وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

رۆژهەڵاتی ناوەڕاست

رووسیا لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا بەدوای چییەوەیە؟

لەلایەن رووداو 5/10/2017
رووسیا بەرژەوەندییەكی گەورەی ئابووری و بازرگانی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا هەیە
رووسیا بەرژەوەندییەكی گەورەی ئابووری و بازرگانی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا هەیە

رووداو- هەولێر

دوو ساڵ بەسەر هێرشی ئاسمانیی رووسیا لە سووریا تێپەڕی، لە دوای 30ی ئەیلولی 2015 وە، زۆربەی لێكۆڵینەوەكان لەبارەی ستراتیژی رووسیا لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست لەسەر سووریا چڕبوونەتەوە، زۆربەی شارەزایانیش لەسەر ئەوە كۆكن كە بەشداری سەربازیی رووسیا لە شەڕی نێوخۆی سووریا هێندەی لە تەكتیكێكی كورتخایەن دەچێت، هێندە ستراتیژێكی هەمەلایەن نییە بۆ ناوچەكە، بەڵام راپۆرتێكی ناوەندی لێكۆڵینەوە و پەرەسەندن (ناسراو بە رەند) جەخت لەوە دەكاتەوە كە نابێ ئەم تێڕوانینە هەنگاو و سیاسەتی رووسیا لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست بچووك بكاتەوە.

رۆژهەڵاتی نێوەڕاست و سیاسەتی دەرەوەی رووسیا

راپۆرتەكەی (رەند) جەخت لەوە دەكاتەوە كە لە ئەولەویەتەكانی سیاسەتی دەرەوەی رووسیادا، رۆژهەڵاتی نێوەڕاست لە دوای ئەوروپا و رۆژهەڵاتی ئاسیا دێت "رۆژهەڵاتی نێوەڕاست دەرفەتی سنوورداری تێدایە بۆ پاراستن و برەوپێدانی بەرژەوەندییە نیشتمانییەكانی رووسیا". هەرچەندە رووسیا پلانێكی درێژخایەنی بۆ رۆژهەڵاتی نێوەڕاست نییە، بەڵام بەرژەوەندیی درێژخایەنی لەو ناوچەیەدا هەیە، بۆ دەستەبەركردنی ئەو بەرژەوەندییانەش "ئەو بەربەستانەی لەپێش نییە كە دەكرێت لەبەردەم وڵاتانی رۆژئاواییدا هەبن"، بۆ نموونە پاراستنی مافەكانی مرۆڤ. 
بە گوێرەی راپۆرتەكە، چەند بنەمایەك سیاسەتی دەرەوەی رووسیا بەرامبەر رۆژهەڵاتی نێوەڕاست ئاراستە دەكەن:

بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و دوورخستنەوەی گرووپە تەكفیرییەكان لە سنوورەكانی رووسیا یەكێكە لەو بنەمایانە كە وای كردووە رووسیا دەست لە قەیرانی سووریا وەربدات. لە ماوەی سێ ساڵی رابردوودا 3500 هاووڵاتی رووسی چوونەتە ناو رێكخراوە توندئاژۆ ئیسلامییەكانی عێراق و سووریا. 
بەرگریكردن لە سیستەم و ستروكتوری سیاسی ئێستای رۆژهەڵاتی نێوەڕاست خاڵێكی دیكەی سیاسەتی دەرەوەی رووسیایە. رووسیا بەرگرییەكی سەخت لە سنوورەكانی ئێستای رۆژهەڵاتی نێوەڕاست دەكات و دژی گۆڕینی رژێم و دەستكاریكردنی سنوورەكانیەتی. ئەمەش پێچەوانەی سیاسەتی رووسیا لە ئەوروپایە، لە كاتێكدا لە رۆژهەڵاتی ئەوروپا و ئۆكراینا "هەوڵی تێكدانی سنوورەكان دەدات".

بنەمایەكی دیكەی سیاسەتی دەرەوەی رووسیا بەرامبەر رۆژهەڵاتی نێوەڕاست سێكولار و نائایدیۆلۆژیبوونی پەیوەندییەكانی رووسیا لەگەڵ وڵاتانی ئەو ناوچەیەیە. هەر ئەمەش وای كردووە مۆسكۆ ئاسانتر لە رۆژئاواییەكان لەگەڵ پایتەختە جیاجیاكانی وڵاتانی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست مامەڵە بكات.
 
