وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

هەڤپەیڤین

جەعفەری بۆ رووداو: ئەگەری شەڕی پێشمەرگە و حەشدی شەعبی بنەمای واقیعی نییە

لەلایەن هیوا جه‌مال 21/4/2017
د.ئیبراهیم جەعفەری
د.ئیبراهیم جەعفەری

رووداو- هەولێر

د.ئیبراهیم جەعفەری، وەكو یەكێك لە حەكیمەكانی سیاسەتی دەرەوەی عێراق ناودەبرێت. بەڵام هەندێك پێیانوایە هێشتا نەیتوانیوە وەكو پێویست سیاسەتی دەرەوەی عێراق روون بكاتەوە. لە سیاسەتی دەرەوەدا، پلانی عێراق چییە بۆ ناوچەكە و وڵاتانی دیكەش، هەروەها لەبارەی هەرێمی كوردستان و گشتپرسی و ئاڵای كوردستانەوە بۆچوونیان چییە؟ (رووداو) ئەو پرسیارانە و كۆمەڵێك پرسیاری دیكە ئاراستەی بەڕێز د.ئیبراهیم جەعفەری دەكات. دەقی تەواوی ئەم هەڤپەیڤینە شەوی دووشەممە لە تەلەڤزیۆنی رووداو بڵاودەبێتەوە.

رووداو: كاتێك لە فڕۆكەخانە دابەزین گوتت كەشوهەواكەی گەرمە، لە رووی سیاسیشەوە پێتوایە كەشەكە هەر گەرمە؟

جەعفەری: كەشوهەوای سیاسی ئەگەر بەشێوەیەكی گشتی هەڵسەنگاندن بۆ ‌دۆخی ئێستا و سەردەمی ئۆپۆزسیۆن بكەین، بەڕاستی هەڵسەنگاندنی بۆ ناكرێت. ملیۆنان عەرەب، كورد، سوننە، شیعە، كریستیان ئاوارە بوون. سوپاس بۆ خوا زۆربەیان گەڕانەوە زێدی خۆیان. هەوڵ دەدەین بۆ بونیاتنانی عێراقێكی بەهێز. بەڵام ئەوە بەس نییە بۆ ئەم قۆناغە، پێویستە هەنگاوی زیاتر بنرێت بۆ ئەوەی دەستكەوتی زۆر بەدی بێت و دەخوازین عێراقییەكان بەرپرسیارێتی ئایندەیەكی رۆشنتر بۆ عێراق بخەنە سەرشانیان، بەتایبەتی لە پرۆسەی ئاوەدانی بگەینە خاڵێك كە لە رێگەی وەبەرهێنانەوە عێراق لە پلاتفۆرمە نێودەوڵەتییەكاندا لەسەر ئاستێكی پێشكەوتوو بێت. ئێمە تەواوی ئامانجەكانمان نەپێكاوە، بەڵام بەدڵنیاییەوە دەستكەوتی زۆر بەدەست هاتوون. ئەمڕۆ عێراق لە پێگەی نێودەوڵەتیدا بووەتە رابەڕی هەموو جیهان بۆ رووبەڕووبوونەوەی تیرۆر. دوێنێ سێ پارێزگا لەژێر چنگی تیرۆردابوون، هەموویان ئازادكراون و بەشێكی كەمی بەری راستی مووسڵ ماوە. ئەوەی مایەی خۆشحاڵییە خودی عێراقییەكان خۆیان رۆڵیان هەبووە لە لەناوبردنی تیرۆر بە سوپا، حەشدی شەعبی، پێشمەرگە، دژەتیرۆر، حەشدی هۆزەكان هەموویان پشكی خۆیان هەبووە لەم دەستكەوتانە. ئێمە ناڵێین كێشە و ناكۆكیمان نییە، بەڵام گوتاری سیاسیی عێراقی بەشێوەیەكی هاوبەش سەرجەم هێز و لایەنە سیاسییەكانی عێراقی لەدەوری كۆبوونەوە. پێموایە ئەمە نهێنیی راستەقینەی سەركەوتنەكەیە. 

