وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

هەڤپەیڤین

پارێزەرەکەی سەدام بۆ رووداو: ئەوەی لەبارەی شوێنی دەستگیركردنی سەدام دەگوترێ، راست نییە

لەلایەن هەوراز گوڵپی 20/4/2017
خەلیل دلێمی، پارێزەری پێشووی سەدام حوسێن بۆ (رووداو) باسی چەند پرسێکی تایبەت بە سەدام دەکات و دەڵێت "كورد هیچ رۆڵێكی نەبوو لە دادگایی سەدام حوسێندا"


یەكێك بوو لەو 22 پارێزەرەی كە ئامادەیی خۆیان نیشاندا بەرگریی لە سەدام حوسێن، سەرۆكی پێشووتری عێراق بكەن، دواتر لەلایەن بنەماڵەی سەددامەوە وەكو سەرۆكی تیمی پارێزەرانی بەریگار لە سەدام حوسێن دەستنیشانكرا، بەڵام دواتر بە تەنیا مایەوە. پارێزەر خەلیل جاسم سەعدوون ئەلدلێمی، 49 ساڵ كە ئێستا لە ئوردن دادەنیشێ، زۆر سەرسەختانە لە دادگای باڵای تاوانەكانی عێراق بەرگری لە سەدام حوسێن كرد، بەڵام نەیتوانی دۆسیەكە بباتەوە. ئەو دەڵێت دادگایی سەدام حوسێن "سیاسی بوو نەك یاسایی". بە گوتەی دلێمی، سەددام حوسێن كە رۆژی 30ی دیسەمبەری 2006 لەسەر دۆسیەی دوجێل سێدارەدرا، هەر خۆی بە سەرۆكی عێراق دەزانی. خەلیل دلێمی یاداشتەكانی خۆی لە رۆژانی دادگایی سەدام نووسیوەتەوە و لە دووی توێی كتێبێك بەناوی (صدام حسین من الزنزانة الأمریكیة هذا ما حدث) بڵاوكردەوە، (رووداو) لە عەممانی پایتەختی ئوردن ئەو هەڤپەیڤینەی لەگەڵ خەلیل دلێمی سازكرد. 

رووداو – عەممان

رووداو: بۆچی بەرگرییت لە سەدام حوسێن كرد؟

خەلیل دلێمی: دوای هێرشی سەربازیی ئەمریكا بۆ سەر عێراق لە دەرەوەی شەرعیەتی نێودەوڵەتی و بەبێ هیچ پاڵپشتییەكی یاسایی، نە یاسای نێودەوڵەتی و نە یاسای ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، ئەو رەوشەی لە عێراق هاتەپێشەوە پێویست بوو هەموو كەسێك و هەموو عێراقییەك لە باكوورەوە تاوەكو باشوور، رووبەڕووی هێرشی ئەمریكا ببنەوە، بینیم رووبەڕووبوونەوەی ئەو داگیركارییە لە چوارچێوەی كاری مندایە وەكو پارێزەر، بۆیە ئامادەبووم خۆبەخشانە بەرگریی لە سەرۆك سەدام حوسێن بكەم، چونكە بە بڕوای من هێرش و ئەنجامەكانی هێرشەكە ناڕەوا بوو. 

 دادگایی سەدام سیاسی بوو نەك یاسایی


رووداو: پێشبینیت دەكرد دۆسیەكە بدۆڕێنی؟

خەلیل دلێمی: سەرتاپای پرسەكە سیاسی بوو، سەرۆك سەدام حوسێنیش خودا لێی خۆش بێت، دەیزانی پرسەكە سیاسییە، چونكە پرسەكە پشتی بە یاسا نەبەستبوو، هەر بۆیە هیچ ئەنجامێكی یاسایی لێناكەوێتەوە. ئەگەر پرسەكەشمان لەسەر ئاستی حیساباتی تەقلیدی دۆڕاندبێت، ئەوە ئێمە ئەو پرسەمان هەر بردووەتەوە، سەرجەم ئەو تۆمەتانەی ئاراستەی سەرۆك سەدام حوسێن كران، دروستكراو بوون. 

رووداو: لە سێدارەدانی سەدام حوسێن یاسایی نەبوو؟

خەلیل دلێمی: بە تەواوی سیاسی بوو.

