وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

تەندروستی

زانست چی دەڵێ لەسەر جنێودان؟

لەلایەن رووداو 13/9/2017
جنێو بەپێی کلتووری کۆمەڵگە دەگۆڕێ
جنێو بەپێی کلتووری کۆمەڵگە دەگۆڕێ


د.زاهیر سووران
پزیشکی گشتی
 
جنێو، دەربڕینی هەستی تووڕەیی ناخی مرۆڤە، لە کوردەواریدا ئەو کەسەی جنێو زۆر دەدات، پێیدەڵێن "جنێوفرۆش" یان "دەمپیس".  


خەڵک بەگشتی سێ جۆرن :یەکەم ئەوانەن کە جنێو نادەن، دووەم ئەوانەی بە ‌دەگمەن جنێو دەدەن و سێیەمیش هەمیشە جنێو دەدات .
 
توێژەرانی سویدی لە زانکۆی یۆتۆبۆری سەرنجی ئەوەیان داوە کە جنێوی 50 ساڵ بەر لە ئێستا زۆر جیاواز بووە، جنێوەکانى ئەوکات وەکو ئێستا توند و رەق و نەشیاو و بێزارکەر نەبوون.  

ئەوانەى زۆر جنێو دەدەن، دەڵێن راهاتوون یان خوویان پێوە گرتووە و ناتوانن واز بهێنن. بڵاوترین جۆرەکانی جنێو بریتین لە جنێوێک کە ئەندامی زاوزێی نێرینە و مێیینەی تێدا بەکاردێ، دەگوترێ لە ئەوروپا پۆڵۆنییەکان جنێوفرۆشترین نەتەوەن. جنێوى سوێدیش زۆر نەرمترە لە جنێوی گەلانى دیکە. 

دەروونناسی ئینگلیزی (ریچارد ستیڤن) دەڵێت: "کاتێک چەکوشێک دەکێشی بە پەنجەیەکتدا، بەرتەکی ئازارەکە بە هاوار و جنێودان کەم دەکەیتەوە. 

جنێودەر،  زۆرجار ماوەی جنێودانەکەی کورتە، ئەگەر نەنووسرێت، تۆمار نەکرێت بە دەنگ و رەنگ ئەوا کاریگەریی کەمترە . 

لەبەر ئەوەی لەباری یەکەمدا (تۆمارنەکراو) ژمارەیەکی کەم گوێیان لە جنێوەکانە و کاریگەریی نێگەتیڤی لەسەر بەرامبەر کەمتر دەبێ، جاری واش هەیە ئەو کەسەى جنێوپێدراوە، کاردانەوەى دەبێ و شەڕ و دەمەقاڵێ و تەنانەت رووداوی نەخوازراوی لێدەوەشێتەوە کە هەمیشە بە زیانی هەردوولا تەواو دەبێ. 

لەباری دووەمدا (تۆمارکراو) ژمارەیەکی زۆر خوێنەر، بینەر و بیسەری دەبێت و لەو بارەشدا هەرگیز ئەنجامی باشی نابێت، لەبەر ئەوەی دەکەوێتە قاڵبی ناوزڕاندنەوە.
 
کاریگەریی پۆزەتیڤی جنێو، وەک هەستکردن بە هێز و بڕیاردانی پەلە . 

کاریگەریی نێگەتیڤی جنێو بریتییە لە لەدەستدانى کۆنترۆڵ، بریندارکردنی بەرامبەر. 

کاریگەریی سوعبەت: بونیاتنەر، دڵخۆشکەر و خەمڕەوێن. 

لە مانگی ئادارى 2015 دا لە شاری ئۆپسالای سوید پسپۆڕانی زمان و جنێو کۆبوونەوەیەکی دوو رۆژییان بەست لەمەڕ جنێو. ئەوان کۆکبوون لەسەر ئەوەی جنێو جۆرێکە لە قسە دەربڕین و هەندێکجار دەگاتە بریندارکردنی هەستی کەسانی بەرانبەر، بۆیە پێویستە باوانەکان منداڵەکانیان لە ژینگەیەکى بێ جنێودا پەروەردە بکەن و لە گەورەکانیان جیابکەنەوە. 

هەندێکجار مرۆڤ بەهۆی ژێردەستەیی و بێدەسەڵاتی و نالەباریی باری ئابووری و سیاسی، پەنا بۆ جنێو دەبات وەک شێوازێک لە شێوازە خێراکانی دەربڕین و بەتاڵکردنەوەی دەروونی . 

هەموو دایک و باوکێک هیوادار و خوازیارن‌ منداڵەکەیان  فێری وشەی پاراو، رێز، رەوشتی بەرز و جوان ببێت و بە زمانی زبر نەئاخڤێت و فێری جنێودان نەبێت، بەکوردی دەڵێن تف نەکرێتە دەمییەوە بۆ ئەوەی دەم و زمانی پاک بێت و لە جنێودان بەدوور بێت. بۆ نموونە کاتێک منداڵێک دەگری و داوای شتێک دەکات، باشتر وایە بزانین بۆچی دەگری نەک بە نەڕەنەڕ و لێدان و جنێودان بێدەنگی بکەین. هەندێک کەس جنێو دەدەن، بەڵام بە ڕوخساری پێکەنیناوی و شیرینەوە وشەکان دەردەبڕن و کاریگەریی نێگەتیڤ لەسەر بەردەنگ دروست ناکات. بەپێی توێژەران لاوان لە هەموو کەس زۆرتر جنێو دەدەن. بە داخەوە لە زۆربەى زمانەکاندا جنێو ئاراستەی خوشک و دایک دەکرێ . 

