وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

کوردستان

حکومەتی هەرێمی کوردستان وەڵامی رێکخراوی هیومان رایتس وۆچ دەداتەوە

لەلایەن راوچی حەسەن 8/1/2019
دیندار زێباری:  هیومان رایتس وۆچ سەردانی ئەو شوێنەی نەکردووە
دیندار زێباری: هیومان رایتس وۆچ سەردانی ئەو شوێنەی نەکردووە

رووداو - هەولێر 

حکومەتی هەرێمی کوردستان لە وەڵامی راپۆرتەکەی هیومان رایتس وۆچ کە گوتبووی'' حکومەتی هەرێمی کوردستان لە زیندان ئەشکەنجی مێرمنداڵانی داعش دەدات'' رایدەگەیێنێت، بە هیچ شێوەیەک رێکخراوی ناوبراو سەردانی ئەو شوێنەی نەکردووە تۆمەتباران و داواکراوان بەپێی یاسای بنەماکانی دادگاییکردنی سزایی مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت.


ئەمڕۆ سێشەممە 8-1-2019، لە راپۆرتێکدا رێکخراوی هیومان رایتس وۆچ، حکومەتی هەرێمی کوردستانی بە ئەشکەنجەدانی منداڵە زیندانیکراوەکان تۆمەتبارکرد و رایگەیاند، ''حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ئەوەی منداڵانە دەستگیرکراوەکان دان بە پەیوەندیان لەگەڵ داعش دابنێن، ئەشکەنجەیان دەدات''.

د. دیندار زێباری، رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان رایدەگەیێنێت، بە هیچ شێوەیەک رێکخراوی ناوبراو سەردانی ئەو شوێنەی نەکردووە، هەروەها هیچ کەسێک بەبێ بڕیاری دادگا دەستگیرناکرێت بە هیچ تۆمەتێک و دوای دەستگیرکردنی تۆمەتباران و داواکراوان بەپێی یاسای بنەماکانی دادگایی کردنی سزایی مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت، لە هەمان کاتدا تۆمەتبار مافی هەیە پارێزەرێک ئامادە بکات، بەڵام ئەگەر نەیتوانی ئەوا لەسەر دادگا پێویستە پارێزەری بۆ دابین بکات و ئاگاداری کەسوکاری دەکرێتەوە کە ناوبراو گیراوە، دواتر کەیسەکە رەوانەی دادگای تایبەتمەند دەکرێت بۆ یەکلایی کردنەوەی بەپێی یاسا.

رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان دەشڵێت: "ئەو کەسانەی کە تەمەنیان لە 18 ساڵ کەمترە و گومانیان لێدەکرێت پێشتر پەیوەندییان بە داعشەوە هەبووبێت، ئەوا وەک قوربانی دەستی داعش مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت، نەک تاوانبار و بەشێوەیەکى ئاسایى و لە روانگەیەکى مرۆییەوە لایەنە پەیوەندارەکان مامەڵەیان لەگەڵدا دەکەن وەک گشت منداڵى راگوێزراوەکان بە رەچاوکردنى بارودۆخى تایبەتیان".

بەپێی یاسا ئەشکەنجەدانی تۆمەتبار و سزادراوان بەشێوەیەکی گشتی بۆ وەرگرتنی ئیعتراف و زانیاری بە تاوان دادەنرێت، بەپێی ماددەی 333 لە یاساى سزادانى عێراقى ژمارە 111ـی ساڵی 1969ـی هەموارکراو، بە هیچ شێوەیەک رێگەنادرێت کە ئەفسەر و کارمەندانی پۆلیس، راگیراوان ئەشکەنجەبدەن.

دەقی وەڵامەکەی د. دیندار زێباری بۆ رێکخراوی هیومان رایتس وۆچ 

رۆژی 8/1/2019 رێکخراوی هیومان رایتس وۆچ راپۆرتێکی بەناوی (هه‌رێمی كوردستانی عێراق: ئه‌شكه‌نجه‌دانی مێرمنداڵانی به‌ندكراو) و تێیدا باس لەوە دەکات کە دەزگا ئەمنییەکانی هەرێمی کوردستان  ئەو ئەو مێرمنداڵانە ئەشکەنجەدەدات کە دەستگیر کراون و گومانیان لێدەکرێت پەیوەندییان بە تیرۆریستانی داعشەوە هەبێت بۆ ئەوەی ئیعتیراف بکەن بەوەی پەیوەندییان بە تیرۆریستانی داعشەوە هەیە، لە بەشێکی دیکەی راپۆرتەکە باس لەوە دەکات ئەو دەستگیرکراوانە مافی یاساییان وەک پێویست نییە بەتایبەتی لە بواری بوونی پارێزەر و ئاگادار کردنەوەی کەسوکاریان و مانەوەیان بۆ ماوەیەکی زۆر بەر لە دادگایی کردنیان.

