وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

بیروڕا

سوڵتان لە باوەشی قەیسەردا

لەلایەن عادل باخەوان 5/9/2016
عادل باخەوان
عادل باخەوان

لە سەرەتاكانی سەدەی نوێدا، ئەردۆغان وێنەی موسوڵمانێكی دێمۆكراتخواز و مۆدێرنی لە یادەوەری دەستەجەمعی سیاسیی ڕۆژئاواییدا هەبوو، ئەمڕۆ نەك هەر ئەم وێنەیەی لەدەستداوە، بەڵكو دوژمنە سەرسەختەكەی، كە فەتحوڵڵا گویلەنە، لەنێو ئەم وێنەیەدا خۆی دەردەخات و لەنێو هەمان یادەوەریی ڕۆژئاواییدا خۆیمان پێ دەناسێنێ.

پۆلیتۆلۆگێكی تایبەتمەندیی بزووتنەوەی گویلەن، بایرام بەلجی، لە توێژینەوەیەكیدا باس لە چۆنیەتی دروستكردنی تۆڕی پەیوەندی لەنێوان فەتحوڵڵا و ناوەندە ئەكادیمی و ڕۆشنبیری و میدیاییەكانی ئەمەریكیدا دەكات و رووناكی دەخاتە سەر میكانیزمەكانی چۆنیەتی كۆنترۆڵكردنی سەرەداوەكانی ئەم تۆڕی پەیوەندییە لەلایەن خودی فەتحوڵڵاوە و پێمان دەڵێت: ئەو چاك دەزانێت چۆن هاوسەنگی لەنێوان "پڕوپاگەندە" و "كۆمۆنیكەیشن"دا رادەگرێت، چونكە كارێكی لەم شێوەیە، رێگای پێدەدات كە لەنێو پرۆژەی گەڕانی ئەمەریكیدا بەدوای دۆزینەوەی ئیسلامێكی مۆدێرن و لێبوردەدا،  پێگەیەكی بەهێز بۆ خۆی دابین بكات و بەهەموو دنیای نوێی رۆژئاوایی بڵێت، من ئەو ئیسلامەتان پێشكەش دەكەم كە ئێوە سۆراخی دەكەن. واتە ئیسلامێكی لێبوردە، دێمۆكرات، نوێخواز، ڕیفۆرمكراو، ئاشتیخواز كە لەسەر دیالۆگی نێوان كولتورەكان و ئاینەكان و ژیارەكان كاردەكات نەك بەریەككەوتنیان. بەكورتی فەتحوڵڵا دەیەوێت بە ڕۆژئاوا بڵێت كە ئەو مارتین لۆتەر كینگی ئیسلامە.

هاوزەمەن لەگەڵ دەقگرتنی ئەم شوناسەی فەتحوڵڵا لە یادەوەری دەستەجەمعی سیاسیی رۆژئاوادا، شوناسی ئەردۆغان وەك بونیەیەكی بیناكراو لەنێو"ئۆتۆریتاریزم"دا چوارچێوە دەگرێت و وەك مەترسییەك بەسەر دێمۆكراسی، مافی مرۆڤ، كرانەوە، مافی كەمینەكانەوە تەماشا دەكرێت و لەوەش خراپتر، هەڵوێستەكانی لەسەر جەنگە جیاوازەكانی سووریا و ستراتیژە گۆڕاوە بەردەوامەكانی بەدیوێكدا و نزیكبوونەوەی لە رووسیای پوتین و ئێرانی ئایەتوڵڵاكان و تەنانەت ئەسەدیش بەدیوێكی دیكەدا، وا لە وڵاتانی ڕۆژئاوا دەكات كە ئومێدی كۆتایی ئەردۆغان لە زووترین كاتدا بخوازن.