رووداو: كتێبێكت لەسەر دادگاییەكەی سەدام حوسێن نووسی، ئایا سەدام شتێكی تایبەتی پێگوتووی لە كتێبەكەتدا ئاماژەت پێ نەدابێ؟

خەلیل دلێمی: هەموو ئەو شتانەی دەزانرێن ناگوترێن. كاتێكیش دەمانەوێ‌ حاڵەتێكی دیاریكراو روون بكەینەوە بۆ گەلەكەمان، واتا شیكردنەوەی لەسەر بابەتێكی دیاریكراو تێدابێت، هیچ كێشەیەكمان لەوە نییە.

رووداو: ئایا سەدام شتێكی پێگوتوویت و لەژێر گوشاری ئەمریكییەكاندا لە كتێبەكەتدا نەتنووسیبێت؟

خەلیل دلێمی: بۆ نووسینی كتێبەكەم هیچ گوشارێكم لەسەر نەبوو.
  رۆژانە حەوت سەعات قسەم لەگەڵ سەددام دەكرد


رووداو: سەدام چی دەگوت لەسەر كورد؟

خەلیل دلێمی: دەیگوت كاتێك سەردانی بەرەكانی جەنگم دەكرد لە شەڕی ئێران، كە چاوم بە ئەفسەرێك دەكەوت خەڵكی باكووری عێراق بوو زۆر دڵخۆشتر دەبووم لەوەی چاوم بە ئەفسەرێكی ناوەڕاست یان باشوور كەوتبایە. شانازیی پێوە دەكردن و پێموایە هەموو عێراقییەكان شانازی بە گەلی كوردەوە دەكەن لە باكووری عێراق.

رووداو: سەدام چۆن دەیڕوانییە ئایندەی عێراق؟

خەلیل دلێمی: پێیوابوو ئەو داگیركاریەی ئەمریكا نامێنێ‌ و كۆتایی دێت و عێراق ئازاد دەبێت، خوازیاربوو عێراقییەكان یەكبگرن و تایفیەت وەلابنێن، تۆوی ئەو فیتنەیە ریشەكێش بكەن كە داگیركار چاندوویەتی. هەروەها بەردەوام گەشبین بوو بە ئایندەی عێراق سەرەڕای ئەو قوربانییە گەورانەی زۆر ئازاری دەدان.

رووداو: ئایا هیچ هەوڵێك هەبوو بۆ ئازادكردنی سەدام حوسێن؟

خەلیل دلێمی: لایەنی ئەمریكی لە رۆژانی یەكەم گفتوگۆی لەگەڵ كرد لە بەرامبەر وەستاندنی شەڕ یان دانانی چەك لەلایەن هێزەكانی مقاوەمە.

رووداو: سەدام قبوڵی كرد؟

خەلیل دلێمی: نەخێر رەتیكردەوە

رووداو: بۆچی؟

خەلیل دلێمی: ئەوكات شەڕی فەللوجە هەبوو، ئەمریكیەكانیش تووش ببوون و زیانی زۆریان بەركەوتبوو، بۆیە دووجار هاتنە لای، جاری سێیەمیش لە رێگەی منەوە بوو، داوایان لە من كرد ئەو پەیامەی پێبگەیەنم و ناوەندگیری بكەم، منیش گوتم من گوشار لەسەر سەرۆك ناكەم، بەڵام داواكارییەكەی ئێوەی پێدەگەیەنم، بێگومان داواكارییەكەم پێگەیاند، بەڵام ئەو رەتیكردەوە.

رووداو: تۆ هەستت دەكرد سەددام ستەمكارە؟

خەلیل دلێمی: ئەگەر دەزگاكانی حوكمڕانی كاری نابەجێیان كردبێ، ئەوە ئەو بەرپرس نییە لێی، چونكە ئەوە دامەزراوەكانن و لە هەموو وڵاتێكیش روودەدات، چەند رۆژێك پێش ئێستا سەیری ڤیدیۆیەكم كرد كە مرۆڤایەتی سەرۆك دەسەلمێنێت، لە ڤیدیۆكە ژمارەیەك ئەفسەر و مونتەسیبەكانی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی گشتی بە خراپ مامەڵەیان لەگەڵ خێزانێكی عێراقی كردبوو، ئەو خێزانەش لەلای سەرۆك سەدام سكاڵای كردبوو، سەرۆكیش فەرمانی تەمبێكردنی دان، لەبەردەم سەرۆكی خێزانەكەدا تەمبێ كران. ئایا ئەمە ستەمی تێدایە، من پێموانییە سەرۆك سەدام حوسێن ستەمكار بووبێ، بەپێچەوانەوە تا ئاستێك دادپەروەر بوو. 