سەبارەت بەم راپۆرتەی رێکخراوی هیومان رایتس وۆچ د. دیندار زێباری رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکانە لە حکومەتی هەرێمی کوردستان وتی: لە دوای ساڵی 2014 هێرشی تیرۆریستانی داعش بۆ سەر چەند ناوچەیەکی کوردستان لە ئەنجامی ئەو هێرشە سەدان هەزار کەس لەو ناوچانە کە کەوتبوونە ژێردەسەڵاتی داعش روویان لە هەرێمی کوردستان کرد، لەو کاتەدا جیاکردنەوەی هاووڵاتیانی ئاسایی و ئەوانەی پەیوەندییان بە داعشەوە هەیە کارێکی ئاسان نەبوو و ئاستەنگی زۆری بۆ پێشمەرگە و لایەنە ئەمنییەکان درووست دەکرد، بۆیە چەند رێووشوێنێکی ئەمنی دەگیرایە بەر بۆ پاراستنی سەلامەتی هاووڵاتیان و خودی ئاوارەکان و رێگانەدان بە دزە کردنی تیرۆریستان بۆ نێو هاووڵاتیان بۆ پاراستنی سەروماڵی هاووڵاتیانی هەرێم بە ئاوارەکانیشەوە، بەڵام بەردەوام لە چەند سەرچاوەیەکی نێودەوڵەتی و ناوخۆییەوە تۆمەتی مامەڵەی نەشیاو لەگەڵ دەستگیرکراوان دەخرێتە پاڵ دامودەزگاکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان وەک ئەشکەنجەدان و رێوشوێنەکانی دەستگیرکردن.

سەبارەت بە راپۆرتی ناوبراو زێباری وتی: رێکخراوی ناوبراو لە راپۆرتەکەیدا باسی لەوە کردووە کە لە چاكسازی ژنان و منداڵانی هه‌ولێر زانیارییان وەرگرتووە لەو گیراوانەی داعش لە کاتێکدا رێکخراوی ناوبراو سەردانی بنکەی چاکسازییان نەکردووە و ئەو داتایانەی کە باسی کردووە دوورە لە راستی، چونکە لە ئێستادا 90 کەس لە نەوجەوانان و ئافرەتان و منداڵ هەیە لەوانە 14 کوڕ کە راگیراوە و 50 ـی دیکەش لە کوڕەکان فەرمانی سزایان بۆ دەرچووە ئەمانە تەمەنیان لە 18 ساڵ کەمترە لەگەڵ 26 ئافرەت و لە ماوەی رابردووشدا ژمارەیەکی زۆریان کە بە تۆمەتی تیرۆر دەستگیرکرابوون ئازاد کراون و رەوانەی ئەو شوێنانە کراون کە لێوەی هاتبوون.

زێباری تیشکی خستە سەر ئەو رێوشوێنانە لە سەنتەرەکانی پێشوازی کردن لە ئاوارەکان و وتی: لە کاتی هاتنی ئاوارە و راگوێزراوەکان لە سەنتەرەکانی پێشوازی کردن دەزگا ئەمنییەکان لێکۆڵێنەوە لە ناوەکانیان دەکەن و زانیاریان لەسەر وەردەگرن، ئەو کەسانەی کە گومانیان لەسەرە یان داواکراون، رەوانەی ئاسایش و دادگا دەکرێن بۆ ئەنجامدانی رێوشوێنی پێویست بەرامبەریان و لەم رووە تا ئێستا  سەدان کەس دەستگیر کراوە کە بە بەڵگەی تەواوە دەرچووە کە ئەندامی داعش بەشێک لەو گیراوانە ماوەیەک لە ریزەکانی داعش بوون، تەنانەت قەناسی بەدەستى داعش بوون و بەشداری خولی مەشق و راهێنانی سەربازی و هزری داعشیشیان کردووە ئەمەش بەپێی ئەو زانیاریانە بووە کە بە ئیعتیراف و شاهیدی خودی راگوێزراوەکان بووە دوای ئەوەی دەزگا پەیوەندیدارەکان دڵنیا دەبن لە وتەکانیان،  هەروەها پێش رزگار کردنی ئەم ناوچانە زانیاری هەواڵگری لەسەر ژمارەیەک لەو کەسانە هەبووە.

سەبارەت رێوشوێنەکانی دەستگیرکردن د. دیندار زێباری وتی: هیچ کەسێک بەبێ بڕیاری دادگا دەستگیر ناکرێت بە هیچ تۆمەتێک و گشت رێوشوێنەکانیش بە بڕیاری دادگا ئەنجام دەدرێن، هەروەها دوای دەستگیرکردنیشی مافە یاساییەکانی خۆیان هەیە بەپێی بنەما و یاسا نێودەوڵەتییەکان، بۆیە ڕیگری لە هیچ کەسێک ناکرێت و هەموو کەسێک کە دەستگیر دەکرێت، دوای دەستگیرکردنی تۆمەتباران و داواکراوان بەپێی یاسای بنەماکانی دادگایی کردنی سزایی (قانون اصول محاکمات الجزائیە) ژمارە 23 ساڵی 1971 ی هەموارکراو مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێ. رێکارەکانیش بریتین لە سەلماندنی کەسایەتی داواکراو و گومان لێکراو و دەستپێکردنی لێکۆڵینەوەکان.

