وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

رۆژهەڵاتی ناوەڕاست

ئافرەتان چەكە نوێیەكەی داعشن

لەلایەن رووداو 7/2/2019
ئافرەتان كەمتر چاوی دەزگا ئەمنییەكانیان لەسەرە، داعشیش سوود لەمە وەردەگرێ
ئافرەتان كەمتر چاوی دەزگا ئەمنییەكانیان لەسەرە، داعشیش سوود لەمە وەردەگرێ

رووداو- هەولێر

دوو مانگ لەمەوبەر سۆزان بەناو یەكێك لە بازاڕەكانی مووسڵدا دەسووڕایەوە، دەبووایە پێنج كیلۆ ئارد، لاپتۆپێك و ئیندۆمی و كۆمەڵێك كەلوپەلی دیكە بكڕێ. شتەكان ئاسایی دیار بوون، بەڵام مەبەستەكەی ئاسایی نەبوو، ئەو ژنە بازاڕی بۆ چەكدارانی داعش دەكرد. بەرپرسانی ئەمنیی عێراق دەڵێن لە چەند مانگی رابردوودا ژمارەی ئافرەتانی وەك سۆزان زیادیان كردووە.

دادگای مووسڵ داوای كردووە ناوی دووەمی ئەو ژنە ئاشكرا نەكرێ، بەڵام ئەوەی دەزانرێ ئەوەیە دایكێكی تەمەن 40 ساڵی عێراقییە و ئێستا چاوەڕێی نۆرەی دادگاییەكەی دەكات. تۆمەتەكەشی هاوكاری و هاودەستیكردنی داعشە. وەك خۆی بە رۆژنامەی (وۆڵ ستریت جورناڵ)ی ئەمریكی گوتووە :"دەمزانی ئەوەی دەیكەم هەڵەیە، بەڵام چی بكەم پێویستی ناچاری كردم".

بەرپرسانی ئەمنیی عێراق بە رۆژنامە ئەمریكییەكەیان راگەیاندووە، زۆر ژنی وەك سوزان هەن كە كار بۆ داعش دەكەن. هەندێكیان كاری دابەشكردنی پارە دەكەن، ژمارەیەكیان كەلوپەلی رۆژانە بۆ چەكداران دەكڕن، لە هەندێك حاڵەتیشدا ئافرەتەكان چەكیان بۆ داعش شاردووەتەوە یان بۆمبی دەستكردیان گواستووەتەوە. 

لە چوار ساڵی رابردوودا زۆرینەی چەكدارە پیاوەكانی داعش كوژراون، دەستگیركراون یان خۆیان شاردووەتەوە، بەڵام ژمارەیەكی زۆر لە ئەندام و لایەنگرە ئافرەتەكانی بە ئازادی دەسووڕێنەوە. ئافرەتانی ژێر دەسەڵاتی خەلافەتەكەی داعش دەبووایە روخساریان داپۆشن، بەرپرسانی دەزگا ئەمنییەكانی عێراق دەڵێن ئەمە یەكێكە لەو هۆكارانەی وایكردووە نەتوانن ژمارەیەكی زۆر لەو ئافرەتانەی دەستیان لەگەڵ داعش تێكەڵ بووە، بناسنەوە و دەستگیریان بكەن.

سروشتی كۆمەڵگای عێراقی هۆكارێكی دیكەیە كە دەستی ئافرەتەكانی سەر بە داعش دەكاتەوە، بەو پێیەی لە زۆربەی ناوچەكانی عێراق پەیوەندیی نێوان رەگەزی مێ و نێری نەناسیاو یەكجار سنووردارە و زۆربەی فەرمانبەر و ئەندامانی دەزگا ئەمنییەكانی عێراقیش پیاون. ئەم دوو فاكتەرەش وایانكردووە ئافرەتەكانی سەر بە داعش دەرفەتێكی جموجۆڵی زیاتریان هەبێ.

ئافرەتەكان بەدەگمەن لە خاڵەكانی پشكنینی ناوەڕاستی عێراق پرسیاریان لێدەكرێ و دەپشكنرێن، زۆربەی جاران هێزە ئەمنییەكان هەر بە ئاماژەی دەست بە ئافرەتان دەڵێن تێپەڕن. هەر بۆیە داعش لە ناوچە شارییەكان پشت بە ئافرەتان دەبەستێ، چونكە لەو ناوچانە هێزێكی ئەمنی زۆر هەیە و ژمارەی ئەو خەڵكەش كە بەهۆی داعشەوە زیانیان بەردەكەوێ، زیاترە.

دادوەر رەعد حەمید، دادوەری لێكۆڵینەوە لە دادگای تیرۆری مووسڵ، بوونی ئەو كێشەیە پشتڕاست دەكاتەوە و دەڵێ :"لە كۆمەڵگایەكی رۆژهەڵاتیدا زۆر سەختە شوێن ئافرەتان بكەوین، لێپرسینەوەیان لێبكەین یان دەستگیریان بكەین". دادوەر رەعد كاری لەسەر هەزاران كەیسی چەكدارانی داعش كردووە.

