Munster – Fîlmê dokûmanter yê derhênerê Kurd Hesen İrandost, Kurdland di 18ê Nîsan’ê de  bi galaya xwe derdikeve pêşberê temaşevanan. Kurdland ku dokûmantereke li ser jiyana Başûrê Kurdistan’ê ye 58 daqîqe dajo.

Gala li bajarê Münster yê Almanya tê lidarxistin û di demjimêr 19.00an de destpêdike.

Dîmenên fîlmê ji alî kameraman Umit Göngördü ve hatiye vergirtin. Seneryo û derhenerî jî ji alî Hesen İrandost ve hatiye kirin.

Wezîrê Rewşenbîrî yê Hikûmeta Herama Kurdistan’ê Fellekedîn Kakeyî jî tevlî galaya Kurdland’ê dibe û wê beşdarê semînara li ser fîlm jî bibe.

Di galaya Kurdland’ê de wê koma muzîkê Sonnige Lieder / Stranên Rojê bi zimanên Kurdî, Farsî, Tirkî û Erebî bisitrên. Herwiha wê Şivan Perwer jî di galayê de stranan bêje.

Navnîşana galayê wiha ye: Hörsaal H1 der Universität, Hindenburgplatz 10-12 Münster.

Di derbarê fîlmê Kurdland de Rûdaw’ê bi derhênerê fîlm, Hesen İrandost re hevpêyvînekî amadekir.

Rûdaw - Fikra çêkirina fîlma Kurdland li cem te çawa û kengê peyda bû?

İrandost - Her ku min çavên xwe vekirin, li derûdora xwe dinihêrt, zarokên hevpar di lîstikên min de, ne bi zarava mala me diaxifîn û ne jî sond û qesemên dixwarin yên me bûn. Lîstikên xerîb dilîstin û jê re digotin ‘leb.’ Dema mirov bi serdiket digotin ‘te dînê lebê peqand!’

Dema mirov tiştek dipirsî, di bersîivê de digotin, ‘ya?’ Em hîn bibûn di bersîva wan de me digot ‘nav giya!’ Hêrs dibûn û nema bi me re diaxivîn. Roja din heman tas û hemam. Ev zarokên, hevparê lîstokên me, ji wan re digotin Barzanî! Herkes ne Barzanî bûn, lê êdî ev nav ketibû ser hemî koçberiyên Başûrî. 

Ji salên 1979an wirve, pey rev û koçberiya ji dîktatoriya Saddam, ji gund û bajarên Kurdistana İraq’ê  li gundê buyîna min, mal, büro û mektebên xwe ava kiribûn. Gelek caran dema qêrîn ji deriyê cînareke me bilind dibû, me dizanî va laşê şehîd yê bav, yan jî brayê, Xorşîd, Sebrî, Teyîb, Haşim, Mesrûr, Fikrî, Çavşîn, Hindrên, Amir an jî yekê din vegerandin Malê. Ez li Rajan’ê bi dîmenên xweş û newxaşiyên wan re mezin bûm. Êdî rizgariya Kurdistana İraq’ê bibû derdê min jî!

Çîrokên xweşî û nexwaşiyan vê demê, ji xwe parekî ji helbest û çîrokên min in. Hertim di serê min de bû kû çîroka nexwşiyan wan bi her şêweyekê nîgar bikim. Piştî rizgarîyê di sala 1991an de bûm şahidê koçberîya giştî û vegera wan. Bi vegara wan para herî mezin, dostaniyên zarokatiya xwe min wenda kirin.

Piştî xwendina rojnamevanî li Gurcistan’ê, di sala 1997an de hatim Almanya. Li pey kar û nivis û xebatên televîzyonê , çîroka ku bi salan di serê min de raçiya bû, bi wêneyên rasteqîne ya azadiya Kurdistana İraq’ê têkel bûn û Kurdland jê derket.  

