وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

رۆژهەڵاتی ناوەڕاست

ئەنکەرە و هەولێر دوای گشتپرسی

لەلایەن هێمن لهۆنی 2/10/2017
بینالی یڵدرم، سەرۆکوەزیرانی تورکیا و مەسعود بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان
بینالی یڵدرم، سەرۆکوەزیرانی تورکیا و مەسعود بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان

رووداو - شرۆڤە

وا دەردەکەوێ ئەوەی لەدوای گشتپرسیی کوردستان زیاتر لە هەموو وڵاتێک تووشی شۆک بووە بریتییە لە تورکیا. ئەنکەرە وابیردەکاتەوە کە دۆستێک بێ پرس و راوێژ بە ئەنجامدانی گشتپرسیی سەربەخۆیی بۆ دەوڵەتی کوردستان هەستاوە کە یەکێک لە هێڵە سوورەکانی تورکیایە لەماوەی سەت ساڵی رابردوودا. 

لە قسەکانی رەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆککۆمار و بیناڵی یڵدرمی سەرۆکوەزیران دەردەکەوێ کە تاوەکو دوایین ساتیش چاوەڕوان بوون حکومەتی هەرێمی کوردستانی دۆستیان گشتپرسییەکە نەکات. بەڵام وەک چاوەڕوانی ئەوان نەبوو، بۆیە لێدوانی تووند و هەندێکجار زیاتر لە سنووری قسەکردن و لێدوان رۆیشت.

هۆکارەکانی تووندی تورکیا؟

یەکەم: ئەردۆغان باوەڕی وایە و غرووریشی وایە کە ئەو هاوکارییانەی ئەنکەرە پێشکەشی کوردستانی کردوون، بایی ئەوەندەن کە هەولێر پرۆسەی گشتپرسی ئەنجام نەدابا، بەلایەنی کەمەوە لەسەر داوای ئەوان وەک دۆستێک.

دووەم: سیاسەتی دەرەوەی تورکیا لەکێشەدایە، بەتایبەتی لەگەڵ ئەمریکا و یەکێتیی ئەوروپا و قەیرانێک کەمتر بۆ تورکیا باشترە. ئەنکەرە باوەڕی وایە گشتپرسیی کورستان دۆخەکەی لەوان تێکداوە و، ئەگەر تووند نەبن پەیوەندییان لەگەڵ ئێران و عێراق تێکدەچێت کە دوو دراوسێی گرنگی بازرگانی و سیاسین.


سێیەم: تورکیا و ئێران لە هەموو کاتێک زیاتر لەیەک نزیکن، بەتایبەتی لە مەسەلەی سووریا  هەردوو لایان بڕیاریان داوە لەگەڵ رووسیا کێشەی سووریا چارەسەر بکەن، ئێستاش لەڕێگەی دروستکردنی زۆنەکانی دژەشەڕ توانیویانە هەندێک سەقامگیری بۆ زۆر ناوچەی سووریا بگەڕێننەوە. ئەنکەرە لەم کاتەدا نایەوێ ئێران لەخۆی بکات کە سەرچاوەیەکی سەقامگیری و بازرگانییە بۆ بەرژەوەندییەکانی ئەنکەرە لە ناوچەکە و بەشی ئەوە پتەوە کە بە شەڕی سووریا تێکنەچوو.

چوارەم: سیاسەتی تورکیا لە سووریا شکستیهێناوە و ئێستا نایەوێ هەمان سیناریۆی شەڕ لە عێراق رووبدات و ملیۆنەها ئاوارەی دیکە رووبکەنە تورکیا. بەپێی دوایین ئاماری ئەنکەرە لەسەرەتای شەڕی سووریاوە خەرجی ئاوارەکانی سووریا 30 ملیار دۆلار لەسەر تورکیا کەوتووە.