  ترەمپ پێیگوتین پشتیوانیمان بۆ عێراق كۆتایی نایەت و زیاتریش دەبێت

رووداو: ئێوە لە ماوەی رابردوودا لەگەڵ سەرۆك وەزیرانی عێراق و وەفدێكی كوردی چوونە ئەمریكا و دۆناڵد ترەمپتان بینی، چۆن لە سیاسەتی ترەمپ تێگەیشتوون؟ 

جەعفەری: وەك نەریتێكی باو، هەر كاتێك سەرۆكێكی نوێ لە ئەمریكا هەڵدەبژێردرێت، دیدار و كۆبوونەوە لەگەڵ سەرۆكوەزیرانی عێراق دەكات. ترەمپ لەسەر ئەم بنەمایە بەفەرمی بانگهێشتی حەیدەر عەبادی، سەرۆكوەزیرانی عێراقی كرد. شاندێك بەرەو ئەمریكا بەڕێكەوت و منیش ئەندامێكی ئەو شاندە بووم. ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دەوڵەتی دامەزراوەیە. راستە دوو پارتی سیاسی وڵات بەڕێوەدەبەن كە كۆماری و دیموكراتەكانن و راستە كەسایەتی زۆر بەهێز هەیە دەسەڵاتی ئەوەیان هەیە رووبەڕووی سەرۆكی وڵات ببنەوە، بەڵام لە كۆتاییدا دەستوور و كۆنگرێس و دامەزراوەكان ئەو وڵاتە بەڕێوەدەبەن.
 گوشاری سەرۆكایەتی كۆمارم لەسەربوو بۆ جێبەجێنەكردنی دەستوور

رووداو: كەواتە سیاسەتی ئەمریكا بەرامبەر عێراق ناگۆڕێ؟

جەعفەری: من ناڵێم گۆڕانكاری بەسەردا نایەت، بوارێك بۆ نەرمبوون هەمیشە هەیە، بەڵام ئەویشیان رەها نییە.

رووداو: لەو گۆڕانكارییە لە نەرمینواندن چی بەر عێراق دەكەوێ‌؟

جەعفەری: ئەمە شتێكی نهێنی نییە بۆ ئێوە، عێراق یەكێك بوو لەو وڵاتانەی كە رێگری لێكرابوو مامەڵە لەگەڵ ئەمریكا بكات، بەڵام عێراق بێدەنگی نەنواند و رێكارە یاساییە راستەقینەكەی گرتەبەر. بۆ هەموو جیهانی سەلماند كە دەوڵەتی تیرۆر نییە، بەڵكو قوربانیی تیرۆرە و سەركەوتووە بەسەر تیرۆردا. ئێمە پێمانوابوو بڕیارەكە گوماناوی بوو، لە كۆتاییشدا ئیدارەی ئەمریكا بەدەنگەوە هات و ئێستاش عێراق لەوە دەرچووە كە بەچاوی وڵاتی تیرۆر یان داڵدەدەری تیرۆر سەیر بكرێت. ئێستا عێراق لە دۆخێكدایە هەل و دەرفەتی زۆری پێدەدرێت و بەسەریدا دەبارێت، وڵاتان بەردەوام بانگهێشتی دەكەن، بەپێچەوانەشەوە سەردانی زۆرمان دەكەن. لەو سۆنگەیەشەوە رێككەوتن و سەفەقاتی سیاسی و بازرگانی دەكرێت. عێراق ئێستا دەستپێشخەرە بۆ كرانەوەیەكی فراوان بەرەوڕووی هەموو جیهان. عێراقی ئێستا زۆر جیاوازە لە عێراقی پێشوو. گوتاری سیاسیی عێراقی ئێستا لە كۆمەڵگە و كۆڕبەندە نێودەوڵەتییەكاندا گوێی لێ دەگیرێت.