  سەددام حوسێن تا لە سێدارەش درا هەر خۆی بە سەرۆك دەزانی


رووداو: چی دەگوت لەسەر سەركردەكانی ئێستای عێراق؟

خەلیل دلێمی: دەبێ چی بڵێت، سەركردەكانی عێراقی ئەوكات، لە ساڵی 2003 لەگەڵ داگیركار هاتن، لەسەر زرێپۆشەكانی ئەمریكا هاتنەوە، دەبێ چییان لەسەر بڵێت. ئەو سەركردانە لەلایەن گەلەوە هەڵنەبژێردراون.

رووداو: رۆژی لە سێدارەدانی سەددام حوسێن كێ لە هۆڵی لە سێدارەدانەكە بوو؟

خەلیل دلێمی: هەموو سەرەكانی پارتی دەعوە لە هۆڵەكە ئامادە بوون.

رووداو: دەتوانی بەناو پێمان بڵێیت؟

خەلیل: سامی عەسكەری، موەفەق روبەیعی، جگە لە ئەندامانی پارتی دەعوەش، بۆ تەنیا لەسەر ئەندامانی پارتی دەعوەی كورت بكەینەوە، مریەم ئەلڕەیس كە وێنەی دیمەنەكەی گرت و هەروەها كەسانی دیكەش.

رووداو: هەستت دەكرد كە سەددام پەشیمانە لەو شتانەی لە سەردەمی ئەودا روویانداوە؟

خەلیل دلێمی: راستییەكەی نەیدەخواست. لە مەسەلەی كوێت حەزی نەدەكرد رووبدات، ئەو نەیدەخواست، بەڵام عێراق هاندرا بۆ ئەو كارەی لەساڵی 1990 روویدا، ئەو نەیدەخواست رووبدات، كاتێك ئەو پرسەمان باسدەكرد، بەردەوام دەیگوت خودا لەو كەسە خۆش بێت كە هۆكار بوو، خودا لەو كەسە خۆش بێت كە هۆكار بوو.
 دادوەر رزگار ئەمین لەژێر گوشاری میلیشیاكاندا دەستی لەكاركێشایەوە

رووداو: كێ هۆكار بوو، سەددام كێی تۆمەتبار دەكرد بەوە؟

خەلیل دلێمی: چەند فاكتەرێك هەبوون، فاكتەری ناوخۆیی و دەرەكی و فاكتەری هەرێمی و نێودەوڵەتی هەموویان هۆكار بوون، بەڵام زۆربەی دیمەنەكە بۆ گەلانی عێراق روون نییە، لە داهاتوودا هەمووی رووندەبێتەوە.

رووداو: لە زیندان لەگەڵ سەدام حوسێن باسی چیتان دەكرد؟

خەلیل دلێمی: باسی هەموو شتێكمان دەكرد، چونكە ماوەی دیدارەكان 7 كاژێر بوو یان 7 كاژێر و نیو، كەمترین كات 6 كاژێر بوو، بۆیە باسی هەموو شتێكمان دەكرد.

رووداو: سەدام حوسێن كۆمەڵێك راسپاردەی پێداوی، ناوەڕۆكەكەیان چی تێدایە؟

خەلیل دلێمی: بەڵێ راستە چەند راسپاردەیەكی پێدام. گرنگترین راسپاردەش ئەوەبوو داوای لە گەلانی عێراق دەكرد یەكگرتوو بن، تایفیەت وەلانێن. هەروەها دژایەتی ئەو گەلانە نەكەن كە لە پڕۆسەی داگیركردن بەشدارییان كردووە، چونكە لۆمەكە دەكەوێتە سەرشانی حكومەتەكانی ئەو گەلانە.

رووداو: ئەو نامانەی لە نێوان سەدام و رەغەدی كچی ئاڵوگۆڕ دەكران باسی چییان دەكرد؟

خەلیل دلێمی: ئاڵوگۆڕی نامەكانیان زیاتر لەلایەنی مرۆیی بوو بۆ ئەوەی پەیوەندی لەگەڵ خێزانەكەی هەبێت، هەروەها لەگەڵ خەڵك و هەموو عێراقییەكان پەیوەندی بكات.
  سەربازانی ئەمریكی بە مۆسیقا سەدامیان بێزار دەكرد


رووداو: سەدام بەردەوام سكاڵای ئەوەی دەكرد كە لەزیندان سووكایەتی پێدەكرێت و ئەشكەنجە دەدرێت، كێ بوو ئەو كارانەی دەكرد؟

خەلیل دلێمی: داگیركاری ئەمریكی كە بەڵێنی دیموكراتی بە عێراقییەكان دابوو ئەو كاتە دەركەوت ساختەیە، یەكەم كەس بوون ئازاری سەرۆك سەدام حوسێنیان دا لەكاتی دەستگیركردنی، چەند رۆژێك دوای دەستگیركردنیشی لە دادگا لە بەردەم حاكم رزگار سكاڵای كرد كە ئازار دراوە.

