وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

بیروڕا

ئیسلامی راستەقینە!

لەلایەن رێبوار کەریمی 10/2/2017
رێبوار كەریمی
رێبوار كەریمی

ساڵی 1985 بوو. 25ی گەلاوێژ، جەژنی چلەمین ساڵیادی دامەزرانی حیزبی دێمۆكراتی كوردستانی ئێران لە گەورەدێی ناوچەی شارباژێڕ. لەوێ، لەو جەژنەدا بۆ یەكەمینجار مام جەلال و بۆ یەكەمین و دوایەمین جار شەهیدی گیانشاد دكتۆر عەبدولڕەحمانی قاسملووم بینی. ئەوەی لەو جەژنەدا زیاتر سەرنجی منی راكێشا، ئەو دوو كەسایەتییە مێژووییە نەبوون. دوو كەسی تر بوون. یەكەمیان، ژنێكی قژڕووت بە پانتۆڵێكی كاوبۆیی رۆژئاواییەوە (ئەگەر باشم لەبیرمابێ)، كە تاوناتاو بە كامێرا گەورەكەی سەرشانی وێنەی لە بۆنەكە و بەشدارانی دەگرت. بە مەزندەی دواتری خۆم، ئەو ژنە، هاوسەرەكەی مام جەلال بوو: هێرۆ خان و كەسی دووەمیش ''ئاخوندێك'' بوو!

لەڕاستیدا ئەوی زۆر زیاتر سەرنجی منی راكێشا ئەو ''ئاخوندە'' بوو. ئاخوندێكی بەلەباریكی ریشدرێژ. ئاخوندێك كە لەكاتی هاتن و ڕۆیشتندا، شانبەشانی ڕێبەرە شۆڕشگێڕەكانی كورد - بە عەبای شۆڕ و ریشی درێژ و دوودەستی لە پشتەوەڕا لەیەكترقوفڵكراو- متمانەبەخۆیی و دڵنیاییەكی تایبەتی لێ بەدی دەكرا. من بەسەرسوڕمانەوە پرسیارم كرد، ئەو مەلایە كێیە؟! وەڵامی پرسیارەكە هیچی لە سەرسوڕمانەكەم كەم نەكردەوە: مەلایەكی عەباشۆڕ و ریشدرێژ و بە ویقار، لە جەرگەی شاخ و شۆڕشێكدا كە شابەیتی دروشمەكانی ئەو سەردەمەی ''خەبات دژی كۆنەپەرستیی ئاخوندی'' بوو، كوجا مەرحەبا؟! سەرم سوڕمابوو، ئاخر بۆ ئێمەی منداