وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

رۆژهەڵاتی ناوەڕاست

ئافرەتان چەكە نوێیەكەی داعشن

لەلایەن رووداو 7/2/2019
ئافرەتان كەمتر چاوی دەزگا ئەمنییەكانیان لەسەرە، داعشیش سوود لەمە وەردەگرێ
ئافرەتان كەمتر چاوی دەزگا ئەمنییەكانیان لەسەرە، داعشیش سوود لەمە وەردەگرێ

رووداو- هەولێر

دوو مانگ لەمەوبەر سۆزان بەناو یەكێك لە بازاڕەكانی مووسڵدا دەسووڕایەوە، دەبووایە پێنج كیلۆ ئارد، لاپتۆپێك و ئیندۆمی و كۆمەڵێك كەلوپەلی دیكە بكڕێ. شتەكان ئاسایی دیار بوون، بەڵام مەبەستەكەی ئاسایی نەبوو، ئەو ژنە بازاڕی بۆ چەكدارانی داعش دەكرد. بەرپرسانی ئەمنیی عێراق دەڵێن لە چەند مانگی رابردوودا ژمارەی ئافرەتانی وەك سۆزان زیادیان كردووە.

دادگای مووسڵ داوای كردووە ناوی دووەمی ئەو ژنە ئاشكرا نەكرێ، بەڵام ئەوەی دەزانرێ ئەوەیە دایكێكی تەمەن 40 ساڵی عێراقییە و ئێستا چاوەڕێی نۆرەی دادگاییەكەی دەكات. تۆمەتەكەشی هاوكاری و هاودەستیكردنی داعشە. وەك خۆی بە رۆژنامەی (وۆڵ ستریت جورناڵ)ی ئەمریكی گوتووە :"دەمزانی ئەوەی دەیكەم هەڵەیە، بەڵام چی بكەم پێویستی ناچاری كردم".

بەرپرسانی ئەمنیی عێراق بە رۆژنامە ئەمریكییەكەیان راگەیاندووە، زۆر ژنی وەك سوزان هەن كە كار بۆ داعش دەكەن. هەندێكیان كاری دابەشكردنی پارە دەكەن، ژمارەیەكیان كەلوپەلی رۆژانە بۆ چەكداران دەكڕن، لە هەندێك حاڵەتیشدا ئافرەتەكان چەكیان بۆ داعش شاردووەتەوە یان بۆمبی دەستكردیان گواستووەتەوە. 

لە چوار ساڵی رابردوودا زۆرینەی چەكدارە پیاوەكانی داعش كوژراون، دەستگیركراون یان خۆیان شاردووەتەوە، بەڵام ژمارەیەكی زۆر لە ئەندام و لایەنگرە ئافرەتەكانی بە ئازادی دەسووڕێنەوە. ئافرەتانی ژێر دەسەڵاتی خەلافەتەكەی داعش دەبووایە روخساریان داپۆشن، بەرپرسانی دەزگا ئەمنییەكانی عێراق دەڵێن ئەمە یەكێكە لەو هۆكارانەی وایكردووە نەتوانن ژمارەیەكی زۆر لەو ئافرەتانەی دەستیان لەگەڵ داعش تێكەڵ بووە، بناسنەوە و دەستگیریان بكەن.

سروشتی كۆمەڵگای عێراقی هۆكارێكی دیكەیە كە دەستی ئافرەتەكانی سەر بە داعش دەكاتەوە، بەو پێیەی لە زۆربەی ناوچەكانی عێراق پەیوەندیی نێوان رەگەزی مێ و نێری نەناسیاو یەكجار سنووردارە و زۆربەی فەرمانبەر و ئەندامانی دەزگا ئەمنییەكانی عێراقیش پیاون. ئەم دوو فاكتەرەش وایانكردووە ئافرەتەكانی سەر بە داعش دەرفەتێكی جموجۆڵی زیاتریان هەبێ.

ئافرەتەكان بەدەگمەن لە خاڵەكانی پشكنینی ناوەڕاستی عێراق پرسیاریان لێدەكرێ و دەپشكنرێن، زۆربەی جاران هێزە ئەمنییەكان هەر بە ئاماژەی دەست بە ئافرەتان دەڵێن تێپەڕن. هەر بۆیە داعش لە ناوچە شارییەكان پشت بە ئافرەتان دەبەستێ، چونكە لەو ناوچانە هێزێكی ئەمنی زۆر هەیە و ژمارەی ئەو خەڵكەش كە بەهۆی داعشەوە زیانیان بەردەكەوێ، زیاترە.

دادوەر رەعد حەمید، دادوەری لێكۆڵینەوە لە دادگای تیرۆری مووسڵ، بوونی ئەو كێشەیە پشتڕاست دەكاتەوە و دەڵێ :"لە كۆمەڵگایەكی رۆژهەڵاتیدا زۆر سەختە شوێن ئافرەتان بكەوین، لێپرسینەوەیان لێبكەین یان دەستگیریان بكەین". دادوەر رەعد كاری لەسەر هەزاران كەیسی چەكدارانی داعش كردووە.

