وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

ئابووری

گشتپرسیی هەرێمی كوردستان و كاریگەری لەسەر گرێبەستەكانی نەوت لە داهاتوودا

لەلایەن Farhad Chomani 29/9/2017
سەمیر یونس
سەمیر یونس

بێگومان باشووری كوردستان رۆژێك دادێت دەبێتە دەوڵەتێكی سەربەخۆ و ئەوكات دەبینین پێگەیەكی ئابووری و سیاسیی یەكجار بەهێزتری دەبێت لەڕووی پیشەسازیی نەوتەوە و بگرە لە چەندین بواری تریشدا. ئەوەی لێرەدا دەمەوێت تیشكی بخەمە سەر، جیاوازیی گرێبەستەكانی نەوتی هەرێمی كوردستانە لەكاتی ئێستا و لەپاش بوون بە دەوڵەت. وەك ئاشكرایە هەرێمی كوردستان تا ئێستا زیاتر لە چل گرێبەستی نەوتی لەگەڵ كۆمپانیا نێودەوڵەتییەكان كردووە. زۆر لە شارەزایانی بواری وزە دەڵێن هەرێمی كوردستان نەوتەكەی هەرزانفرۆش كردووە و ئەم قسەیەش تا رادەیەك راستە. بەڵام دەبێت ئەوەش بزانین كە حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەم كارەی كردووە بۆ زیاتر راكێشانی سەرنجی كۆمپانیا زەبەلاحەكانی نەوت.

 ئەمە بەڕای من كارێكی زۆر زیرەكانە بووە لەلایەن هەرێمی كوردستانەوە، چونكە بەم هەنگاوە توانی تا رادەیەكی باش ئابوورییەكی سەربەخۆ دابمەزرێنێ و لەهەمان كاتیشدا پشتگیرییەكی گەورەی نێودەوڵەتی مسۆگەر بكات بەهۆی بەرژەوەندیی كۆمپانیا و وڵاتە زلهێزەكان لە كوردستان. لە هەمووشیان گرنگتر سەلماندنی بوونی نەوت و غازێكی‌ یەكجار زۆر بوو لە هەرێمی كوردستان لەڕێی گەڕانی كۆمپانیاكان بەدوای نەوتدا كە بووە هۆی ئەوەی زیاتر سەرنجی كۆمپانیا زەبەلاحەكانی جیهان بەلای كوردستاندا رابكێشێت.

 لەسەرەتای پیشەسازیی نەوت لە كوردستان لە ساڵانی 2006 بۆ 2007 ، تەنیا چەند كۆمپانیایەك لەكوردستان هەبوون. بەڵام ئێستا ژمارە و قەبارەی كۆمپانیا نێودەوڵەتییەكان بەشێوەیەكی بەرچاو زیادی كردووە، نوێترینیشیان بریتی بوو لە كۆمپانیاكانی ئێكسۆن مۆبیلی ئەمریكی و رۆسنێفتی رووسی. ئەمە بێگومان دەگەڕێتەوە بۆ جۆری گرێبەستە نەوتییەكانی هەرێمی كوردستان و چانسی هەبوونی نەوت و غاز لە كێڵگە نەوتییەكاندا.

لەگەڵ راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستانی سەربەخۆ گۆڕانكارییەكی یەكجار گەورە لەگشت كایە جیاوازەكانی هەرێمی كوردستاندا روودەدات و لە ‌پلەی یەكەمیان پیشەسازیی نەوت دەبێت. چونكە ئەوكات هەرێمی كوردستان دەبێتە خاوەنی پێگەی بەهێزی خۆی كە زیاتر جێگای سەرنج و متمانەی وەبەرهێنەرانە لە كەرتی وزە. لەهەمان كاتیشدا هەرێمی كوردستان پێگەیەكی ئابووری و سیاسیی زۆر بەهێزتری دەبێت وەك لە ئێستا، پشتئەستوور دەبێت بە پشتیوانیی نێودەوڵەتی لە مامەڵەكردن بە نەوتی خۆی. پێگەی بەهێزی هەرێمی كوردستان وا دەكات كە بتوانێت گرێبەستەكانی نەوت زیاتر لە بەرژەوەندیی خۆی بكات و توانایەكی باشتری گفتوگۆكردنی دەبێت.

ئەمانەی خوارەوە چەند خاڵێكن كە دەكرێت هەرێمی كوردستان لە پاش بوون بە دەوڵەتی سەربەخۆ زیاتر سوودیان لێ ببینێت.