پێنجەم: تورکیا لە ئەمریکا و بەغدا و تاران و تەنانەت نێوخۆی تورکیاش ئەو وێنەیەی هەیە کە گشتپرسیی کوردستان بەشێکە لە خواستی ئەنکەرە و بە فرۆشتنی نەوتی کوردستان بە سەربەخۆیی، ئەردۆغان رێگەی بۆ گشتپرسی خۆشکردووە، ئێستا تورکیا دەیەوێ بە هەنگاو و لێدوانی تووند ئەم وێنەیە لەخۆی دووربخاتەوە.

شەشەم

لە نێوخۆی تورکیادا ئۆپۆزیسیۆن بە جەهەپە و مەهەپەوە زۆر تووندن لەسەر مەسەلەی گشتپرسی، ئەردۆغانیش هەرچی کردبێ نایەوێ خاڵێک لەدوای ئەوانەوەبێ، بەتایبەتی کە هەڵبژاردنێکی یەکلاکەرەوە بۆ داهاتووی خۆی لە 2019 دا بەڕێوەدەچێت.

تورکیا چی لەدەستدەدات؟

یەکەم: ئەگەر ئەم لێدوانە تووندانەی بەرپرسانی تورکیا ببنە کردار لەدژی هەرێمی کوردستان، لەدەستدانی یەکێک لە هاوپەیمانە گرنگەکانی ناوچەکە بۆ تورکیا دەبێ کە بریتییە لە حکومەتی هەرێمی کوردستان. ئەنکەرە باش دەزانێ کە دوو بژاردەی هەیە لە عێراق، یان کورد یان گرووپە شیعەکانی سەر بە ئێران.

دووەم: تورکیا وێنەیەکی وای نیشاندا کە دەکرێ لە هەموو ساتێکدا هەڵوێستی بگۆڕێ و ئەمڕۆ دۆستبێ و سبەی دوژمن. بۆیە ئێستا ئەگەر خەڵکی کوردستان پێش گشتپرسی تەنیا نیوەی لە تورکیا نیگەران بووبن، ئێستا ئەنکەرە کارێکی کردووە هەمووی نیگەرانکردووە و پرسیاری ئەوەی دروستکردووە ئایا بەڕاستی تورکیا دۆستمانە؟ 

سێیەم: ئەگەر ئەنکەرە دڵی کوردی عێراق لەدەستبدات، ئەوا بەدڵنیاییەوە لە باکووری کوردستان کاریگەری دەبێ و بەپێی زانیارییەکان و لێدوانی خۆیشیان بۆ رووداو، کوردانی ئاکپارتی زۆر نیگەرانن لە تووندی ئەردۆغان و یڵدرم لەسەر گشتپرسی، ئاوا بڕوات ئەو دەنگانەی ئەردۆغانیان لە بردنەوەی گشتپرسی بۆ سەرۆکایەتی مسۆگەرکرد، بەئاسانی نایەنەوە.

چوارەم: ئایا تورکیا چی دەستدەکەوێ لە بەغدایەک کە ژەنەڕاڵێکی ئێرانی دەتوانێ بڕیاری سیاسی بگۆڕێ؟ ئەمریکا ملیارەها دۆلاری بۆ بەغدا و بنیاتنانەوەی سوپاکەی خەرجکرد ئێستا ناتوانێ بڕیارێک بە بەغدا دەربکات کە دژی بەرژەوەندی ئێران بێ. ئەنکەرە بە چ خەیاڵێک ئەم کارە دەکات؟

پێنجەم: ئایا ئەنکەرە لە سیاسەتی خۆی بۆ عێراق تێدەگات؟ رۆژێک ئەردۆغان بە حەشدی شەعبی دەڵێ تیرۆریست و رۆژێک باڵیۆزی تورکیا وێنە لەگەڵ سەرکردەکانی ئەو گرووپە دەگرێ. تورکیا دەزانێت بە هەر نزیکبوونەوەیەک لە بەغدا، پێش کورد عەرەبی سوننەی ئەم وڵاتە لەخۆی دەکات. تورکیا بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە دژی پاوانخوازی شیعەیە، بەڵام ئێستا لە عێراق لەبەرەی دەعوە و تاران و حەشدە.

شەشەم: سەرەڕای ئەو هەموو چوونەپێشەوە خێرایەی ئەنکەرە لە بەغدا، ئەو هەموو پەیوەندییە تەلەفۆنییە لە یڵدرمەوە بۆ عەبادی و مانۆری سەربازی هاوبەش، هێشتا سەرۆکوەزیرانی بەغدا دەڵێ کێشەکانیان لەگەڵ ئەنکەرە وەک خۆی ماون. 

دەبێ تورکیا چی بکات؟

دەبێ تورکیا بزانێ کە هەرێمی کوردستان تاکە دۆستە بتوانێ مامەڵەی لەگەڵدا بکات لە عێراق، لەو دۆستایەتیش لەگەڵ هەولێر ئاک پارتی جگە لەڕووی بازرگانی، لەڕووی سیاسیشەوە لە باکووری کوردستان سەقامگیری و دەنگی زۆرتری بردووە. تووندی بەرپرسانی ئەنکەرە تەنیا خزمەتی بەرژەوەندییەکانی ئێران دەکات، ئەگەر بەمشێوەیە تورکیا بەردەوامبێ و گەمارۆ و هەڕەشەکان بکات بە کردار، ئەوا لەکۆتاییدا دۆڕاوی سەرەکی ئەم گۆڕانکارییە نوێیە دەبێت و لەماوەیەکدا دەبینێ کە بەغدا و هەولێریشی لەدەستداوە و بە ئەکتەرێکی لاواز لە عێراق دەمێنێتەوە.

هەولێر چی بکات؟

نابێ هەولێر هەرگیز کارێک بکات لەدوای گشتپرسی دۆستایەتی خۆی لەگەڵ ئەنکەرە تێکبدات و بیر لە وەڵامدانەوە و هەڕەشە بکاتەوە. بمانەوێ و نەمانەوێ تورکیا تاکە دەروازەمانە وەک دەوڵەت یان وەک ئێستای هەرێمی کوردستان. تورکیا با ئێستاش دژبێت و تووندبێ، بەڵام بڕیاری ئازایانەی ئەردۆغان بۆ فرۆشتنی نەوتی کوردستان بە سەربەخۆیی رێگای گشتپرسی کوردستانی کردەوە. ئەو بڕیارەی تورکیا سەرەڕای گوشارێکی زۆری ئۆباما و تاران و بەغدا، دەبێت لەلایەن سەرکردایەتیی هەرێمی کوردستان لەبیرنەکرێ . ئەو رێککەوتنە نەوتییەی نێوان هەولێر و ئەنکەرە تەنیا بازرگانی نەبوو، بەڵکو لەڕووی سیاسیشەوە مانای گەورەی هەبوو کە دەوڵەتێک لەگەڵ حکومەتێکی هەرێمی واژۆی کرد. ئەو بڕیارە کوردی بەم رۆژە گەیاندووە لە باشووری کوردستان.

لێدوانە تووندەکانی بەرپرسانی تورکیا زۆرجار بۆ ژاوەژاون بۆ ئاراستەکردنی شەقامی تورکیا، بەڵام دەبێ هەرێمی کوردستان هەموو کارێک بکات ئەو پەیوەندییانە تێکنەچن و ئەگەر تێکیش بچن درێژخایەن نەبێ.

هەرێمی کوردستان و تورکیا باش دەزانن کە هیچ کامێکیان دۆستی وەکو یەکیان لە ناوچەکە دەستناکەوێت، بۆیە هەر گرژییەک بە زیانی هەردوولا تەواو دەبێت.