Rûdaw - Naveroka Kurdland çiye, tu bahsa çi diki bi fîlmê xwe?

İrandost - Kurdland, çîrokên lerzêner ji serhatiyên neteweyekîne, delîl û argumentên li pey gerîn û tepisandinê ne, Halebçe û Enfal e, vejîn û rabûna ji tunebûnê ye. Mirov û ax di fîlm de xwe diselmînin. Ferheng û dabûnerît di fîlmê de dilivin, lê  dîmenê reş hîn jî li rû û bejna kal û pîran aliya ye!

Rûdaw - Fîlm li kuderê û çawa hatiye kişandin?

İrandost - Kurdland, li pêvara kevn ya pêşmerge û koçberî û zordariya Saddam digere. Li çiya, li zîndanan, li qirkirin û li xweşiyan wan jî digere. Dîmenên dîrokî ji Kurdistan’ê rastîne dike. Ji Düsseldorf  a Almanya rêvîngya xwe ya nûjen ya li pey azadiyê di balefirekê de destpêdike û vê carê ji binaxeya azadî, avedanî, dîmenên turîstîk û sirûşt, werzîş, dem û destgeh, jin, mêr, moda, mirov, hîphopên Kurdî, awaz û her tiştekî di lensa kamereyê de dibîne û dinasîne. Daxwazên Kurdistaniyan ji bo hebûna welateke tena ji devê portogonistên xwe dibihîse. 

Rûdaw - Fînansa fîlm çawa hatiye bidestxistin?

İrandost - Fînansa fîlm min bixwe hilda ser xwe û beşeke tedarikatê jî ji Şîrketa Talin ya petrolê li Kurdistan’ê, Endezer İdrîs Hatemî û erka teknîkê jî Vin Fîlm ya xwediyê vê Umut Güngördü ye, hat bidestxistin.

Rûdaw - Ji bo amadekirina vî fîlmî dezgehên Alman çi alîkariya te kirin?

İrandost - Min ji tu kes yan dezgehên tu derî daxwaza alîkariyê nekir.

Rûdaw - Dezgehên Kurd yên pîşeyî û hukmî çawa pêşwaziya projeyên wiha dikin? Te alikariya wan dîtiye?

İrandost - Ji bilî hevkariyên belgeyî ku me karîbûn bi rihetî bilivin me tişteke din ji wan nedît. Belkî jî alîkariyên ku min ji wan xwestin, ji nişkeve bûn.

Rûdaw - Têkiliya te bi hunera sînemayê re çawa destpêkir?

İrandost - Ji ber ku li İran’ê, ji bo zarokatî û genciya mirov tiştek wisa diyar tune ku mirov xwe pêve mijûl bike. Armanca min li hember Awrûpa (muzik, reqs û awaz, geryanên gencane, dîskotek ûhw...) qedexe ne, piştî malbat û dibistanê sînema rawestgeha mirov ya sêyem e. Her tiştê ji wan sisiyan di miroveke coxrafya İran’ê de xurt in.  Hin caran dema nîvro, li İran’ê herkes yek dû saet radizê. Ji bilî sînemayê cihekî din nedihat bîra min, diçûm vêderê û xeweke xweş min tê de dikir.  Hîn ez 14-15 salî bûm çîrok û helbest parekî ji jiyana min bûn. Rolên sînemayî min li ser zarokên hevparên  listîkan de parve dikir û me dilîst. Ji xwe vaye ev hoye, ji bilî xwendina edebiyat, rojnamevanî tişteke din min li ber xwe nedît. Encam dîsa jî rûkirina li Tv û nîvîsandinê bû.  

Rûdaw - Projeyên pêşerojê çine?

İrandost - Çîroka ku min sala 2004an de ji bo şehîdên 1ê sibatê li Hewlêr’ê  bi navê ‘Veger’ nivîsandiye û paşê min kiriye senaryo, ez amadekariyên kişandina vê dikim.