وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

بیروڕا

نەخشەی ئاڵتوونی بۆ ئەردۆغان

لەلایەن دەیڤید رۆمانۆ 7/12/2017
دەیڤید رۆمانۆ
دەیڤید رۆمانۆ

هەفتەی رابردوو، رەزا زەڕاب، بازرگانی زێڕی ئێرانی ـ تورکی، لە دانیشتنێکی دادگادا لە ئەمریکا ئامادە بوو. زەڕاب تۆمەتبارە بەوەی لە نێوان ساڵانی 2010 بۆ 2015 سزا داراییەکانی سەر ئێرانی شکاندووە. گومان دەکرێت زەڕاب هاوشان لەگەڵ محەممەد هاکان ئاتیلا، سەرۆکی هاڵک بانکی تورکیا پارە و نەوتی ئێرانیان بەکارهێنابێ بۆ کڕینی زێڕ لە تورکیا، کە دواتر لە دوبەی فرۆشراوە و داهاتەکەی رەوانەی تاران کراوەتەوە. لە بەشێک لەو کارەشدا زەڕاب بەرتیلی بە بەرپرسانی باڵای حکومەتی تورکیا داوە، لەوانەش وەزیری دارایی و ئەندامانی دیکەی کابینەی حکومەتی ئاکپارتی. 

لە بەرامبەر سووککردنی حوکمەکەیدا، زەڕاب رازی بووە هاوکاریی دادگا بکات، لە دانپێدانانەکانیدا شتی سەرنجڕاکێش ئاشکرابوون. رۆژی پێنجشەممە، 30 تشرینی دووەم، زەڕاب شایەتی داوە لەسەر ئەوەی رەجەب تەیب ئەردۆغان (کە ئەوکات سەرۆکوەزیرانی تورکیا بووە) بەشەخسی فەرمانی داوە ئەو نەخشەیە جێبەجێ بکرێت و یارمەتی ئێران بدرێت خۆی لە سزاکانی ئەمریکا بدزێتەوە، لەوێشەوە سندوقەکانی پارە و گیرفانی بەرپرسانی حکومەتی تورکیا پڕبکرێت. 

بە گوێرەی بی بی سی، زەڕاب رایگەیاندووە کە “لە ساڵی 2012، زافیر چاگالایان، وەزیری ئەوکاتی ئابووریی تورکیا، پێیگوتووە کە ئەردۆغان رێنمایی بە بانکەکانی تورکیا داوە لە پلانە نهێنییەدا بەشداری بکەن”. زەڕاب زیاتر لە 59 ملیۆن دۆلار بەرتیلی بە چاگالایان داوە. 

ئەردۆغان و بەرپرسانی دیکەی حکومەتی تورکیا، لەوانەش چاگالایان و ئاتیلا ئەو تۆمەتەیان رەتکردووەتەوە. حکومەتی تورکیا و میدیای نزیک لە حکومەت لەمەش زیاتر رۆیشتوون و دادوەرە ئەمریکییەکەیان بەوە تۆمەتبارکردووە کە پەیوەندی بە فەتحوڵڵا گولەنەوە هەیە. 

رۆژنامەکانی سەر بە حکومەت یان جەوهەری دادگاییەکەیان پشتگوێ خستووە و خۆیان بە جۆری جلوبەرگی زەڕاب لە رۆژی دادگاییەکەدا سەرقاڵ کردووە، یانیش وەکوو رۆژنامەی (دەیلی سەباح) جەماعەتی گولەنیان تۆمەتبارکردووە. لە بەشێک لە راپۆرتی رۆژنامە تورکییەکەدا هاتووە:
“... حکومەتی تورکیا گرووپی گولەنیستەکانی بەوە تۆمەتبارکردووە کە ئەو دۆسییەیان قۆستووەتەوە و بە شێوازێکی نایاسایی بەڵگەیان دەستخستووە، یانیش بەڵگەکانیان دروستکردووە، واتە ئەفسەرانی پۆلیسی پەیوەندیدار بە گولەن پەیوەندییە دەنگییەکانیان تۆمار کردووە. ئەنقەرە پێیوایە ئەم جۆرە بەناو بەڵگەیە بەپێی یاسای ئەمریکا ناکرێت لە دادگا بەکاربهێنرێت، چونکە دادگای ئەمریکا داوای جۆرێک لە بەڵگە دەکات کە بە شێوازێکی یاسایی دەستخرابێت”. 