داعش بە پێچەوانەی زۆربەی رێكخراوە تەكفیرییەكانی جیهان رۆڵی جیاجیان بە ئافرەتان داوە، بۆ نموونە لەو كاتەی هێشتا خەلافەت مابوو، بەشێك لە پۆلیسە شەرعییەكانی داعش ئافرەت بوون، ئەو ئافرەتانە دەبووایە چاودێری ئەوە بكەن چ ژن یان كچێك رووپۆشی یان دەسپۆشی نەكردووە. دەسەڵاتی سزادان و ئەشكەنجەدانی ئافرەتانیشیان هەبوو. لە گەرمەی شەڕی مووسڵدا لە 2017 ژمارەیەك لە خۆكوژەكانی داعش ئەو ئافرەتانە بوون كە سەرەتا هێزە عێراقییەكان ئامادە نەبوون تەقەیان لێبكەن.

لە دوای رووخانی خەلافەت داعش كاری نوێی بۆ ئەندام و لایەنگرە ئافرەتەكانی دۆزیوەتەوە. ئەلێكس مێلۆ، شارەزا و چاودێری ئەمنی، لە لێدوانێكدا بۆ (وۆڵ ستریت جورناڵ) دەڵێت: "ئێستا ئافرەتان وەكو هێڵی پەیوەندییان لێهاتووە لە نێوان شانەكانی داعش لە ناوچە شاخاوییەكان و تۆڕەكانی پشتیوانی دارایی داعش لە گوندەكان و كەمپە دوورەدەستەكان".

نەتەوە یەكگرتووەكان لە كۆتایی ساڵی رابردوودا ئاماژەی بۆ ئەوە كرد كە 30 هەزار چەكداری داعش لە سووریا و عێراقن، لەو ژمارەیە 14 هەزاریان لە بیابانەكانی ئەنبار، ناوچە شاخاوییەكانی عەفرین و گوندە دوورەدەستەكانی ناوەڕاستی عێراق چالاكن یان خۆیان شاردووەتەوە. 

بەرپرسانی عێراقی ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن دیار نییە چەند لەو چەكدارانە ئافرەتن، كاتێكیش ئافرەتێكی گومانلێكراو دەستگیر دەكەن ناتوانن بە ئاسانی دانپێدانانی لێوەربگرن، چونكە دەبێ بە وریاییەوە مامەڵە لەگەڵ بەندكراوە ئافرەتەكاندا بكرێ.

دادوەرێكی دادگای تیرۆر بە رۆژنامەكە دەڵێ: "خۆم حەزم لێیە لێپرسینەوە لە 10 پیاو بكەم، بەڵام تۆمەتبارێكی ئافرەتم بۆ نەهێنن، چونكە ئافرەتەكانیان زۆر ناجێگیرن، بەردەوام قسەكانی خۆیان دەگۆڕن، دەگرین بۆ ئەوەی هەست و سۆزمان بجووڵێنن، كاتێكیش لە دۆسییەیەكدا بە گیریان دەهێنیت، یەكسەر وای نیشان دەدەن لە هۆشی خۆیان چوون".

لە دوو ساڵی رابردوودا راپۆرتی جیاجیا لەبارەی مامەڵەی خراپی دەزگا ئەمنییەكانی عێراق و میلیشیا شیعەكان لەگەڵ ئافرەتە گیراوەكان بڵاوكراوەتەوە. داعش ئەو راپۆرتانەی وەكو چەكێك بۆ پڕوپاگەندە لەدژی دەزگا ئەمنییەكانی عێراق بەكارهێناوە. داعش فەرمانگەیەكی تایبەت بە خێزانی چەكدارە كوژراو و گیراوەكانی هەیە.

لە ناو دەزگا ئەمنییەكانی عێراقیش بۆچوونی جیاواز لەبارەی سیاسەتی حكومەتەوە هەیە. بەشێك لە بەرپرسان پێیانوایە راگرتنی هەزاران پیاو و ئافرەت و منداڵی گومانلێكراو لە كەمپەكان بێ هیچ سەرچاوەیەكی بژێوی سزادانێكی بە كۆمەڵی سوننەكانە. بەشێكی دیكە لە بەرپرسانیش جەخت دەكەنەوە لەوەی راگرتنی ئەو خێزانانە لە كەمپەكان لە هەڵمەتی تۆڵەی كۆمەڵگای عێراقی دەیانپارێزێ.