داعش بە پێچەوانەی زۆربەی رێكخراوە تەكفیرییەكانی جیهان رۆڵی جیاجیان بە ئافرەتان داوە، بۆ نموونە لەو كاتەی هێشتا خەلافەت مابوو، بەشێك لە پۆلیسە شەرعییەكانی داعش ئافرەت بوون، ئەو ئافرەتانە دەبووایە چاودێری ئەوە بكەن چ ژن یان كچێك رووپۆشی یان دەسپۆشی نەكردووە. دەسەڵاتی سزادان و ئەشكەنجەدانی ئافرەتانیشیان هەبوو. لە گەرمەی شەڕی مووسڵدا لە 2017 ژمارەیەك لە خۆكوژەكانی داعش ئەو ئافرەتانە بوون كە سەرەتا هێزە عێراقییەكان ئامادە نەبوون تەقەیان لێبكەن.

لە دوای رووخانی خەلافەت داعش كاری نوێی بۆ ئەندام و لایەنگرە ئافرەتەكانی دۆزیوەتەوە. ئەلێكس مێلۆ، شارەزا و چاودێری ئەمنی، لە لێدوانێكدا بۆ (وۆڵ ستریت جورناڵ) دەڵێت: "ئێستا ئافرەتان وەكو هێڵی پەیوەندییان لێهاتووە لە نێوان شانەكانی داعش لە ناوچە شاخاوییەكان و تۆڕەكانی پشتیوانی دارایی داعش لە گوندەكان و كەمپە دوورەدەستەكان".

نەتەوە یەكگرتووەكان لە كۆتایی ساڵی رابردوودا ئاماژەی بۆ ئەوە كرد كە 30 هەزار چەكداری داعش لە سووریا و عێراقن، لەو ژمارەیە 14 هەزاریان لە بیابانەكانی ئەنبار، ناوچە شاخاوییەكانی عەفرین و گوندە دوورەدەستەكانی ناوەڕاستی عێراق چالاكن یان خۆیان شاردووەتەوە. 

بەرپرسانی عێراقی ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن دیار نییە چەند لەو چەكدارانە ئافرەتن، كاتێكیش ئافرەتێكی گومانلێكراو دەستگیر دەكەن ناتوانن بە ئاسانی دانپێدانانی لێوەربگرن، چونكە دەبێ بە وریاییەوە مامەڵە لەگەڵ بەندكراوە ئافرەتەكاندا بكرێ.

دادوەرێكی دادگای تیرۆر بە رۆژنامەكە دەڵێ: "خۆم حەزم لێیە لێپرسینەوە لە 10 پیاو بكەم، بەڵام تۆمەتبارێكی ئافرەتم بۆ نەهێنن، چونكە ئافرەتەكانیان زۆر ناجێگیرن، بەردەوام قسەكانی خۆیان دەگۆڕن، دەگرین بۆ ئەوەی هەست و سۆزمان بجووڵێنن، كاتێكیش لە دۆسییەیەكدا بە گیریان دەهێنیت، یەكسەر وای نیشان دەدەن لە هۆشی خۆیان چوون".

لە دوو ساڵی رابردوودا راپۆرتی جیاجیا لەبارەی مامەڵەی خراپی دەزگا ئەمنییەكانی عێراق و میلیشیا شیعەكان لەگەڵ ئافرەتە گیراوەكان بڵاوكراوەتەوە. داعش ئەو راپۆرتانەی وەكو چەكێك بۆ پڕوپاگەندە لەدژی دەزگا ئەمنییەكانی عێراق بەكارهێناوە. داعش فەرمانگەیەكی تایبەت بە خێزانی چەكدارە كوژراو و گیراوەكانی هەیە.

لە ناو دەزگا ئەمنییەكانی عێراقیش بۆچوونی جیاواز لەبارەی سیاسەتی حكومەتەوە هەیە. بەشێك لە بەرپرسان پێیانوایە راگرتنی هەزاران پیاو و ئافرەت و منداڵی گومانلێكراو لە كەمپەكان بێ هیچ سەرچاوەیەكی بژێوی سزادانێكی بە كۆمەڵی سوننەكانە. بەشێكی دیكە لە بەرپرسانیش جەخت دەكەنەوە لەوەی راگرتنی ئەو خێزانانە لە كەمپەكان لە هەڵمەتی تۆڵەی كۆمەڵگای عێراقی دەیانپارێزێ.

سۆزان لە لێدوانێكدا بۆ (وۆڵ ستریت جورناڵ) ئیدیعای ئەوە دەكات كە "من یەكەمجار نەمزانی ئەو پیاوەی ساڵی رابردوو تەلەفۆنی بۆ كردم، چەكداری داعشە". چەكدارەكە 3500 دۆلاری بۆ سۆزان ناردبوو، داوای لێكردبوو بەسەر پێنج كەسی دیكەدا دابەشی بكات و بەشێكیشی بۆ خۆی هەڵگرێ. مێردی سۆزان چەند مانگێك پێشتر بە تۆمەتی هەبوونی پەیوەندی بە داعشەوە دەستگیركرابوو و لە ئاكامیشدا سزای 15 ساڵ بەندكردنی بۆ دەرچووبوو. بە گوتەی سۆزان مێردەكەی تاكە ناندەری ماڵەوەیان بوو، بۆیەش بەندكردنەكەی رەوشی تێكدان.

