وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

سپێشەڵ ریپۆرت

نوێترین بەرنامەکان هەموویان ببینە
  • ده‌نگى كه‌نیسه‌ رووخاوه‌كان
  • ئازارەکانی دوای داعش
  • هەڵاتن لە رەققە
  • چاندن لە سەر زەوی 140
  • هەڵەی باوکم بوو
  • شەڕ و پێکدادان لە کۆڵانەکانی باکووری کوردستان
  • گۆڕان دوای نەوشیروان مستەفا لە 24 خولەکدا
  • فێڵی بازاڕی ئۆنلاین
  • تورکیا ساڵێک دوای کودەتا
  • حەجاج، جەلادەکەی نوگرە سەلمان
  • بەسرای دەوڵەمەند و نائومێد
  • دووڕێیانی خانەقین

بەسرای دەوڵەمەند و نائومێد

 

بەسرا یەکێکە لە شارە گەورە و دێرینەکانی عێراقە، زۆر دەگوترێ بەسرای دەوڵەمەند بە نەوت، بەڵام لە بەسرا سەرچاوەی دیکە زۆر دەبینی بۆ داهات و خۆژیێنی شارەکە، بەشیوەیەک دوودڵ نەبی لەوەی بڵێی دەوڵەمەندترین پارێزگای عێراقە.

جگە لەوەی رۆژانە زیاتر لە ٢ ملیۆن و ٦٠٠ هەزار بەرمیل نەوت بەرهەم دەهێنێ، هاوکات یەکەم دەرچەی عێراقە لەسەر دەریا و بووەتە ئەو ڕێڕەوە ئاوییەی دەبێ هەمیشە بازرگانان رووی تێبکەن بۆ ئەوەی کاڵاکانیان بگەیەننە عێراق.. بەڵام شانازییەکانی بەسرە بەوە تەواو نابن و خاکە بەپیتەکەی لە بواری بەرهەم و بەروبومە کشتوکاڵییەکاندا وایکردووە عەلوەی بەشێک لە پارێزگاکانی عێراق رۆژانە چاوەڕێی ئەو بارهەڵگرانەی میوە و سەوزە بن کە لە بەسرەوە روویان تێدەکەن. لەرووی گەشتیاریشەوە، دەتوانێ سندووقەکانی پۆشتەبکاتەوە ئەگەر کار لەو کەرتەدا بکرێ..

هەموو ئەوانە پێکەوە ئەم پارێزگایەیان کردووەتە پارێزگایەکی دەوڵەمەندو جیاواز، تەنانەت دەوترێ ئەگەر ئەم پارێزگایە ببێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ، لە رووی ئابوریەوە دەوڵتێکی دەوڵەمەندی لێ دەردەچێ، بەڵام ئەو تایبەتمەندیانە زۆر بە کەمی لە نێو بژێوی و ژیانی خەڵکی ئەم شارەدا رەنگی داوەتەوە..

کاتێک لەگەڵ خەڵک گفتوگۆ دەکەی، گومان دەکەی تۆ لەبەسرای دەوڵەمەند بیت. لەوساڵانەی دواییدا، سەرچاوە جۆراوجۆرەکانی داهات ئەوەندەیان پیشانی خەڵک نەداوە ، رووخسارەکان رەشبین و گیرفانەکانیش بەشی ئەوەیان تێدا نییە خەڵک بڕوا بە دادپەروەریی و ماف بکەن.

لە سەر شەقام و لە بازاڕو لە نێو کوچە جیاوازەکانی شاردا قسە لەگەڵ هەر کەسێکدا دەکەی، هەستی بێبەش بوون و نادادپەروەری ، کرۆکی قسەکانیان پێکدەهێنێ.. هەندێ جاریش ئەو هەستە بە ئاشکرا بە سیماو روخساری خەڵکی ئەم شارەوە دەبینرێ، تەماشاکردن و نیگاکانیان هەمان شتت بۆ دووپات دەکەنەوە..

لە هەڵکەوتەی جوگرافیدا،  بەسرا دەکەوێتە بەشی باشووری عێراق، ژمارەی دانیشتوانەکەی بە پێی ئاماری ساڵی ٢٠١٥ چوار ملیۆن و 700 هەزارکەس بووە، ئەو ژمارەیەش کردوویەتییە گەورەترین پارێزگای عێراق و لەسەر ئاستی وڵاتانی عەرەبیش پازدەهەمین گەورەشارە کە 7 قەزاو ١٤ شارۆچکەی هەیە.

هێشتا بەسرا دەتوانێ بە تایبەتمەندی دیکە خۆی لە شارەکانی دیکەی ناوەڕاست و باشووری عێراق خۆی جیا بکاتەوە. خاوەنی مۆزایکێکی جیاوازو فرە چەشنە لەرووی پێکهاتەی دیمۆگرافی و ئاینیی دانیشتوانەکەیەوە. لێرە شیعە باڵادەستن و زۆرینەی دانیشتوان پێکدەهێنن ، بەشیوەیەک سیمای سەرەکی شار بە سیمبولە شیعیەکان وئایەتوڵڵاکان داپۆشراون، بەلام ژمارەیەکی زۆر سوننە مەزهەب و کەمایەتیە ئاینیەکانی وەک سابیئەو مەسیحی ئەرمەنی لەم شارەدا دەژین، پێکەوەهەڵکردنێکی دوور لە ئاژاوە و ململانێ

لەم مزگەوتەدا تابلۆی پێکەوە هەڵکردنی شیعە و سوننەکان باشتر خۆی نمایش دەکات. بۆ ئەوە دەشێ هەردوو مەزهەبە ناکۆکەکە بیکەنە وێستگەی بەسرەیەکی جوانتر، مزگەوتەکە ناوی مزگەوتی مەقامە کە نزیکەی ٣٠٠ ساڵ تەمەنیەتی ، بەشی پێشەوەی تایبەتە بە شیعەکان و بەشی پشتەوەی تایبەتە بە سوننەکان.