سۆزان لە لێدوانێكدا بۆ (وۆڵ ستریت جورناڵ) ئیدیعای ئەوە دەكات كە "من یەكەمجار نەمزانی ئەو پیاوەی ساڵی رابردوو تەلەفۆنی بۆ كردم، چەكداری داعشە". چەكدارەكە 3500 دۆلاری بۆ سۆزان ناردبوو، داوای لێكردبوو بەسەر پێنج كەسی دیكەدا دابەشی بكات و بەشێكیشی بۆ خۆی هەڵگرێ. مێردی سۆزان چەند مانگێك پێشتر بە تۆمەتی هەبوونی پەیوەندی بە داعشەوە دەستگیركرابوو و لە ئاكامیشدا سزای 15 ساڵ بەندكردنی بۆ دەرچووبوو. بە گوتەی سۆزان مێردەكەی تاكە ناندەری ماڵەوەیان بوو، بۆیەش بەندكردنەكەی رەوشی تێكدان.

یەكێك لە كارە سەرەكییەكانی سۆزان كڕینی كەلوپەل و خۆراك بووە كە دواتر دەبووایە بیانداتە كەسێكی دیكە، ئەویش دەیبردن بۆ ناوچەی بادۆش لە باكووری رۆژئاوای مووسڵ، بادۆش بە یەكێك لە ناوچەكانی چالاكی داعش لەقەڵەم دەدرێ. بەگوێرەی راپۆرتەكە سۆزان كاری زیاتریش بۆ داعش دەكرد ئەگەر دەزگا ئەمنییەكان بە كوڕە 14 ساڵانەكەیان نەزانیبا كە خەریكی چاندنی بۆمبێك بووە. لەو كاتەدا هێزە ئەمنییەكان شوێنی كوڕەكە كەوتبوون هەتا گەیشتبووە بەردەم ماڵی خۆیان. هەڵیانكوتابووە سەر خانووەكە وەرەقەكەیان دۆزیبووەوە كە رێنماییەكانی داعش بۆ سۆزانی لەسەر بووە.

ئافرەتە 40  ساڵانەكە لەبارەی ئەو رۆژەوە دەڵێ "ئەوان پرسیاریان كرد ئەوە چییە، منیش هەموو مەسەلەكەم بۆ باسكردن". دادوەر رەعد پێشبینی دەكات سزای 15 ساڵ بەندكردن بۆ سۆزان دەربچێ. دادوەرێكی دیكەش كە نەیویستووە ناوی ئاشكرا بكرێ دەڵێ نابێ مەترسی و هێزی ئافرەتان بە كەم سەیر بكرێ چونكە "ئافرەتان زۆر مەترسیدارترن لە پیاوان".



کۆمێنتەکان

 
کۆمێنتێکی نوێ دابنێ
وەکو میوان کۆمێنت دادەنێی یان بە چوونە ژوورەوە؟

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

Srur barzani | 11/02/2019 03:00:29 م
زۆر سوپاسی ئەم مامۆستایە و برایە دەکەم بە راسی ئەوە کارێکە کە بۆ کەسێک و دوو کەس نیە بۆ میلەتێکە ئەو کارە ئینشاللە بە هیوای سەرکەوتن و کاری باشتر و...
گەنجێک هەوڵدەدات شێوەزاری سۆرانی بۆ گوگڵ زیادبکات
| 11/2/2019 | (1)
hershhaji | 11/02/2019 02:53:55 م
باشە لێرەدا پرسیار ئەوە یە ئەی چۆن بڕوانامەی پۆلی ۱۱ و۱۲یان داوەتێ ؟؟؟؟
قوتابییەك لە زانكۆوە دەگەڕێندرێتەوە ئامادەیی
| 11/2/2019 | (1)
Rebwar | 11/02/2019 01:53:12 م
Dastxosh
پارتی دەبێ خۆی لەو داوە رزگار بكات
| 11/2/2019 | (1)
Adnan sherwani | 11/02/2019 12:16:27 م
كاك قوباد باسی لیڤەرپول دەكات لە بەر ئەوەی زۆر دەناڵێنن لە دەستی گەورەكەی ئینگلتڕا ولە 24 مانگ دوبارە لێتان دەبەینەوە لە ناو ئۆلتڕافۆرد
قوباد تاڵه‌بانی: سندان له‌ لیڤه‌رپوول
| 10/2/2019 | (1)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

خەوی باش، سیستەمی بەرگری جەستە بەهێزدەکات دوێنێ کاژێر 06:53 |

خەوی باش، سیستەمی بەرگری جەستە بەهێزدەکات

سیستەمی بەرگری وەڵامدانەوەی باشترە زۆرتر
دەرمانێکی نوێ بۆ چارەسەری خەمۆکی پەسند دەکرێت دوێنێ کاژێر 05:33 |

دەرمانێکی نوێ بۆ چارەسەری خەمۆکی پەسند دەکرێت

بەشێوەی سپڕای لووت بەکاردەهێنرێت زۆرتر
 منداڵێك بۆ چارەسەر لە سکی دایکی دەردەهێندرێت و دواتر دەخرێتە شوێنی خۆی 12/2/2019 |

منداڵێك بۆ چارەسەر لە سکی دایکی دەردەهێندرێت و دواتر دەخرێتە شوێنی خۆی

لەرێگەی سۆنار دەرکەوتووە کۆرپەکە تووشی نەخۆشیی زۆرتر
0.265 seconds