کۆمێنتەکان

 
ئەردەڵان | 2/10/2017
بۆ کوردستان هاوبەشی کردن لە گەڵ تورکیا ١٠جار باشترە وەک لە هاوبەشی کردن لە گەڵ عێراقێکی تیۆکراتی *دینی* مەزهەبی گەندەڵ نغرۆ لە فاشیزم، کۆنەپەرستی و ڕەسەنپەرستی. هیچ شتێکی هاوبەش کوردستان بە عێراقی عەرەبیەوە نابەستێتەوە. عێراق تەنها چەرمەسەری و سەریەشەو ماڵوێرانی پێ یە بۆ کوردستان. بۆ کوردستان زۆر باشترە گفتوگۆو دانوستاندن لەگەڵ تورکیا دەستپێبکات بۆ گەیشتن بە لێکتێگەیشتن و پەیوەندی درێژخایەن ( وەک کۆنفیدرالی ) لە سەر بەرژەوەندی هاوبەش بۆ هەردولا. لە جیاتی خۆخەریکردن وکات کوشتن لە گەڵ عێراقێکی دۆڕاودا.

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

sarkawt saeed | 17/07/2018 08:16:27 ص
زۆر بە داخە وە دووبارە بە کوشت دانی کورد له پێناو ولاتێکی بێ خێر و هیچ
شاخه‌وان | 18/07/2018 07:38:43 ص
به‌ هه‌مووی دوو ئه‌مريكي نه‌بوون به‌شدار بوون و ته‌ياره‌كانيش ته‌نها بۆ پۆز هاتبوون گه‌رنا 5 پيشمه‌رگه‌ شه‌هيد نه‌ده‌بوون. ئه‌مريكي ته‌نها بۆ...
وردەکاریی ئۆپەراسیۆنەکەی پێشمەرگە و هاوپەیمانان لە چیای قەرەچووغ
| 16/7/2018 | (4)
سێنیار بامەڕنی | 17/07/2018 09:06:45 م
دوور لە سیاسەت و مەرامە گڵاوەكانی سیاسیەت، من لە رووی مرۆڤایەتییەوە ئەم پەیامە ئاراستەی (نادیە موراد و نەتەوە یەكگرتووەكان) دەكەم و دەڵێم: من كەسێكی...
رزگاركەری نادیە موراد داوای یارمەتی دەكات
| 17/7/2018 | (1)
معتصم شوانی | 10/07/2018 06:30:40 م
ئه‌زانن ئه‌م هه‌واڵه‌ی ئێوه‌ ڕوون نییه‌؟
Danar | 17/07/2018 07:11:34 م
کەی کەم ئەندام دابەش دەکرێت
 دابەشکردنی مووچەی بەشێک لە خانەنشینان راگەیێندرا
| 9/7/2018 | (3)
Khoshi Tahir | 17/07/2018 03:15:00 م
بە قوربانی هەموو پێشمەرگەکان بم
شیخ محمد امین | 17/07/2018 04:59:57 م
ئه ی پیشمه رگه ، که ی بو حه شدی شه عبی چول ده که ن؟ ولله حه یفم دیتی و دلم ده تاویته وه بو شه هیدانی ئه م شه ره و خه لک ده بی لیپرسینه وه ی توند له...
ئۆپەراسیۆنی پێشمەرگە بە پاڵپشتی هاوپەیمانان لە قەرەچووخ کۆتاییهات
| 17/7/2018 | (2)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

خواردنی هێلکە  تووشبوون بە شەکرەی جۆری دوو کەمدەکاتەوە 5 کاژێر لەمەو بەر |

خواردنی هێلکە تووشبوون بە شەکرەی جۆری دوو کەمدەکاتەوە

هێلکەی کوڵاو سوودەکانی زۆرتن زۆرتر
چەرەس توانای بەپیتی پیاوان زیاددەکات 6 کاژێر لەمەو بەر |

چەرەس توانای بەپیتی پیاوان زیاددەکات

چەرەسەکان بە برێکی زۆر لە ماددە دژەئۆکسێنەکان زۆرتر
غەززە؛ لەماوەی 110 رۆژدا 150 فەڵەستینی و یەک ئیسرائیلی کوژراون 19 کاژێر لەمەو بەر |

غەززە؛ لەماوەی 110 رۆژدا 150 فەڵەستینی و یەک ئیسرائیلی کوژراون

خۆپیشاندانی فەڵەستینییەکان دژ بە ئیسرائیل زۆرتر
0.219 seconds