- دروستبوونی دەوڵەتی كوردستان دەبێتە هۆی بەهێزبوونی پێگەی ئابووری و سیاسیی هەرێمی كوردستان لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی كە ئەمەش دەبێتە هۆكارێك بۆ زیادبوونی متمانەی نێودەوڵەتی و بەقانونیبوونی كەرتی وزەی كوردستان و زیاتر سەرنجڕاكێشانی كۆمپانیاكانی جیهان بۆ وەبەرهێنان لە كێڵگە نەوتییەكانی كوردستان و دروستبوونی كەشێكی پێشبڕكێی بەهێزتر، بەم شێوەیەش كۆمپانیاكان قەبارەی وەبەرهێنانەكانیان زیاتر دەكەن.

- هەرێمی كوردستان لەدوای سەربەخۆبوون لەبەر بەهێزیی پێگەكەی، دەتوانێت گرێبەستی زۆر باشتر بكات، بەشێوەیەك كە رێژەیەكی باشی داهات زیاد دەكات لەڕێی یاسای موڵكانە و باج و زیاتركردنی پشكی هەرێم لە گرێبەستەكان.

- زۆربەی گرێبەستە نەوتییەكانی ئێستای هەرێمی كوردستان بە داوەتنامەی راستەوخۆ دراون بە كۆمپانیا نێودەوڵەتییەكان نەك بەرێگای تەندەری كراوە كە تێیدا چەندین كۆمپانیا بۆ بردنەوەی مافی وەبەرهێنان پێشبڕكێیەكی مەزن دەكەن و هەریەكەیان هەوڵ دەدات باشترین تەندەر پێشكەشی هەرێمی كوردستان بكات.

- شیرینی گرێبەستەكانی نەوت دەبێت بە دوو هەندەو سێ هەندە لەبەر زۆربوونی وەبەرهێنەرەكان و كێبڕكێی بەهێز لەنێوان كۆمپانیا زەبەلاحەكانی بوا‌ری وزە. چونكە لەكاتی بوونی پێشبڕكێ كۆمپانیا نەوتییەكان بڕی شیرینی گرێبەستە نەوتییەكان زیاد دەكەن بۆئەوەی سەرنجی لایەنی بەرامبەر رابكێشن.

- زیاتركردنی سەرمایە و قەبارەی وەبەرهێنان لەكاتی پێشكەشكردنی تەندەر بۆ كێڵگە نەوتییەكان لەلایەن كۆمپانیاكان بەهۆی بوونی پێشبڕكێی زیاتر لەنێوان كۆمپانیاكان كە دەبێتە هۆی لێدانی بیری نەوتیی زیاتر و گەڕانێكی چڕوپڕتر بەدوای نەوت و رەخساندنی هەزاران هەلی كاری زیاتر و بووژاندنەوەی كەرتی كار لە چەندین رووەوە. چونكە بەزیادبوونی قەبارەی وەبەرهێنان و ژمارەی بیرە نەوتییەكان، هەلی كاری زیاتر دەڕەخسێ و سەرئەنجام بووژانەوەیەكی بەرچاو بەدی دەكرێت، هەروەك لە ساڵانی نێوان 2010 بۆ 2014 كاتێك هەرێمی كوردستان یەكێك بوو لە سەرقاڵترین ناوچەكانی جیهان لەڕووی چالاكیی گەڕان و لێدانی بیرە نەوتییەكان.

- بەهێزبوونی پێگەی نێودەوڵەتی هەرێمی كوردستان وا دەكات كە هەرێمی كوردستان نەك تەنیا گرێبەستی باشتر بكات، بەڵكو نرخی فرۆشتنی نەوتەكەشی زیاتر دەبێت. چونكە هەروەك ئاشكرایە لەكاتی ئێستا هەرێمی كوردستان نەوتەكەی بەنرخێكی هەرزانتر لە نرخی بازاڕەكانی جیهان دەفرۆشێت، سەرەڕ‌ای بوونی ئاستەنگێكی یەكجار زۆر بۆ دۆزینەوەی كڕیار بۆ نەوتەكەی.