لە هەوڵێکی دیکەدا کە رەنگە بۆ لادانی سەرنجی خەڵک لەسەر تۆمەتی بەرتیلخۆری لە نێوان بەرپرسانی باڵای تورکیا بووبێت، دادگای ئەنقەرە فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ گراهام فولەر، بەرپرسی ئەنجوومەنی هەواڵگریی نیشتمانیی سی ئای ئەی، دەرکرد. لە فەرمانەکدا فولەر تۆمەتبار دەکرێت بەوەی “هەوڵی رووخاندنی حکومەتی کۆماری تورکیای داوە” و “کۆمەڵێک زانیاری حکومەتی تورکیای بەدەستهێناوە کە دەبووایە لەبەر هۆکاری ئەمنی بە نهێنی بمێننەوە”. 

پێشتر حکومەتی تورکیا بە هەمان تۆمەت فەرمانێکی هاوشێوەی بۆ هێنری بارکی، لێکۆڵەر و ئەکادیمیستی ئەمریکی دەرکردبوو. 

بارکی ئێستا لە زانکۆی پێنسیلڤەینیا وانە دەڵێتەوە و لە کاتی هەوڵی کودێتاکەی 2016 دا میوانداریی کۆنفرانسێکی دەکرد لە ئیستەنبوڵ، رەنگە لە تورکیای ئەمڕۆدا هەر ئەمە ئاماژەیەکی باش بێت بۆ ئەوەی بارکی تاوانی کردووە. بەڵام کەیسی فولەر جیاوازە و پێدەچێت زیاتر “تۆڵە بە تۆڵە” بێت، واتە تورکیا دەیەوێت بڵێت ئەگەر ئەمریکا بیەوێ بە هۆی کارێکی هەڵەوە هاووڵاتییەکی تورکیا دادگایی بکات، ئەوە تورکیاش هەمان شت لەگەڵ هاووڵاتییەکی ئەمریکی دەکات، ئەمەش لەسەر ئەو بنەمایەی کە لە رابردوودا فولەر ستایشی بزووتنەوەی گولەن و سەرکردەی بزووتنەوەکەی کردووە. 

بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە ئایا دادگاییەکەی زەڕاب و ئاتیلا هیچی لێدەکەوێتەوە؟ ئەستەمە دادگاییەکە خۆی شتێکی ئەوتۆی لێ سەوز بێت، هەر ئەوەندە نەبێت کە بیری بەرپرسانی واشنتنی دەخاتەوە تورکیاکەی بەڕێز ئەردۆغان لە ساڵی 2010ەوە چیدی وەکوو هاوپەیمانی ئەمریکا نەماوە و رەنگە پەیوەندییە ئاڵۆزەکانی نێوان هەردوو ئەندامی ناتۆ لەوەی ئێستا ئاڵۆزتر بکات. 

حکومەتەکەی ئەردۆغان بەردەوام دەبێت لەسەر ئەوەی هەموو شتێک رەتبکاتەوە و سەرنجی خەڵکی تورکیا بەوە لەسەر کێشەکە لابدات کە ئەمریکا پیلان دەگێڕێ بۆ لاوازکردنی تورکیا. 