رووداو: لەوەتەی ترەمپ بووەتە سەرۆكی ئەمریكا، هەڵوێستی ئێوە لە نێوان ئێران و ئەمریكا دژوارتر نەبووە؟ چۆن دەتوانن باڵانس لە نێوانیان بپارێزن؟

جەعفەری: عێراق فەلسەفەیەكی دیپلۆماسی هەیە لە بەڕێوەبردنی پەیوەندییەكانی. لەسەر بنەمای دوو جەمسەری. مەبەستم چییە لە دوو جەمسەری؟ عێراق و ئێران، عێراق و توركیا، عێراق و سووریا، عێراق و كوێت و سعودیە و ئوردن جەمسەرگیریی دووانە لەگەڵ هەر جەمسەرێك بەشێوازی دووانەیی مامەڵە دەكات بەبێ ئەوەی كاریگەری لەسەر لایەنی دیكە هەبێ. ئێمە باوەڕمان بەسیاسەتی میحوەریی نییە، هەمان شت بۆ كۆمەڵگەی ئەوروپی و ئەمریكی. مامەڵە لەگەڵ ئەوروپییەكان دەكەین و لە هەمانكاتیشدا مامەڵە لەگەڵ بەریتانیاش دەكەین. هەمان شت لە پەیوەندییەكانماندا لەگەڵ ئیدارەی بوش و دواتر ئیدارەی باراك ئۆباما و ئێستاش لەگەڵ ئیدارەی ترەمپ هەل و دەرفەتی زۆر هەیە لە بواری پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان، بەتایبەتی لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا. رێككەوتنێك هەیە بەیەكدیمان گرێدەدات. ئەم رێككەوتننامەیە زۆر گرنگە لە رووی ئەمنی و سەربازییەوە. ئەو رێككەوتننامەیەشمان بەبیرهێنانەوە لەچوارچێوەیەكی ستراتیژی، واتە كاراكردنی روانگەی ئەمنی لەسەر ئاستی هەموو وەزارەت و دامەزراوە پەیوەندیدارەكان لە كشتوكاڵ و پیشەسازی و سیاسی و ئەمنی.

 ئاساییبوونەوەی پەیوەندیی ئێران و سعودیە لە بەرژەوەندیی عێراقە

رووداو: بەڵام ئێستا ئەمریكا بەپێی ئەو رێككەوتننامەیە مامەڵەتان لەگەڵ دەكات؟

جەعفەری: ئێمە رێككەوتنەكەمان وەبیرهێنانەوە، ئەوانیش پابەندبوونی خۆیان راگەیاند و جەختیان كردەوە كە پابەندن بەرامبەر بە عێراق. بەڕێز ترەمپ راشكاوانە گوتی "پشتیوانیمان بۆ عێراق كۆتایی نایەت بەڵكو زیاتر دەبێت". 

رووداو: هەر لەو كۆبوونەوەیەدا داواكاری هەبووە لەبارەی حەشدی شەعبی، چ داواكارییەكیان هەبوو؟

جەعفەری: من لە ترەمپم نەبیست باسی حەشدی شەعبی بكات بەدیاریكراوی. ئێمەی عێراقی وەك چۆن سوپا و پۆلیس و پێشمەرگەمان هەیە، بەهەمانشێوە حەشدی شەعبی و حەشدی هۆزەكانیشمان هەیە. دامەزراندنی ئەم هێزە لە ئەنجامی هەڕەشە و ئەمری واقیعی رۆژگار بووە. سوودمان لە ئەزموونەكانی جیهان وەرگرت. بەپێی ئەزموونەكانی جیهان لە دۆخە نائاساییەكاندا سوپا ناتوانێت هەموو شتێك بكات، بۆیە داوای یارمەتی و هاوكاری لە وڵاتانی دراوسێ و هاوپەیمان دەكات بۆ بەهاناوەچوونی و لەسەر ئاستی ناوخۆییشەوە هێزی حەشد و هێزی پاڵپشتیكار دادەمەزرێنێت. حەشدی شەعبی لەم سۆنگەیەوە سەریهەڵدا. ئێمە حەشدی شەعبیمان لە دەرەوە هاوردە نەكرد. بەڵكو لە ناخی عێراقەوە لەدایكبووە و جەنگاوەرەكانیش نەوەی عێراقین و لە هەر كوێیەك بن سوودیان هەیە بۆ عێراق و هیواخوازم رۆژێك بێت تەحەدییە ئەمنییەكان نەمێنن، ئەوسا لە روانگەیەكی دیكەوە سوود لە حەشدی شەعبی وەردەگرین.