سووریا:

بەشداریی رووسیا لە قەیرانی سووریا ناوازە بوو، لەبەر ئەوەی لە دوای قۆناغی شەڕی سارد ئەوە یەكەمجار بوو رووسەكان بەشێوەیەكی راستەوخۆ دەست لە كاروباری نێوخۆیی وڵاتێكی ئەو ناوچەیە وەربدەن. بە گوێرەی (رەند) دەستێوەردانی رووسیا لە شەڕی نێوخۆی سووریا لەگەڵ سیاسەتی دەرەوەی ئەو وڵاتە بۆ رۆژهەڵاتی نێوەڕاست دەگونجێت، چونكە "رێگەی لە گۆڕینی رژێم بە دەستپێشخەریی رۆژئاوا گرتووە".

جیا لەمە رووسیا بەهۆی بەشداریی راستەوخۆی لە قەیرانی سووریا، توانی بنكەی دەریایی و ئاسمانی لە لازقیە و تەرتوس لە سووریا دابنێ، لەم رێگەیەشەوە لە دەرەوەی سنوورەكانی خۆی بەرەنگاری هەڕەشەی گرووپە تیرۆریستییەكان دەبێتەوە.

بەشداریی رووسیا لەو شەڕە حەوت ساڵەیەدا، شەرعیەتی ئەوەی بە مۆسكۆ داوە لەگەڵ ئێران و توركیا بەشێكی سەرەكی لە هەوڵەكانی چارەسەری قەیرانی سووریا بن، بەمەش دەرگای نوێ و كارتی گوشاری بەهێز لە بەرامبەر ئێران و توركیا كەوتووەتە دەستی مۆسكۆ.

بەگوێرەی راپۆرتی ناوەندە ئەمریكییەكە، پەیوەندییە دیپلۆماتیك و ئابوورییەكانی رووسیا لەگەڵ وڵاتانی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست هێندەی لەسەر بنەمایەكی ئارەزوومەندانە و بەرژەوەندیی هاوبەشی كورتخایەنە، هێندە لەسەر بنەمای ناچاربوون و بەرژەوەندیی درێژخایەن نییە، وەكوو چۆن پەیوەندیی وڵاتانی كەنداو لەگەڵ ئەمریكا زیاتر ناچاریانەیە. 

راپۆرتەكە دەڵێت كە تەنانەت پەیوەندییەكانی ئێران و رووسیاش پەیوەندییەكی لێوانلێو لە بەدگومانییە، ئەمەش هۆكاری سیاسی و مێژوویی لەپشتە. بۆ نموونە ئێران و رووسیا كێشەیەكی لە مێژینەی سنوورەكانیان هەبووە، لە ماوەی شەڕی هەشت ساڵەی نێوان تاران و بەغدا، رووسیا پشتگیری لە سەدام حوسێن دەكرد، هەتا پێش رێككەوتنە ئەتۆمییەكەی 2015 مۆسكۆ پشتگیری لە سزا نێودەوڵەتییەكانی دژی ئێران دەكرد و لەسەر چارەنووسی سیاسی و ئیداریی سووریاش ناكۆكیی گەورە لە نێوان ئێران و رووسیادا هەیە.

بەپێی راپۆرتەكە، رووسیا كۆمەڵێك بەربەستی لەبەردەمە كە نا‌هێڵن پەیوەندییەكی درێژخایەنی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكە هەبێت، گرنگترین بەربەستیش شێوازی پەیوەندییەكانی رووسیایە لەگەڵ وڵاتانی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست. رووسیا لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا پەیڕەوی لە بنەمای پراگماتیزم دەكات، واتە بەپێی واقیعەكان سیاسەت و پەیوەندی خۆی لەگەڵ وڵاتانی ئەو ناوچەیە دادەڕێژێ، نەك لەسەر بنەمای ئایدیۆلۆژی و بەرژەوەندیی درێژخایەن.

هەر ئەمەش وای كردووە رووسیا لە لایەكەوە پەیوەندییە سەربازییەكانی لەگەڵ ئێران قووڵ بكاتەوە و لەلایەكی دیكەشەوە هەوڵی بەهێزكردنی پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیسرائیل و وڵاتانی كەنداو بدات. ئەم شێوازە سیاسەتە باڵانسێكی بە پەیوەندییەكانی مۆسكۆ و وڵاتانی ناوچەكە داوە، بەڵام كۆمەڵێك لێكدژیشی لەو سیاسەتەدا دروستكردووە، راپۆرتەكە نموونەی پەیوەندییەكانی مۆسكۆ لەگەڵ تاران و تەلئەڤیڤ دەهێنێتەوە "رووسیا بەڵێنی بە ئێران داوە سیستەمی دژەمووشەكی S300 بە ئێران بفرۆشێت، بەڵام بەهۆی گوشارەكانی ئیسرائیلەوە رایگرتووە، ئەمە لە درێژخایەندا گرێكوێرەی زۆر لە هاوكارییە سەربازییەكانی ئێران و رووسیادا دروست دەكات.