بەڵام هیچ نەبێت زەڕاب بەردەوام دەبێت لەسەر ئەوەی دان بە شتی نوێدا بنێت. یەکێک لە گەرمترین رووداوەکانیش کە بە نیگەرانییەوە چاوەڕێی ئاشکرابوونی دەکەین، پەیوەندی بەو پارەیەوە هەیە کە تورکیا بە مایکڵ فلین، راوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانیی ترەمپی داوە، هەروەها پلانێک کە دەبووایە فلین بۆ رفاندنی گولەن لە پێنسیلڤەینیا دایبڕێژێت. ئەگەر بشێت دەتوانین ناوی ئەمە بنێین نەخشەی ئاڵتوونی. 

* دەیڤید رۆمانۆ لە ساڵی 2010ەوە بۆ (رووداو) دەنووسێت. رۆمانۆ مامۆستای سیاسەتی رۆژهەڵاتی نێوەڕاستە لە زانکۆی ویلایەتی میسووری  و چەندەها نووسینی لەسەر کورد و رۆژهەڵاتی نێوەڕاست بڵاوکردووەتەوە. 


نیشانەکردن : ئەردۆغان
2374 ژمارەی بینین
بابەتی زیاتری دەیڤید رۆمانۆ
کارەکە بۆ ئەردۆغان ئاسان مەکەن

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

Rebwar | 16/07/2018 04:16:05 م
Dastxosh
شەماڵ وەهبی | 16/07/2018 05:12:12 م
حەقی خۆیەتی گۆڕان نوسینەکەت بە بایخ وەربگرێت، ڕاستە گۆڕان هەرچەند لە یەکێتیەوە نزیک کەوتبێتەوە، لە ئەنجامدانی گۆڕانکاری دوورکەوتۆتەوە، منیش لەگەڵ...
پاسە ژێربەژێرەكانی گۆڕان و پارتی
| 16 کاژێر لەمەو بەر | (2)
هەرێم | 16/07/2018 07:43:38 ص
حەشدی شەعبی بە شێوەی سوپای پاسدارانی ئێران کە ئەرکی شەڕی نەما، لەمەو بەدوا ئەرکی سەرەکیان دەبێ بە دەستوەردان لە کاروباری سیاسی و سەرکوتی خەڵک و...
بەشێكی هێزەكانی حەشدی شەعبی لە كەركووك كشانەوە
| 18 کاژێر لەمەو بەر | (1)
Azad Azad | 16/07/2018 07:00:13 ص
به‌غدا و حكومه‌تی عیراق ته‌وا كۆتای پێ هاتوه‌ ؟؟؟ دانوسان بكه‌ن له‌ گه‌ڵ ئه‌مه‌ریكا بۆ گرتنه‌وه‌ی كه‌ركوك و ناوچه‌ ڕاده‌ست كراوه‌كانی كوردستان به‌...
(رووداو) پرۆژەی پارتی و یەكێتی بۆ دانوستاندن لەگەڵ بەغدا بڵاودەكاتەوە
| 18 کاژێر لەمەو بەر | (1)
ازاد | 15/07/2018 09:26:46 ص
بەداخەوەى جیگایان بەهەشت بیت
jamal | 15/07/2018 08:20:47 م
rohtan shad xoshke nazdarekam kake karwan u karzany xoshawest.
 سێ کەسی خێزانێک کە لە ئەڵمانیاوە دەگەڕانەوە بە رووداوێکی هاتووچۆ گیانیان لەدەستدا
| 14/7/2018 | (3)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

حکومەتی عێراق هۆشداری دەداتە ئەو خۆپیشاندەرانەی هێرشدەکەنە سەر دامەزراوەکانی  دوێنێ کاژێر 01:37 |

حکومەتی عێراق هۆشداری دەداتە ئەو خۆپیشاندەرانەی هێرشدەکەنە سەر دامەزراوەکانی

خۆپیشاندەران داوای جێبەجێکردنی داواکارییەکانیان زۆرتر
گوشاری دەروونی ئەگەری کوێربوون زیاددەکات 13/7/2018 |

گوشاری دەروونی ئەگەری کوێربوون زیاددەکات

بەهۆی بەرزکردنەوەی ئاستی کۆرتیزۆڵ زۆرتر
0.422 seconds