Hewler - Serokê Lîbya'yê Mûamer Qedafî di bersiva nameya İzet Dûrî de jê daxwaz kir ku ‘wek serkirdekî netewî û İslamî derkeve ser kolanan û piştgiriya berxwedana çekdarî bike.’ Qedafî êrişeke dijwar bir ser Baasiyan û wan wek “Nazî” û ‘Mason” binavkir.

Di vê navberê de Serokê Sûrî Beşar Esad fermana şopandina Baasi’yên İraqî da û li aliyê din di navbera Baasî û Hikûmeta Bexda’yê de jî hevdîtin didomin.

Alîkarê berê yê Saddam  Husên, İzet Dûrî di nav serkirdên Baasiyan de rayedarê herî mezin e ku heta niha nehatiye girtin. Li gor çavkaniyên nûçeyan ew niha li Yemen’ê ye. Dûrî di nameya ku ji Qedafî re şandibû de êrişeke dijwar dibe ser Rejima Sûriyê û ew wek “Nesîrî Alewî ” bi nav dike û dibêje “ti cûdahiyeke wan li gel Rafîziyan (Şîa) nîne” û ew tehdîd dike: “Wê şerê me li gel wan wek vegerîna li İslamê, şerekî domdirêj be.”

Di bersiva Qedafî ya Dûrî de wiha tê gotin: “Em dixwazîn şer li dijî dagirkeran bikîn ne li dijî Şîayan. Zanyariyên girîng yên di derbarê civînên we yên li gel Îsraîliyan de hene. Ev yek tenê ji bo germkirina nakokiyaya xûnawî ye û dûrî berxwedanê ye.”

'Baas, Nazî û Mason e'

Ev lêktirazane di demekê de derketin ku partiya navlêhatî li dijî proseya siyasî ya nû û hewlên aştîyanî ya nîştîmanî helwesteke hevgirtî nîşan bide. Li gel vê yekê Baskê İzet Dûrî dijberiya vê proseyê dike û bi awayeke aşkere alîkariya rêxistina El-Qaîde û grûbên din yên çekdar dike. Baskê Mihemed Yûnis jî bi awayekî nermtir proseya siyasî dinirxîne û çend caran jî li gel hinek aliyên İraqî ji bo vegera İraq û destpêkirina karên siyasî ketiye nav danûstandinan.

Di nameya xwe de Serokê Lîbya'yê êrişî kesên nêzî Saddam Husên dike û daxwaz dike ku ew bên darezandin: “Ez dest naxim nava destê wan taîfiyên di demê teng de serokê xwe bicîh hiştin û gûleyekî jî bi Amerîkiyan ve neteqandîn. Em ji bo şerê li dijî Amerîkiyan piştgirî dikîn ne ji bo kûştina İraqiyan ji ber ku Şîa ne. Rast e ez dijî dardekirina Saddam Husên bûm, lê ez dijî Nazîzma Baasiyan jî bûm ku di deshilatdariya xwe ya 35 salan de kûştinê kirine û ne xwedî tû nirx û prensîba ne.”

Qedafî di bersîva xwe de bi awayeke dijwar Dûrî rexne dike û dibêje ku Partiya Baas ji aliyê Masonan ve hatiye damezrandin: “Serokê koçkirî yê Misir'ê Cemal Ebdûlnasir berî bimre ji min re got; ‘Baasî bi destê Masonan hatîn çêkirin. Di dema xwe de bi fermana Brîtanya ji bo bergirtina li pêlên komunîzmê ew fikir anîn. Niha jî wek hinek aliyên Ereb dixwazin ji bo sekinandina pêlên ruyê Şîageriyê ew bikarbînin.”

Qedafî Doza Dewleta Fatimî Dike!

Bersîva ku di Rojnameya El-Bîne El-Ciddîd ya İraqî de hatiye belavkirin Qedafî wiha dibêje: “Şîa û Alewî berdewama Miqawe ne. Wê rojekî jî bê Dewleta Fatimî li Bakûrê Afrîqa bibe deshilatdar. Ji ber hikmê Emewî û yên li pey wan jî hatîn, hikûmraniyekî di qezenca walî û ew tiştên bi çêkerokên jêre digotin Emîrên Musluman.”