بەڵام ئایا بەڕاستی دەركەوتنی فەتحوڵڵا وەك مارتن لۆتەر كینگی ئیسلام لەلایەك و كاڵبوونەوەی وێنەی ئەردۆغان وەك ئەكتەرێكی دێمۆكراتخوازی موسوڵمان لەلایكی دیكەوە، بەسە بۆ ئەوەی لەسەر ئاستی بابەتی، بزووتنەوەی گویلەن بتوانێت كۆدێتایەكی وەك  ئەوەی 15ی تەمموزی 2016 ڕێكبخات ؟ دۆرۆتی شمید، ژنە پۆلیتۆلۆگی فەرەنسی، كە زیاتر لە چەند ساڵێكە لەسەر كێڵگەی سیاسی توركی كاردەكات و ژان ماركۆ، پۆلیتۆلۆگی فەرەنسی، كە چەندین ساڵی تەمەنی لەنێوان ئیستەنبوڵ و ئەنكەرەدا بەسەر بردووە، بە نەرێنی وەڵام دەدەنەوە.

ئەم دوو پۆلیتۆلۆگە رووناكی دەخەنە سەر ئەوەی كە هەڵمەتی پاككردنەوەی دەوڵەت لە "ڤایرۆسی" گویلەنییەكان (ڕەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆك كۆمار ئەم گوزارشتە بۆ برا ئاینییەكانی بەكاردەهێنێت!)، لە 2013 وە بەردەوامە و گورزێكی وا كاریگەری لە بزووتنەوەكە داوە كە نەتوانێت هەلومەرجی كۆدێتا دروست بكات. لە ئاستێكی دیكەدا، بەدرێژایی مێژووی جمهوریەتی توركی، سوپا هەمیشە لانكەی كەمالیستەكان بووە نەك گویلەنیەكان. لەنێو ئەم لانكەدا، كەمالیستەكان هەژموونی خۆیان بەسەر جەستەی سوپادا بڵاوكردووەتەوە و جومگەیەك نەماوە كە لە دەستی ئەواندا نەبێت. بایرام بەلجی بەهەمان ئاڕاستەدا دەڕوات و دەڵێت: "ئەو ئەفسەرە باڵایانەی كە لە پشت كۆدێتا شكستخواردووەكەوە بوون و ئێستا گیراون و دەخرێنە سەر تەلەفزیۆنەكان، هیچیان پرۆفایلی بزووتنەوەی گویلەنیان نییە ".

كەواتە بۆچی ئەردۆغان سوورە لەسەر ئەوەی كە فەتحوڵڵا وەك بەرپرسی یەكەم و كۆتایی ئەم كۆدێتایە بەدنیا بناسێنێ؟ بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە تایبەتمەندانی دنیای توركی، چەندین وەڵامی جیاواز پێشنیار دەكەن كە بەشێكی زۆریان یەكتری تەواو دەكەن و دەكرێت بەم شێوەیەی خوارەوە گوزارشتیان لێبكەین.

پەڕینەوەی ئەردۆغان بەرەو ئۆتۆریتاریزم كردەیەكە هەمیشە پێویستی بە ئامادەیی "دوژمن" هەیە. لە ساڵانی رابردوودا، ئەردۆغان تێگەیشت لەوەی كە بەتەنیا دەستنیشانكردنی پەكەكە وەك "دوژمن"ێكی كوردی بەس نییە بۆئەوەی شەرعیەت بەم پەڕینەوەیە بدات. لێرەوە هەوڵی دا "دوژمن"ێكی توركیش دروست بكات و بزووتنەوەی گویلەنیش زیاتر لە هەر ئەكتەرێكی دیكە ئامادەباشیی ئەوەی تێدابوو كە ببێت بەم دوژمنە.

لەدۆخێكی ئاوادا، ئەردۆغان دەتوانێت توركیا وەك جمهوریەتێكی هەڕەشەلێكراو لەلایەن دوژمنە ناوخۆییەكانەوە بخاتە نێو یادەوەریی دەستەجەمعی توركییەوە: پەكەكە و گویلەن، ئۆجەلان و فەتحوڵڵا. واتە گرنگ نییە كێ كۆدێتاكەی كرد، گرنگ ئەوەیە چۆن بەكاربهێنرێت بۆ خزمەتكردن بە پرۆژەكانی سەرۆك. بۆنموونە بەكارهێنانی كارتی فەتحوڵڵا لەبەرامبەر كارتی پشتیوانیی ئەمەریكا لە كوردی سووریادا. گرنگ ئەوە نییە كە فەتحوڵڵا نەخشەی بۆ ئەم كۆدێتایە داڕێژاوە یان نا، گرنگ ئەوەیە كە چەند ئەمەریكا ئاستی پشتیوانی خۆی لە كوردی سووریا بەرزبكاتەوە، هێندەش ئەردۆغان ئاستی داواكردنی ڕادەستكردنەوەی مارتین لۆتەر كینگی ئیسلام بەرزدەكاتەوە.