زێباری تیشکی خستە سەر مافی  راگیراو و سزادراوان رایگەیاند: ئەو مێرد منداڵانە هەمانە مافی راگیراوانی دیکەیان هەیە وەک بوونی پارێزەر، بەڵام ئەگەر نەیتوانی ئەوا لەسەر دادگا پێویستە پارێزەری بۆ دابین بکات و لەم رووەوە رێکخراوی یونیسێف بەم دواییە پارێزەرێکی راسپاردووە بۆ بەدواداچوونی کەیسەکانی راگیراوان لە چاکسازی هەولێر و لایەنە پەیوەندیدارەکان هاوکارییەکی زۆری ئەو پارێزەرە دەکەن و بەم دواییە 6 لە گیراوان لە رێگای پارێزەرەکەوە ئازاد کراون، هەروەها دەتوانن تەلەفۆن بەکاربهێنن و پەیوەندیی بە کەسوکاریانەوە بکەن بە شێوەیەکی ئاسایی، تەنیا لەو کاتانەدا نەبێت کە لەژێر لێکۆڵینەوەدابن. لە لایەکی دیکەوە پرۆگرامێکی تایبەت دانراوە بە رەزامەندی وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی بۆ ئەوەی ئەم دەستگیر کراوانە سوودمەند بن لە پرۆسەی خوێندن بە زمانی عەرەبی و بڕیار وایە بەم زووانە ئەم پرۆسەیەی دەستپێبکات بۆ ئەوەی گیراوان لە پرۆسەی خوێندن بێبەش نەبن.

زێباری ئاماژەی بە مانەوەی دەستگیرکراوان کرد بەر لە دادگایی کردنیان و وتی: هەر کەسێک لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەستگیر بکرێت بۆ ماوەی 24 کاتژمێر دەمێنێتەوە بۆ لێکۆڵینەوە دواتر بەپێی ئەنجامی لێکۆڵینەوە مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت و دەنێردرێن بۆ دادگای تایبەت بۆ یەکلاکردنەوەی کەیسەکانیان، بەڵام زۆر جار بە هۆی زۆری ژمارەی راگوێزراوان ئەوا رێکارە یاساییەکان ماوەیەک دەخایەنێت بۆ یەکلاکردنەوەی کەیسەکان. لە لایەکی دیکەوە وەزارەتی ناوخۆ مانگانه‌ بە لیست ناوی ئەو راگیراوانەی په‌ڕاوه‌كانیان یه‌كلایی نه‌كراوه‌ته‌.


ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

Azad Azad | 16/03/2019 03:46:26 م
والله‌ وه‌بیلاهی گه‌ر پارتی نیوه‌ی پۆسته‌كانی خۆشیان بداته‌ یه‌كیه‌تی به‌ته‌ئكید یه‌كیه‌تی له‌ به‌ینی خۆیان ڕێك ناكه‌ون باشتر وایه‌ پارتی هه‌وڵ و...
یەکێتی: بەشداریمان لە کابینەی نوێی حکومەت پەیوەستە بەوەی هاوبەشێکی راستەقینە بین
| 16/3/2019 | (1)
ئیسماعیل عەبدوڵا | 16/03/2019 08:51:18 ص
چۆن بتوانم دەنگ بدەم؟
Azad Azad | 16/03/2019 08:57:23 ص
هونەری فیلمی دۆکیومێنتاری لەبارەی ئازارەکانی گه‌لی كورد به‌گشتیی به‌درێژای ١٠٠ ساڵی ڕابرد و کیمیا باران کردنی هەڵەبجە و ئەنفال و کۆمەڵکوژی کردنی...
لە بەریتانیا فیلمێکی دۆکیومێنتاری لەبارەی کیمیابارانی هەڵەبجە نمایشکرا
| 16/3/2019 | (2)
mohammad kurdish kurdstan | 15/03/2019 03:25:34 م
أن شاءالله‌ بۆخاتری عه‌رشی په‌روه‌ردگاری پیرۆز به‌م رۆژی هه‌ینیه‌ هه‌رچی بكوژان و تاوانانی ئه‌م ڕووداوه‌ بوون سه‌رشۆر و ریسوا ودونیا و قیامه‌تبن أن...
حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بەتووندی سه‌ركۆنه‌ى هێرشه‌كه‌ى نیوزلەندا ده‌كات
| 15/3/2019 | (1)
REALMADRIDCF | 15/03/2019 02:34:00 م
ئەگەرلەسەردەستی پێرێزڕیاڵ مەدریدهەڵنەستایەوەئەواهاندەران دەیان هەوێت دەست لەکار بکێشێتەوە
پلانێکی شاهانە لە یانەی شاهانە
| 26/2/2019 | (1)
0.421 seconds