رووداو: كورد مەترسی هەیە، شەڕ لە نێوان پێشمەرگە و حەشدی شەعبی دروست ببێ‌، ئەو مەترسییە لەلای ئێوەش هەیە؟

 

جەعفەری: پێموانییە ئەم مەترسییانە بنەمای واقیعییان هەبێت. نە بۆچوونی حەشدی شەعبی ئەوەیە كە لەگەڵ لایەنێكی دیكەی عێراقی شەڕ بكات. نە پێشمەرگەش ئەو بۆچوونەی هەیە. ئێستا خوێنی پێشمەرگە و حەشد لە یەك بەرە تێكەڵی یەكدی دەبێت بۆ بەرگریكردن لە خاك و شەرەفی عێراق. ئەمەش دەرخستەی تێگەیشتنی سیاسییە. هەموو سیاسەتڤانە كوردی و عەرەبی و سوننە و شیعە و پێكهاتەكانی دیكەش خاوەن ئایدیایەكن پێكەوە بەرگری لە خاك و شەرەفی عێراقییەكان دەكەن. ئەمەش رەنگدانەوەی لەسەر كۆی رووداوە سیاسییەكان دەبێت، هەروەها لەسەر كۆی رووداوە سەربازییەكانیش.

رووداو: حەشدی شەعبی بە فتوایەكی سیستانی دامەزرا. ئەگەر مەترسیی شەڕی حەشد و پێشمەرگە هەبوو، ئایا ئامادەن داوا لە سیستانی بكەن بە فتوایەك رشتنی خوێنی كورد حەرام بكات؟

جەعفەری: بۆچی پێشبینی شتێك بكەین كە رووینەداوە. ئەم هێزانە (حەشدی شەعبی و پێشمەرگە) لە كاتێكدا دەجوڵێن كە سەروەریی عێراق رووبەڕووی مەترسی ببێتەوە وەك چۆن ئێستا هاوئاهەنگن و پێكەوە شانبەشان دەجەنگن دژ بەداعش و گرووپە تیرۆریستەكان. سەید سیستانی خوا بیپارێزێت زیاتر لە جارێك هەڵوێستی حەكیمانەی نواندووە لەكاتی روودانی هەر كێشەیەك و ناكۆكییەك لە نێوان چین و توێژەكاندا دەستبەجێ فەرمانی راگرتن و كۆتاییهێنانی گرژییەكانی داوە.

رووداو: هەندێكجار وەكو حەكیمی سیاسەتی عێراق وەسف دەكرێی، چۆن پەیوەندیتان لەگەڵ سعودیە چاك كردەوە، چ رۆڵێكتان دەبێ‌ بۆ ئاساییكردنەوەی پەیوەندیی ئێران و سعودیە؟

جەعفەری: گرژییەك و دۆخێكی بارگاوی لە نێوان سعودیە و ئێران هەیە كە هەردووكیان دراوسێی عێراقن. خراپیی دۆخی ئاسایشیان رەنگدانەوەی بۆ سەر عێراقیش دەبێت و بەپێچەوانەشەوە خراپیی دۆخی ئاسایشی عێراق بەسەر هەردوو وڵاتدا رەنگدانەوەی دەبێت. هەوڵەكانمان چڕ كردەوە بۆ لێكنزیككردنەوەی لایەنەكان. پێموایە هەوڵەكان بۆ نزیكبوونەوەی زیاتری نێوانیان هێشتا بەردەوامە. لە بەرژەوەندی عێراقە كە هاوسەنگی بپارێزێت لە پەیوەندییەكانی لەگەڵ سعودیە و ئێران. هەروەها لە بەرژەوەندیی عێراقە پەیوەندیی نێوانیان بگەیێنێتە ئاستێكی گونجاو.