یەكێك لە كارە سەرەكییەكانی سۆزان كڕینی كەلوپەل و خۆراك بووە كە دواتر دەبووایە بیانداتە كەسێكی دیكە، ئەویش دەیبردن بۆ ناوچەی بادۆش لە باكووری رۆژئاوای مووسڵ، بادۆش بە یەكێك لە ناوچەكانی چالاكی داعش لەقەڵەم دەدرێ. بەگوێرەی راپۆرتەكە سۆزان كاری زیاتریش بۆ داعش دەكرد ئەگەر دەزگا ئەمنییەكان بە كوڕە 14 ساڵانەكەیان نەزانیبا كە خەریكی چاندنی بۆمبێك بووە. لەو كاتەدا هێزە ئەمنییەكان شوێنی كوڕەكە كەوتبوون هەتا گەیشتبووە بەردەم ماڵی خۆیان. هەڵیانكوتابووە سەر خانووەكە وەرەقەكەیان دۆزیبووەوە كە رێنماییەكانی داعش بۆ سۆزانی لەسەر بووە.

ئافرەتە 40  ساڵانەكە لەبارەی ئەو رۆژەوە دەڵێ "ئەوان پرسیاریان كرد ئەوە چییە، منیش هەموو مەسەلەكەم بۆ باسكردن". دادوەر رەعد پێشبینی دەكات سزای 15 ساڵ بەندكردن بۆ سۆزان دەربچێ. دادوەرێكی دیكەش كە نەیویستووە ناوی ئاشكرا بكرێ دەڵێ نابێ مەترسی و هێزی ئافرەتان بە كەم سەیر بكرێ چونكە "ئافرەتان زۆر مەترسیدارترن لە پیاوان".



ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

ره شید | 13/04/2019 05:18:11 م
ده ست خوش کاک " مامه ند" هه موو خه لکی کوردستان دلنیا بن کابینه ی نوی ؛ کوردستانیکی نوی پیشانی جیهان ده داتن !ئیمه سه رده که وین .
ستراتیژی كابینەی تازە
| 12/4/2019 | (1)
ئاسۆ | 12/04/2019 01:29:39 م
سڵاوو ڕێز، سەرەتا سپاس بۆ نوسینی ئەم بابەتە. هەر وەک بەڕێزتان ئاماژەتان بە نەبوونی دیپڵۆماسی دیجیتاڵی کورد کردووە،بەڵام، لە هەمانکاتدا لە کوردستان بە...
ستار | 12/04/2019 07:15:58 م
ده ست خۆش ڕاست ئه فه رمی های تاك له هه مو بواره کاندا ڕۆڵی کاریگه ری گێراوه له په یوه ندی و ئاڵو گۆڕی زانیاریدا
بارزانی لە سریلانكا
| 12/4/2019 | (3)
Aso | 12/04/2019 04:18:07 م
کاتێک لە هەموو شوێنێکی هەرێمی کوردستان ئاڵای عێراق شەکاوەیە و مووچەی خەڵکی کوردستان لە بەغداوە دێت ، دەبێ حکومەتی هەرێمی کوردستانیش ڕەچاوی ...
کۆنسوڵی ئێران لە هەولێر هۆشداریی دەداتە هەرێمی کوردستان
| 12/4/2019 | (1)
Peshwaz | 12/04/2019 04:06:32 م
بيزه حمه ت بوچى او زانياريانه كو اكه نه وه له خلقى پردى
23 گوندی شارۆچکەی بەرکاری زاخۆ چۆڵکراون
| 12/4/2019 | (1)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

رێكخراوی تەندروستی جیهانی: لە جیهاندا 19 ملیۆن منداڵ لە کوتان بێبەشن 11 خولەک لەمەوبەر |

رێكخراوی تەندروستی جیهانی: لە جیهاندا 19 ملیۆن منداڵ لە کوتان بێبەشن

د. تێدرۆس ئادهانۆم داوادەکات هەموو منداڵێک لە زۆرتر
 خانمێك دوای 27 ساڵ بێهۆشبوون، بەئاگادێتەوە 3 کاژێر لەمەو بەر |

خانمێك دوای 27 ساڵ بێهۆشبوون، بەئاگادێتەوە

بەهۆی رووداوی هاتووچۆوە لەساڵی 1991 زەبری توند زۆرتر
دەرمانێکی شەکرە رێگە لە تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ دەگرێت 16 کاژێر لەمەو بەر |

دەرمانێکی شەکرە رێگە لە تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ دەگرێت

مەترسییەکە بەرێژەی %20 - 40 کەمدەکاتەوە زۆرتر
0.469 seconds