تەنانەت هەرێمی كوردستان نەك لەكاتی بوون بە دەوڵەت، بەڵكو بە بردنەوەی دەنگی بەڵێ لە گشتپرسییەكە و مانەوەی لە چوارچێوەی عێراقی فیدراڵ پێگەیەكی سیاسی یەكجار بەهێزی لەنێوخۆی عێراق و سەرئاستی نێودەوڵەتیش دەبێت. ئەمەش راستەوخۆ دەبێتە هۆی بەهێزكردنی پێگەی ئابووری و بەتایبەتیش بەهێزبوونی لایەنی پیشەسازیی نەوت و گاز.

بەپشتبەستن بەم خاڵانە‌، روون دەبێتەوە كە لە پاش بوون بە دەوڵەت، هەرێمی كوردستان لەڕووی پیشەسازیی نەوتەوە جگە لەوەی پێشكەوتنێكی‌ یەكجار زۆر تۆمار دەكات، هاوكات داهاتی پرۆژە نەوتییەكان زۆر زیاتر دەبێت و دەتوانێت گرێبەستی باشتر بكات لەگەڵ كۆمپانیا نێودەوڵەتییەكان و لەكاتی گرێبەستكردن هەرێمی كوردستان زیاتر باری گرێبەستەكان بەلای خۆیدا دەشكێنێتەوە.

*ماستەر لە تەكنەلۆژیای نەوت و قوتابیی دكتۆرا لە ئەندازیاریی نەوت لە ڕۆمانیا

کۆمێنتەکان

 
Rebwar | 29/9/2017
Dastxosh, hiway sarkatnt bo daxwazm La xwendnakatda
نیشانەکردن : گشتپرسی, نەوت
9968 ژمارەی بینین

 

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

حسێن حسن هەرنی | 11/12/2017 06:24:04 ص
دەست خوش کاک پیران بێگومان وایە ە سەرەرای ئەو هەموو ئیفلاسە هەر ب منەتیشن ل سەر خەلکێ کوردستانێ .
بەغدا مایەپووچە؟
| دوێنێ کاژێر 05:35 | (1)
Sardar | 10/12/2017 06:40:06 م
ئەم کاتەتان باش.پێش هەموشتێک.سەرونەوازش بۆشەهیدان کوردستان دائەنوێنم،،،،،، وەرونکردنەوەیەکی پچوکم بۆ جنابی عبادی کەبۆتە یاریەک کە چەندین سەرکردێەی...
عەبادی ناوی پێشمەرگەی بۆ راگەیێندراوەکەی زیادکرد
| دوێنێ کاژێر 07:49 | (1)
شێرکۆ | 10/12/2017 12:46:20 م
فیرعەون و دزە گەورەکان خۆتانن سەرۆک حزب و ئەندام مەکتەب سیاسی و ئەندامانی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی حزبەکان بە تایبەتی پارتی و یەکێتی، وە ئەندامانی...
قوباد تاڵەبانی: هێشتا ئازایەتیمان نەبووە رووبەڕووی فیرعەون و دزە گەورەکان ببینەوە
| دوێنێ کاژێر 01:13 | (1)
Rebwar | 10/12/2017 08:04:01 ص
Dastxosh bo am babata grnga u matrsidara, ba rasty agar pisbuni aww u zhinga grngi penadret awa matrseaky gawra barokman dagret, hiwadarin hkumat u...
ئاوی تانجەرۆ لە سلێمانی بەتەواوی پیسبووە و مەترسیدارە
| دوێنێ کاژێر 08:38 | (1)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

وەناق لەنێو ئاوارەکانی رۆهینگیا بڵاودەبێتەوە 4 کاژێر لەمەو بەر |

وەناق لەنێو ئاوارەکانی رۆهینگیا بڵاودەبێتەوە

شەش حاڵەتی مردن بەو نەخۆشییە تۆمارکراون زۆرتر
ئەوانەی ددانی تاقمیان هەیە، زۆرتر تووشی بەدخۆراکیی دەبن 5 کاژێر لەمەو بەر |

ئەوانەی ددانی تاقمیان هەیە، زۆرتر تووشی بەدخۆراکیی دەبن

توێژینەوەیەکی نوێ دەریخستووە زۆرتر
کورد لە بەغدا: فەرامۆشکردنی هەڵەبجە هەڵگەڕانەوەیەکی مەترسیدارە 11 کاژێر لەمەو بەر |

کورد لە بەغدا: فەرامۆشکردنی هەڵەبجە هەڵگەڕانەوەیەکی مەترسیدارە

لەگەڵ پارێزگار و لایەنە سیاسییەکان کۆبوونەوە زۆرتر
0.469 seconds