş û mafê jinan pir giring e.

Rûdaw: Dewleta Îran'ê hikmê darvekirinê bo jimareke çalakvanên Kurd da. Ji mamostayan heta bi rojnamevanan û nivîskaran. Lê belê dinya bi giştî û Awrûpa bi taybetî bêdeng e. Wek sosyal demokratan we çi kiriye ji bo sekinandina wê rewşê?

Nordmark: Rejîma Îran'ê li dijî Gelê Kurd gelek tawanan kirine. Wek sosyal demokratan em wan tawanan wehşiyane û dirindane dibînin. Bi awayekî pir ciddî di rêya pêwendiyên rasterast li gel Îran'ê û bi rêya Neteweyên Yekbûyî û Awrûpa, em fişarê dixin ser İran'ê da ku ew pirsgirêk bê çareserkirin. Herwiha ez pir acizim ji wan propagandeyên ku Îran dijî Kurdan dike bo rewayiyê bixe ser tawanên xwe yê dijî Gelê Kurd. Mixabin divê wê yekê jî bêjim ku heta Ehmedî Nejad li ser desthilatê be ne li benda gorankariyeke xwiya me.

Rûdaw: Di dawî de Hûn dixwazê tiştekî taybet ji xwendevanên Rûdaw re bêjî?

Nordmark: Ez li Bakurê Swêd li Norboten ji dayik bûme û li wir mezin bûme. Dema serdana Kurdistan dikim, bo min wiha ye wek herim mala xwe ya Norboten. Heta tu bêjî xwezaya Kurdistan'ê xweşik e û mirovên wê jî rûgeş in. Di adarê de ezê serdana Başûrê Kurdistan'ê bikim û yek heftê bimînim. Bi dilekî xweş dixwazim li wir pêşwaziya biharê bikim. Berê çi dema min serdana Kurdistan'ê kiribe havîn bû. Vê carê dixwazim pêlaveke futbolê jî bi xwe re bibim û pir dixwazim li ser axa Kurd bi topê bilîzim.

Klays Nordmark

Nordmark 31 salî ye. Cîhgirê Sekretêrê Navnetewî yê Partiya Sosyal Demokrat ya Swêd’ê ye. Serokê Komela Sosyal Demokrat û li Sondebenr'ê Endamê Desteya Rêvebirina Sosyal Demokratan e. Berpirsê Tora Kurd e di nav sosyal demokratan de û

Sekretêrê Komîta Piştîvaniya Mafê Mirov e li Tirkiyê. Herwiha ew di mezintirîn rojnama herêmî ya Nordland de dinivîse. Kêfa Nordmark ji siyaseta derve, tendirustiya gel û jîngehê re tê û evîndarê futbolê ye.