رووداو: بەڵام هێشتا پەیوەندیتان لەگەڵ توركیا ساردە، چی دەكەن بۆ ئاساییكردنەوەی ئەو پەیوەندییە؟

  پەیوەندییەكانمان لەگەڵ توركیا هێشتا بەردەوامە

جەعفەری: پەیوەندییەكانمان لەگەڵ توركیا هێشتا بەردەوامە. بڕیاری هەڵپەساردنمان نەداوە و هەڵیناپەسێرین. راستە خاڵێك هەیە ئێمە رەتیدەكەینەوە، ئەویش بوونی هێزی سەربازیی توركیایە لە باشیك، بەڵام ئەوە ناگەیێنێت كە پەیوەندییەكانمان لەگەڵ توركیا دەپچڕێنین. ئێمە دەمانەوێت سەروەریمان پارێزراو بێت و تەواوی خاكمان لەژێر كۆنترۆڵی خۆماندا بێت، بەڵام رێگەنادەین پەیوەندییەكانمان بەهۆی كردارێكەوە تێكبچێت. تا ئێستاش باڵیۆزخانەی توركیا لە بەغدا و باڵیۆزخانەی عێراقیش لە ئەنقەرە كار و چالاكییەكانیان بەردەوامە.

رووداو: هیچ بەڵێنێكتان لە توركیا وەرگرتووە، سوپاكەی بكشێنێتەوە؟

جەعفەری: تا ئێستا بەڵێنێكی توركی بەرجەستەكراومان پێنەدراوە. شێوازی بەڵێنەكانیان ناوە ناوە گۆڕانكاریی بەسەردا دێت، بەڵام گوێمان لە گوتارێكی بوێرانە نەبووە كە بەعێراق بڵێن هەرگیز پاشەكشە ناكەین. هەر جارەو شتێك دەڵێن، بۆ نموونە دەڵێن هەركاتێك سەقامگیریی بۆ عێراق بگەڕێتەوە یان كاتێك داعش كۆتایی دێت، بەمدواییەش گوتیان دوای كۆنترۆڵكردنەوەی تەواوی ئەو سێ پارێزگایە (ئەنبار، سەڵاحەددین و مووسڵ)، واتە بەڵێنی كشانەوە دەدەن، بەڵام هەرگیز قبوڵ ناكرێت بەشێوەیەكی هەمیشەیی لە خاكی عێراق بمێننەوە. هیچ وڵاتێك وەك عێراق سینگی فراوان نییە كە خاكەكەی بەزێندرابێت و لە هەمان كاتدا درێژە بە پەیوەندییەكانی بدات.
  توركیا بەڵێنێكی ئەوتۆی بە ئێمە نەداوە بۆ كشاندنەوەی هێزەكەی باشیك 

رووداو: بەڕێزت كە سەرۆك وەزیران بوویت، بەهۆی كوردەوە لادرای لەسەر ئەوەی دەستوورت پێشێل كردووە. ئەوە راستە؟