رووداو: گوتت ماوەی حەوت كاژێر لەگەڵ سەدام لە زیندان دەمانەوە، بە دیاریكراوی باسی چیتان دەكرد؟

خەلیل دلێمی: هەموو شتێك، هەر شتێك پەیوەندی بە عێراقەوە هەبوو قسەمان لەبارەوە دەكرد.

رووداو: راستیی رووداوی دەستگیركردنی سەدام حوسێن چییە؟

خەلیل دلێمی: ئەوەی لایەنی ئەمریكی رایگەیاند، شتی هەڵبەستراوی زۆری تێدابوو، سەرۆك سەدام حوسێن رۆژی 13/12 لە قەزای دۆر لە نێو كێڵگەیەك دەستگیركرا، ئەو مێژووە چەسپاوە، بەڵام بابەتی دیكەی ناڕوون هەیە.

رووداو: واتە لەنێو كونەكەدا دەستگیر نەكراوە؟
  بۆ نووسینی پەرتووكەكەم هیچ گوشارێكم لەسەر نەبوو

خەلیل دلێمی: نا نا لەژێر زەمین بوو.

رووداو: سەدامت چۆن دەبینی لەناو زیندان؟

خەلیل دلێمی: كەسایەتیی بەهێز بوو، كاریزما بوو، خۆڕاگر و ورەی زۆر بەرز بوو. لایەنی ئەمریكی، ئەفسەرەكانیان بەڕێزەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەكرد، بەڵام سەربازەكان هەندێكجار كاری نادروستیان دەكرد، بۆ نموونە ژاوەژاویان لەنێو بەندیخانەكەدا دەكرد. دەنگی مۆسیقایان بەرز دەكردەوە و شتی لەم شێوەیە.

رووداو: سەدام گەیشتبووە ئەو قەناعەتەی كە ئیدی سەرۆكی عێراق نەماوە، ئەوەی پێ قبوڵ بوو؟

خەلیل دلێمی: لە رووی یاساییەوە تاوەكو لەسێدارەش درا ئەو سەرۆكی عێراق بوو، چونكە لەڕێگەی هێزێكی سەربازیی دەرەكییەوە لە دەسەڵات لادرا، گەل لاینەداوە، بۆیە هەستی دەكرد هەر سەرۆكە، لەبەردەم گەل گوتاری دەدا و بە دادوەری دەگوت من سەرۆك كۆماری عێراقم، هەروەها فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكانم، ئەمەش مافێكی یاسایی و شەرعییە.

رووداو: ئایا دادوەرەكان رووبەڕووی گوشاری میلیشیاكان یان لایەنە سیاسییە عێراقییەكان دەبوونەوە؟

خەلیل دلێمی: بەڵێ‌ زیاتر لە دادوەرێك باسی ئەوەیان كردووە، بەتایبەتی دادوەر رزگار محەممەدئەمین، هۆكاری دەست لەكاركێشانەوەی دادوەر رزگار هەر ئەو گوشارانە بوو كە لەلایەن سەركردەی میلیشیاكان و بەرپرسانی حكومەتەوە لە بەغدا لەسەری بوون.

رووداو: پارتە كوردییەكان هیچ رۆڵێكیان هەبوو لە دادگاییكردنەكەدا؟

خەلیل دلێمی: نەخێر هیچ رۆڵێكیان نەبوو. نە بە نەرێنی نە بە ئەرێنی هیچ رۆڵێكیان نەبوو.

رووداو: شتە نەزانراوەكانی پرۆسەی دادگاییكردنی سەدام حوسێن چین كە بۆ یەكەمجار لێرەوە باسی بكەیت؟

خەلیل دلێمی: بەخوا لایەنی ئەمریكی هەموو ئەو شتانەی لەنێو دادگا دەگوتران نەیدەگواستەوە، زۆربەی قسەكانیان دەبڕی، هەندێك پرسیش هەیە بۆ مێژوو جێدەهێڵدرێت. 