هەروا کڵێسا و زەنگی نوێژ و پاڕانەوە ئاینییەکانی ئەوانیش دەبینی،ئەمە لە رۆژگارێکدا کە عێراق لەسەر ڕێی تەنگەبەری مەزهەبەکاندایە و ئازادییە ئاینی و نەتەوەییەکان تەنگەنەفەس بوون.

سەرچاوە مێژووییەکان، رەغ و ریشەی شارەکە زۆر دوور دەخەنەوە. شارەکە لە ساڵی ٦٣٧ی زاینیەوە دروستکراوە ، گەڕەکی شەناشیل یەکێکە لە سیما مێژوویەکانی ئەم شارەیە و  پێشتر هەم شارەکەو هەم ئەم گەڕەکەش بەسرەیان کردبووە ڤینیسیای رۆژهەڵات، بەوپێیەی چەندین روبارو جۆگەی جیاواز بە گەڕەکەکانی شارەکەدا دەڕۆیشتن و دیمەنێکی ناوازی پێبەخشی بوو، هاوشێوەی شاری ڤینیسیای ئیتاڵیا. ئەم رووبارە (عەشار) رۆژگارێک جوانترین ڕێڕەوی ئاوی دڵڕفێن بوو، بەڵام بەهۆی بارودۆخی سیاسی و ئەو رووداوە جیاوازانەی بەسەر شارەکەدا هاتوون، ئێستا عەشار ئاسەوارێکە کە پیسایی رێگەی نادات وێنەکانی ساڵانی تێپەڕیوی ببینێتەوە

ساڵانێک لە چایخانە و مەکۆ کۆمەڵاتیەتییەکانی ئەم شارەدا، دەنگی ئەدیب و نووسەران ، دەمەتەقێی رۆشنبیری و چالاکییە هونەرییەکان، پاڵپشتێکی دیکەی دەوڵەمەندییەکەی بەسرە بوون .

کەم عێراقی هەیە ناوی بەدر شاکر سەییابی نەبیستبێ،  سەییاب نێوبانگی شارەکەی لەگەڵ بەرهەمەکانیدا بردە نێوکتێبەکانی خوێندن . ئەو لە بەسرا لە دایک بووەو هەر لەوێش کۆچی دوایی کردووە  وبە باوکی روحی شیعری هاوچەرخی عێراقی دادەنرێ.. لەسەر رۆخی شەتولعەرەب پەیکەرەکەی رووەو شاری بەسرا چەسپاوو جێگیرە بەڵام ئەو دونیایەی کە ئەم شاعیرە خەونی پێوە دەبینی، ئێستا لە نێو کایە جیاوازەکانی ژیان لەم شارەدا لە دابڕانێکی گەورەدایە..

ئێستا لە بەسرا سیمایەکی ئاینی بەهێز زاڵە بەسەر دیمەنە جیاوازەکانی ژیاندا ، رەنگە لێکەوت وکاریگەریە نەرێنیەکانی ئەو دۆخە تەنها رۆشنبیران و نوسەران بتوانن گوزارشتی لێ بکەن.

بەڵام بۆ خەڵکی ئاسایی ئەم شارە رەنگە ئەو مەترسیانە جێگەی بایەخ نەبن هێندەی رەهەندە ئابوورییەکان.

ئەگەر بەگەشتێکی کورتیش بێیتە بەسرە، ئەوەی دەیبینی ناچارت دەکات وەک خەڵکی شارەکە بپرسی، داهاتە زۆر زەوەندەکانی ئەم پارێزگایە بۆ کوێ دەڕوات؟؟

روباری شەتولعەرەب، یەکێک لە دیاردە سروشتیەکان کە پێگەیەکی ستراتیژی داوە بە شاری بەسرە. روباری شەتولعەرەب لە یەکگرتنی هەردوو روباری دیجلەو فورات پێکدێت

خاڵی یەکگرتنەکەش لە شارۆچکەی گەرنە روودەدات کە ٧٠ کم لە باکوری شاری بەسرەوە دوورە، درێژی شەتولعەرەب ٢٠٣ کم لە خاڵی دەستپێکیەوە تاوەکو ئەو شوێنەی دەڕژێتە کەنداوەوە، لە شارۆچکەی فاو.


سپێشەڵ ریپۆرت، راپۆرتێكی تایبه‌ته‌ لەسەر  مژارێك كه‌ له‌ رۆژه‌ڤدایه‌، بەشێوەیەکی وردتر و فراوانتر لە راپۆرتێکی ئاسایی، بەدواداچوونی بۆ دەکرێت. 

هه‌ر جاره‌ی لە لایەن رۆژنامه‌ڤانێكی رووداوەوە له‌ شار و وڵاته‌ جیاوازه‌كانه‌وه‌ ئاماده‌ ده‌كرێت. هه‌موو دیوه‌كانی مژاره‌كه‌ بۆ وه‌رگرانی رووداو بنكۆڵ ده‌كات و روونیده‌كاته‌وه‌، كه‌ بایه‌خی ئه‌و مژاره‌ له‌سه‌ر ژیانی كوردستانیان له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی كوردستان چییه‌ و چۆنه‌؟

کۆمێنتەکان

 
کۆمێنتێکی نوێ دابنێ
وەکو میوان کۆمێنت دادەنێی یان بە چوونە ژوورەوە؟
1

ئەم بەرنامەیە بەش بکە

سەبارەت بە بەرنامە
0.141 seconds