Dema Dewleta Fatimî ji Dewleta Ebbasî cûda bû, di navbera salên 909-1171ê zayînî de deshilatdariya Sûriyê û Bakûrê Afrîqa jî kir. Qedafî di gelek boneyan de berevaniya wê dewletê dike û xwe wek warîsê wan binavdike. Wî gelek caran îddîa kiriye ku wê rojekî li Bakûrê Afrîqa ew dewlet dîsa bê avakirin. Qedafî di meha Adar a borî  de li paytexta Morîtanya li bajarê Niwakşut daxuyandibû ku hewlên wan yên ji bo damezirandina Dewleta Fatimî berdewam in û wê rojekî jî bê ‘wê dewletê ragihênîn.’ Herwiha daxwaz ji mezhebên wek Durzî û Şîayên İsmaîlî kir ku li gel Eşrafan ji bo damezirandina wê dewletê hevbigrin.

Esad jî Dijî Durî ye

Di heman demê de piştî aşkerebûna naveroka nameya İzet Dûrî, Serokê Sûriye Beşar Essed ferman daye îstixbaratê ku Baasiyên alîgirê Saddam Husên bixin bin çavdêriyê û çavkaniya pereyan wan ku ji welatên Ereb ji bo tê, diyar bikin. Li gor wê fermana Esed, serpereştê karûbarên Baasiyên İraqî yên li Sûriyê nîştecih in, wê têkevin bin çavderiya îstixbaratê. Balkêşe ku Rejima Sûriyê di heman demi de ji alî Amerîka û hinek aliyên İraqî ve bi parastina Baasiyan û piştevaniya komên çekdar û tê gûnehbar kirine.

Baas Perçe Bû

Partiya Baas bi taybet piştî girtina Saddam Husên di kanûna 2003an de, rastî sergerdanê hat û di nava xwe de wek çend baskan perçebû. Heryek ji van baskan îddia dike ku ew serokên şerî yên Partiya Baasî ne.

Çavdêran heta niha bahsa sê baskên serekî dikin: Baskê İzet Dûrî, Baskê Mihemed Yûnis El-Ehmed û Baskê keça Saddam Husên, Rexdî.

Li gor nûçeyeke Rojnameya El Bîne El-Cedîd hinek welatên Ereb, Partiya Baas’a hilweşayî ji bo dûbendiya navbera Sunnî û Şîayan bikartînin. Li aliyê din ew duxwazin Baasiyên Şîa jî bixin bin rikêfta Serokê Lîste ya El-Arabiya, Eyad Elawî. Wek tê zanîn Baasiyên Sunnî girêdayî baskên Îzzet Dûrî û Yûnis Ehmed in.

Heman rojname ji deve rayedarekî Hikûmeta İraq’ê ku navê wî nade wiha dibêje: “Şîayên nav Hizba Baas di nav partiyê de bêtesîr in û tenê hijmar in.”

Baasî û Tevlîbûna Pêvajoya Siyasî

Li aliyê din biryare di Hazîran’ê de Desteya Bilind ya Aştiya Nîştîmanî di derbarê partiya Baas’a hilweşiyaî de helwestekî fermî ragihîne. Ewçend tê gotin ku danûstandinên desteya navlêhatî û baskê Baas ya nêzî Sûriye gihiştiye encamekî. Endamê desteya navlêhatî Ebdûlkerîm Yaqûb di wê derbarê de ji Rojname ya El-Yêbah re wiha got: “Meha bê wê helwesta dawî ya aşt û danûstandinên li gel Baasiyan bên aşkerekirin.”

Desteya aştiyê ji bo vegera Baasiyan çend şert û pêwer danîne. Li gor wan divê redkirina fikrên Baasî, bawerî bi proseya siyasî ya İraq’ê û di karên siyasî de helwesta aştiyane ye qebûl bikin.

Yaqûb di derbarê şikestina giftûgoyên li gel baskên nêzî Sûriyê de jî wiha dibêje: “Ew hîn jî li ser nav, fikir û rêbazên Partiya Baas sûr in. Tenê bi şeklekî şermok serkonê tawanên serdema Saddam Husên dikin. Cûdabûna wan ya ji baskê Îzzet Dûrî bi sedema nakokiyên navxweyi ye, ne fikrî û rêbazî ye.”