رووداو: چی دەگوت لەسەر ئێران؟ 

  سەددام نەیدەخواست شەڕی كوێت رووبدات


خەلیل دلێمی: سەدام دادگای بە شانۆگەرییەكی ئەمریكی ناودەبرد، هەروەها دەیگوت هەموو ئەوەی لە عێراق روودەدات بە گوشاری ئێرانە.

رووداو: ئایا ئەوە راستە كە نوری مالیكی تەرمەكەی سەددامی بردووەتەوە بۆ ماڵەكەی خۆی لە رۆژی ئاهەنگی هاوسەرگیریی كوڕەكەی؟

خەلیل دلێمی: ئەو هەواڵە وا بڵاوكرایەوە و زیاتر لە دادوەرێكیش جەخیتان لەسەر ئەوە كردەوە. بەدووری نازانم ئەوانە بەهۆی داخ و رق و كینەیان لە بەرامبەر ئەو پیاوە شتی زۆر زیاتر لەوە بكەن.

پێداچوونەوە: حەکیم داود

کۆمێنتەکان

 
کۆمێنتێکی نوێ دابنێ
وەکو میوان کۆمێنت دادەنێی یان بە چوونە ژوورەوە؟
نیشانەکردن : سەدام حوسێن
8448 ژمارەی بینین

 

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

Farhad Karim Abas | 25/05/2017 08:31:42 ص
یەکەمی بێ رکابەرە
رووداو دەچێتە شوێنی دەرکەوتنی رۆناڵدۆ نازاریۆ دالیما
| 24/5/2017 | (1)
Rudawi | 25/05/2017 06:34:20 ص
Tkaya am hawala la bash englisi Rudawa blaw bkanawa. Sipas
وردەکاری کوژرانی 23 کەسی خێزانێکی کورد بە دەستی داعش
| دوێنێ کاژێر 03:32 | (1)
که ریم | 24/05/2017 09:49:29 م
1. پیش هه مو شتیک هاوراتم که ئه مریکا یان هه ر ولاتیکی دیکه راسته وخو رولیان هه بوبی.به لام شتیکی دیکه ش هه یه ؛ ئه مریکا دوای روخانی به عس ، رولیکی...
Azad Azad | 24/05/2017 10:37:28 م
واقعی ئه‌مرۆ و مێژووی ١٩١٦زۆر زۆر جیاوازه‌ له‌ دارشتن و پیلان و سیاسه‌ت و ململانه‌ی زل هێزه‌كانی جهان.....!!! كاك مه‌جید هیچ پیلانێگیش نه‌بۆ بۆ...
قەیرانی سووریا و چارەنووسی هەرێمی كوردستان
| 24/5/2017 | (4)
کرێکار | 24/05/2017 08:26:49 م
زۆر کەمن ئەو کەسانەی بەڕاستی دەستی نوسینیان هەیە،ئەم بەڕێزە یەکێکە لەو کەسانەی کەبەڕاستی ئەم وتارەی خوان نوسیوە نەک لەبەر ئەوەی وتارەکەی لەسەر...
چی لەگەڵ نەوشیروان مستەفادا نامرێ؟
| 22/5/2017 | (1)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

ئاسایشی خورماتوو بەهەڵە تەقە لە 16 کەس دەکات 1 کاژێر لەمەوبەر |

ئاسایشی خورماتوو بەهەڵە تەقە لە 16 کەس دەکات

ئافرەتێک بریندار دەبێت زۆرتر
بارزانی هیوادەخوازاێت رەمەزان ببێتە کۆتاییهاتنی تیرۆر و تووندڕۆیی 1 کاژێر لەمەوبەر |

بارزانی هیوادەخوازاێت رەمەزان ببێتە کۆتاییهاتنی تیرۆر و تووندڕۆیی

پیرۆزبایی له‌ موسڵمانانی كوردستان و جیهان ده‌كات زۆرتر
لە کوردستان خێزانێکی 5 کەسی چەند پارەی بۆ رەمەزان پێویستە؟ 2 کاژێر لەمەو بەر |

لە کوردستان خێزانێکی 5 کەسی چەند پارەی بۆ رەمەزان پێویستە؟

لەسەر نرخ هۆشداری تووند دەدرێتە دوکانداران زۆرتر
0.187 seconds