جەعفەری: من سووربووم لەسەر جێبەجێكردنی دەستوور. دەستووریشم جێبەجێ كرد. لە كاتێكدا هەموو جیهان چاوی لەسەر ئەوە بوو هەڵبژاردنەكان بۆ شەش مانگ دوابخرێن، من رەتمكردەوە. بەڕێز كۆفی ئەنان پەیوەندیی پێوەكردم و پێیگوتم مافی سروشتیی خۆتە ئەگەر بۆ شەش مانگ دوایبخەیت و منیش دیسان رەتمكردەوە، گوتم پێویستە هەموویان لە 2005 جێبەجێ بكەم. ساڵی 2005 بەرلەوەی بچێتە بەردەم سەرۆكایەتی كۆمار، من پەسەندم كرد و دواتر پێشكەشی ئەنجوومەنی نیشتمانیم كرد. هەموو ئەم هەڵبژاردنانە لە ساڵی 2005 كران. ساڵی 2005 ساڵی هەڵبژاردنە یەك لەدوای یەكەكان و پەسەندكردنی دەستوور بوو. لە كاتێكدا رووبەڕووی گوشار دەبوومەوە لەلایەن سەرۆكایەتی كۆمارەوە. دواتر هاتینە سەر قۆناغی ماددەی 140 و پرسی كەركووك. ماددەی 140 سێ خاڵی هەیە: یەكەم ئاوەدانكردنەوە بۆ ئەمە 200 ملیۆن دۆلارمان پێشكەش كرد بۆ ئەوەی زەمینە خۆشبكرێت بۆ ئاوەدانكردنەوە، ئەمە لە سەردەمی من بوو كە سەرۆكوەزیران بووم. خاڵی دووەم ئاساییكردنەوە بوو. هەوڵەكانمان چڕ كردەوە بۆ ئەوەی دۆخەكە ئاسایی بكەینەوە. خاڵی سێیەم مایەوە كە سەرژمێری بوو. بەپێی دەستوور دەبێت سەرژمێری لە كۆتایی ساڵی 2007 كرابا. منیش لە ساڵی 2005 بۆ 2006 سەرۆكوەزیران بووم، بەڵام هەندێك لایەن گوشاری بەردەوامیان دەكرد و چەواشەكارییان دەكرد بۆ ئەوەی سەرژمێری لە 2005 و 2006 بكرێت، منیش رەتمكردەوە و رامگەیاند كە دەبێت لە كۆتایی 2007 بكرێ‌.
 داواكاری یوئێنم بۆ دواخستنی هەڵبژاردن رەتكردەوە

رووداو: دەڵێن لە 2006 بە مەكتەبی سیاسیی یەكێتیت گوتووە كە وەزیرەكانتان هیچ كاتێك باسی جێبەجێكردنی مادەی 140یان نەكردووە، ئایا ئەوە راستە؟ 

جەعفەری: نەخێر نەخێر نەخێر، برادەرانی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان و وەزیرە كوردەكانیش دەستبەرداری جێبەجێكردنی دەستوور و ماددەی 140 نەبوون. نەخێر بەپێچەوانەوە ئەوان دەیانگوت ئەگەر ئێمە لە شوێنی جەعفەری بووینایە ئەمەمان پێنەدەكرا و جەختیشیان لەوە دەكردەوە كە دەبێت دڵسۆزانە بۆ دەستوور كاربكرێت و نابێت سەرژمێری لە 2005 و 2006 بكرێت، بەپێچەوانەوە دەبێت لە كۆتایی 2007 و بەپێی دەستوور بكرێت. بۆیە پێویستە كورد شانازی بكەن بەو سیاسەتڤانانەی ئەو سەردەمە كە بەدڵسۆزییەوە بۆ پرسێك كاریان دەكرد و سیاسەتیان دەكرد. 
 دەبێ‌ كەركووك تایبەتمەندییەكی جیاوازی پێبدرێ‌

رووداو: رات چییە لەسەر هەڵكردنی ئاڵای كوردستان لە كەركووك؟ 

جەعفەری: كەركووك عێراقێكی بچووكە. ئەم پارێزگایە چەپكێك گوڵە و هەموو رەنگەكانی لەخۆگرتووە. كورد و توركمان و عەرەبی هەیە، سوننە و شیعەی هەیە، موسڵمان و كریستیانیشی هەیە. من لە سەردەمی خۆم داوامكرد كەركووك تایبەتمەندییەكی جیاوازی پێبدرێت كە جیاواز بێت لە ئیدارەی هەر پارێزگایەكی دیكە. ناتوانین نەخشەی دێمۆگرافیای كەركووك كۆپی بكەینەوە، بەڵام دەتوانین نەخشەڕێگایەكی سیاسی و كارگێڕی دابین بكەین كە بگونجێت لەگەڵ فرەڕەنگیی كەركووك. بەكورتی ئەمە بۆچوونی منە و تا ئێستاش بۆچوونم نەگۆڕاوە.