ناوەندە ئەمریكییەكە پێیوایە مامەڵەی وڵاتانی عەرەبیی سوننەی ناوچەكەش لەگەڵ رووسیا بە هەمانشێوە كورتخایەن و پراگماتیكییە، لەبەر ئەوەی وڵاتانی ئەو ناوچەیە دەیانەوێت بەهۆی نزیكبوونەوە لە رووسیا ئاماژەی مەترسی بۆ ئەمریكا بنێرن كە خەریكە ئەڵتەرناتیڤێكی دیكەیان دەستدەكەوێ.

وزە 

رووسیا بەرژەوەندییەكی گەورەی ئابووری و بازرگانی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا هەیە، لە چەند ساڵی رابردوودا كۆمپانیا حكومییەكانی گازپرۆم و رۆسنێفت دەستیان بە ژمارەیەك پڕۆژە لە ئێران، عێراق، توركیا و هەرێمی كوردستان كردووە. لە كاتێكدا كەرتی پیشەسازیی وزەی رووسیا رووبەڕووی سزاكانی وڵاتانی رۆژئاوایی بووەتەوە، رووسیا هەم بۆ جێگیركردنی نرخی نەوت و هەمیش بۆ دۆزینەوەی كار بۆ كۆمپانیا زەبەلاحەكانی، پێویستی بە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستە.

کۆمێنتەکان

 
کۆمێنتێکی نوێ دابنێ
وەکو میوان کۆمێنت دادەنێی یان بە چوونە ژوورەوە؟

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

Ahmad Jamel
Ahmad Jamel | 16/10/2017 09:02:59 م
خیانەت هەموو گەلی کوردی و پیشمەرگەی گریاد
پەرلەمانتارێکی گۆڕان دەقی رێککەوتنی بافڵ تاڵەبانی و ھادی عامری بڵاودەکاتەوە
| 21 کاژێر لەمەو بەر | (1)
Kori Boukan | 16/10/2017 03:57:51 م
من ته نيا داواكارم كه ئاگاتان له سنوره كانى روژئاوا بىت. هىندىك جولانه وه ى مه ترسىى دار له پيرانشار ديتراوه.
هاشمی: ئەوەی لە کەرکووک روودەدات بە هاوئاهەنگی بافل تاڵەبانی و قاسم سولەیمانییە
| دوێنێ کاژێر 06:27 | (1)
rzgar | 16/10/2017 01:53:16 م
خودابی پارێزیت
Kardo | 16/10/2017 03:12:53 م
سه لا مه تى بو كاک کوسره ت و هه موو پیشمه رگه ی کوردستان .به نه فره ت بن ئه وانه ی خیانه تیان له کورد و له که رکووک کرد
 برینداربوونی کۆسرەت رەسول رەتدەکرێتەوە
| دوێنێ کاژێر 03:07 | (3)
Aso | 16/10/2017 11:13:30 ص
ئه گه ر خيانه تى ئه مريكا نه بوايه كورد واى به سه ر نه ئه هات ، تكايه مه كه ونه تاوانبارى يه كترى ، ئه گه ر يه كيتيش باليكى خراپ تصرفى كردبيت ، هه...
حەشدی شەعبی هەوڵی دابڕینی کەرکووک لە هەولێر و سلێمانی دەدات
| دوێنێ کاژێر 11:07 | (1)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

هەڵامەتمە یان نەخۆشییەکی سەخت؟ 1 کاژێر لەمەوبەر |

هەڵامەتمە یان نەخۆشییەکی سەخت؟

دە نیشانەی جیاکەرەوە زۆرتر
 رەنگکوێری چییە؟ بۆچی پیاوان زۆرتر تووشدەبن؟ 3 کاژێر لەمەو بەر |

رەنگکوێری چییە؟ بۆچی پیاوان زۆرتر تووشدەبن؟

رەنگکوێری زۆرتر تووشی پیاوان دەبێت زۆرتر
شوان قەڵادزەیی کۆچی دوایی کرد 3 کاژێر لەمەو بەر |

شوان قەڵادزەیی کۆچی دوایی کرد

لەکاتی گەڕانەوەی لە کەرکووک تووشی رووداوی هاتووچۆ زۆرتر
0.25 seconds