راستە زیندانیكردنی فەتحوڵڵا لە ئیمراڵی، لە پەنای ئۆجەلاندا، بایەخی تایبەتی بۆ ئەردۆغان هەیە، بەڵام ئەوەش ڕاستە كە یاریكردن بە كارتەكان لای ئەردۆغانی سەرۆك كۆمار، بایەخیان لە خودی كارتەكان زیاترە. ئەم یاریكردنە هەلومەرجێكی بۆ دروست دەكات كە بەئاسانی خۆی بخاتە نێو باوەشی قەیسەرەكەی رووسیا و ئایەتوڵڵاكەی ئێران و قەسابەكەی دیمەشقەوە.

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

ره شید | 19/01/2019 10:49:00 ص
هه تا کوردستان به شیک بیت له عیراق ئه مریکا و ئه وانیتریش ناتوانن کورد وه ک حه لیفیکی ستراتیژیک بو خویان دا بنین ! به واتایه کی دیکه کورد هه تا نه...
سرهد | 22/01/2019 08:30:35 ص
لێکدانەوەیەکى واقیعبینانەیە، دەست خۆش برا.
لە چاوەڕوانیی گۆڕانكارییە هەرێمییەكاندا
| 19/1/2019 | (2)
Azad Azad | 21/01/2019 08:38:25 م
ده‌ست خۆش بۆ بۆچونه‌كانت كاك مه‌جید گلی، به‌قه‌ناعه‌تی من ئه‌مه‌ریكا ده‌یه‌وێت توركیا راگرێت به‌ ئارامی وه‌ك هاو په‌یمان به‌ڵام له‌ راستیدا بۆ...
سیناریۆ و نهێنییەكانی پشت ناوچە ئارامەكەی سووریا
| 21/1/2019 | (1)
Azad Azad | 21/01/2019 07:25:55 م
تاوانی هه‌ر گه‌وره‌ و درندانه‌ منداڵ كوشتنه‌ ...!!! حه‌قی وایه‌ له‌هه‌ر كۆی دونیابێت بی هێنرێته‌وه‌ دادگای بكرێت و سزای هه‌ڵواسینی بۆ ده‌ركرێت.
وردەکاریی کوژرانی باوک و کوڕە سێ ساڵانەکەی لە حاجیاوا
| 21/1/2019 | (1)
Rebwar | 21/01/2019 12:09:08 م
Dastxosh
Rizgar Khoshnaw | 21/01/2019 05:08:48 م
خوێندنه وه ی شته کانی ڕێبوار تامێکی زۆر تایبه تی هه‌ یه ، هه‌ رچه نده له وانه یه ڕێک وه کو ئه و بیر نه که یته وه ، به ڵا م ئه وه نده ورده کاری به...
دوای ئۆكتۆبەرچییەكان نۆرەی بەرهەم ساڵحە
| 21/1/2019 | (2)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

فلتەرەکانی سناپچات، هۆکارن بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگەری جوانکاری 3 کاژێر لەمەو بەر |

فلتەرەکانی سناپچات، هۆکارن بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگەری جوانکاری

نەشتەگەری لووت، فیلەر و بۆتۆکس زۆرتر
بەریتانیا.. میوزیک، دانس و وێنەکێشان وەک دەرمان بۆ نەخۆش دەنووسرێن 15 کاژێر لەمەو بەر |

بەریتانیا.. میوزیک، دانس و وێنەکێشان وەک دەرمان بۆ نەخۆش دەنووسرێن

دەیانەوێ لە زۆربەکارهێنانی دەرمان رزگاریان ببێت زۆرتر
لە ئوسترالیا ئەپلیکەیشنێك پشکنینی توانای بیستنی قوتابییان دەکات 16 کاژێر لەمەو بەر |

لە ئوسترالیا ئەپلیکەیشنێك پشکنینی توانای بیستنی قوتابییان دەکات

د. گێما کوخ: زوودەستنیشانکردنی کەمبیستن زۆرتر
0.234 seconds