رووداو: بەڵام كورد دەڵێت كوردستانییە، بە حەقی نازانی ئاڵای كوردستان لە كەركووك هەبێ‌؟
 كورد دەبێ‌ شانازی بە سیاسەتمەدارەكانی لە كابینەكەی من بكات

جەعفەری: ئەو حەقی خۆیەتی كە چۆن بەحەقی خۆی دەزانێت. بەڵام كاتێك ئاڵا هەڵدەكات ئایا هەموو پێكهاتەكانی كەركووك رێككەوتوون لەسەر ئەوەی كەركووك تەنیا موڵكی كوردە؟ بەدڵنیاییەوە وەڵامەكە نەخێرە. دەتوانیت شتێكی دیكە بڵێیت. ئەگەر لەسەری رێكنەكەوتوون كەواتە هەڵەیە شتێك بسەپێنین ئەگەر رێككەوتنی لەسەر نەكرابێت و بەسەر خەڵكی كەركووكدا بیسەپێنین. وەك چۆن رێگە نادەین كورد لە كەركووك فەرامۆش بكرێت، لە هەمان كاتدا رێگە نادەین لایەنێك یەك بۆچوون و یەك تێڕوانین و یەك پێكهاتە بەسەر هەموو پێكهاتەكانی دیكەی كەركووكدا بسەپێنێت. پێمانوایە كارێكی هەڵەیە.

رووداو: ئەو چەند رۆژەی لە كوردستان بوویت و سەركردەكانی كوردت بینی، پێتوایە كورد جددیە لە گشتپرسی و راگەیاندنی سەربەخۆیی؟
  بەرپرسانی كورد دەیانگوت ئەوەی جەعفەری كردی بە ئێمە نەدەكرا

جەعفەری: لەبارەی جددیبوون یان نەبوونیان پێویستە پرسیار لە برایەكی كورد بكەیت. بەڵام ئەگەر بەمشێوەیە پرسیار بكەیت و بڵێیت ئەبوو ئەحمەد تۆ وەك برایەكی كوردان خوێندنەوەت چییە و ئامۆژگاریت چییە؟ من وەك برایەك و دۆستێكی دێرینی كورد بەمشێوەیە ئامۆژگارییان دەكەم: پێویستە بەرلەوەی ئەم هەنگاوە بنێن با زۆر بیر بكەنەوە. ئایا دۆخی ئێستای كورد وەك دۆخی دیكتاتۆرە یەك لەدوای یەكەكان بوو؟ فەرامۆشكردن، هەڵەبجە، ئەنفال، قەدەخەكردنی بەشداربوونیان لە سوپا، قەدەخەكردنیان لە دامەزراندن لە فەرمانگەكان و دامەزراوەكان، ئایا ئەمانە هەن؟ وەڵامەكە بێگومان نەخێرە. تكایە تكایە تكایە. یەكەم سەرۆككۆماری عێراق بەڕێز جەلال تاڵەبانی كوردە، دووەم سەرۆككۆماری عێراق دكتۆر فوئاد مەعسوم ئەویش كوردە، عێراقی ئێستا زۆر جیاوازە لەگەڵ عێراقی پێشوو. كەسایەتی كوردی وەزارەتی سیادییان پێدراوە و كاردەكەن و بەشێوەیەكی فراوان بەشداری لە فەرمانڕەوایی دەكەن لە ناو بەغدا و هاوكات لە كوردستان پەرلەمانیان هەیە و حكومەتی خۆجێییان هەیە و ئێستا لە دۆخێك و كەشێكی زۆر جیاوازدا دەگوزەرێن. پێمانوایە هەل و دەرفەتی برایانی كورد ئەوەیە جوامێریی خۆیان بسەلمێنن و دەبێ هاوشان و یاوەری پرۆسەی سیاسی عێراقی بن و مامەڵە لەگەڵ چین و توێژەكانی دیكە بكەن و مامەڵەی بەردەوام لەگەڵ عەرەب و سوننە و شیعە بكەن. 
 رێگەنادەین لایەنێك بۆچوونی خۆی بەسەر هەموو پێكهاتەكانی كەركووكدا بسەپێنێ

رووداو: راستە لە بەغدا بە وەفدی كوردیتان گوتووە، بڕۆن توركیا رازی بكەن و ئێمەش رازین؟

جەعفەری: نازانم، ئەم شتەم بۆ باس نەكراوە، بەهیچ شێوەیەك گوێم لەوە نەبووە. 