ئەنجامی توێژینەوەکانی سوێد دەریانخستووە ئەوانەی زۆر جنێو دەدەن لە رەگەزی نێرن، ژنان کەمتر جنێو دەدەن، بەڵام ئەگەر تووڕە بکرێن، کوردەوارى گوتەنى دۆ و دۆشاو تێکەڵ دەکەن. 
 
جنێو ئازار‌شکێنە 


بەپێى چەند توێژینەوەیەک، جنێو "ئازارشکێنە" نائارامیی دەروونی کەم دەکاتەوە وا لە مرۆڤ دەکات باشتر بیر بکاتەوە،  توێژینەوەیەکی ئەمریکایی کە لە ساڵی 2009دا کراوە، دەڵێت: "جنێو بۆ هەندێک مرۆڤ جۆرێکە لە ئازارشکێن، لە کاتی جنێوداندا ژمارەی لێدانی دڵ زێد دەکات، رێژەیەکی باش لە ئۆکسجین دەچێتە نێو سییەکانەوە" . 

بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا لایەنى نێگەتیڤى جنێودان زۆرن، رەنگە کێشەى کۆمەڵایەتى گەورەى لێ بکەوێتەوە. بۆیە بازرگانێکى گەورەى ئەمریکیى وەکو Jim O´conor  سەنتەرێکى بەناوی (The Cuss Control Academy) دامەزراندووە و هەوڵ دەدات هاریکاریی جنێوفرۆشەکان بکات بۆ ئەوەى واز لە جنێودان بهێنن. 

کۆمێنتەکان

 
کۆمێنتێکی نوێ دابنێ
وەکو میوان کۆمێنت دادەنێی یان بە چوونە ژوورەوە؟
نیشانەکردن : دەروونی، جنێو
5499 ژمارەی بینین
 

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

دایکی رۆژ | 20/09/2017 01:01:27 م
تا ێستا لە کێ بوون. زۆر درەنگە بۆ گفتۆ گۆ . تەواو کات هات
Baran B | 20/09/2017 01:59:42 م
lagall rai Dayki Rojm
یەکێتیی ئەوروپا راگەیێندراوێکی لەبارەی گشتپرسی کوردستان بڵاوکردەوە
| دوێنێ کاژێر 02:47 | (2)
swrkew kader faraj | 19/09/2017 08:01:53 م
وچی ناتوانم په‌یچی كومسیون ناوێك توماربكه‌م ؟؟ په‌یچه‌كه‌ وه‌ستاوه‌ ؟؟؟
Dilshad Mostafa
Dilshad Mostafa | 20/09/2017 01:53:34 م
tkaya paychi komsyon blawbkanawa .
مەرجی فۆرمی خۆراک بۆ کوردستانیانی تاراوگە لابرا
| 18/9/2017 | (5)
Sammy | 20/09/2017 01:46:43 م
Slaw le gyani paki . Ru7i shad.Esta le beheshte.
کچە رۆژنامەنووسێكی كورد كۆچی دوایی كرد
| دوێنێ کاژێر 12:16 | (1)
mufid | 19/09/2017 11:46:22 م
Dast Xosh
access | 20/09/2017 12:23:20 م
وەکوو بێلایەنێك: دەست و پەنجەت خۆش بێیت.....
ئەگەر بگەمە خزمەت جەنابی سەرۆک مەسعود بارزانی
| 19/9/2017 | (7)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

بێژەرێکی سووری بۆ بەرەنگاربوونەوەی شێرپەنجە سەری تاشی! 5 کاژێر لەمەو بەر |

بێژەرێکی سووری بۆ بەرەنگاربوونەوەی شێرپەنجە سەری تاشی!

دەڵێ بەمکارە پێشی شێرپەنجەکەم دەکەوم زۆرتر
قوباد تاڵەبانی: لەگەڵ پەرلەمان سیستەمێکی نوێی مووچە دادەنێین 6 کاژێر لەمەو بەر |

قوباد تاڵەبانی: لەگەڵ پەرلەمان سیستەمێکی نوێی مووچە دادەنێین

شاندێکی حکومەت و پەرلەمان کۆبوونەوە زۆرتر
داعش بەهۆی پشتگیریی ئیسرائیل هەڕەشە لە کورد دەکات 8 کاژێر لەمەو بەر |

داعش بەهۆی پشتگیریی ئیسرائیل هەڕەشە لە کورد دەکات

"بۆچی ئەمریکا و هاوپەمانان بەمشێوەیە لێتان زۆرتر
0.656 seconds