 

نیشانەکردن : ئیبراهیم جەعفەری
1680 ژمارەی بینین

 

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

Dariush Eshq
Dariush Eshq | 10/08/2017 04:53:39 م
كاك شێر به گی تۆ له دوریت نازانیت لێره چی ده گوزه رێت له كوردستان دوباره پێویستمان به ڕاپه ڕینێكی تره كه كاك فه رهاد دوباره ده نگه زوڵاڵه كه ی بخاته...
کچە شەهید | 10/08/2017 08:39:41 م
دروستە لە باشوور کیشە زۆرە، گەندەلی و زۆر شتی دیکە. بەلام ئایا بە نەخێر بۆ سەربەخۆیی ئەو کێشانە کۆتاییان دێت. نەخێر کۆتاییان نایە. کەواتە ئێمە دەبێ...
ئەحمەد شێربەگی بۆ فەرهاد سەنگاوی: ئێستا رۆژی تۆیە هاواربکەی بۆ سەربەخۆیی
| 9/8/2017 | (6)
ره شید | 10/08/2017 07:17:41 م
ئه ی نه وه که ی بو له نه ته وه که ی زیز و دابراوه و ئاوات و ئاره زوو و حه زه کانی باپیری فه راموش کردووه و خه لک به سینگه خشکه و ئه و به ته قله...
ژیان و شیعرەکانی قانع
| 10/8/2017 | (1)
سه عدی مه هاباری | 10/08/2017 06:43:28 م
ئالوزے نیومالے شیعی زامنےسه رکه وتنےئیمه یه. گه لےکوردباشترین هه لےلہ میژوے شورشکردنیدابوره خساوه که ده بئ که لکےلئ وه رگرئ وململانه ے حیزبےو....نه...
بۆردوومانکردنی گرووپەکەی حەشدی شەعبی ناکۆکی دەخاتە نێو ماڵی شیعە
| 10/8/2017 | (1)
ره شید | 10/08/2017 04:58:56 م
ئه گه ر کاراکردنه وه ی په رله مان بو دواخستنی گشتپرسی بیت داخستنی باشتره. من ئه مه وه ک پلانی B نه یارنی گشتپرسی شوناس ده که م!
اسماعيل مراد بلباس2 | 10/08/2017 06:32:47 م
ده ست خوش
جڤاتی گشتیی گۆڕان: ئامادەین بۆ دانوستاندن و پێویستە خواستەکانمان بێتەدی
| 10/8/2017 | (3)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

کارگەیەکی ریسایکلین لە چەمچەماڵ دادەمەزرێندرێت 2 کاژێر لەمەو بەر |

کارگەیەکی ریسایکلین لە چەمچەماڵ دادەمەزرێندرێت

هەلی کار بۆ 900 کەس دەڕەخسێنێت زۆرتر
ترەمپ گەورە راوێژکارێکی کۆشکی سپی دوورخستەوە 2 کاژێر لەمەو بەر |

ترەمپ گەورە راوێژکارێکی کۆشکی سپی دوورخستەوە

پێشتریش لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەیی زۆرتر
لە هیندستان بەهۆی لافاو نزیکەی 80 کەس گیانیان لەدەستدا 4 کاژێر لەمەو بەر |

لە هیندستان بەهۆی لافاو نزیکەی 80 کەس گیانیان لەدەستدا

چەند گوند و ناوچەیەک وێران بوون زۆرتر
0.344 seconds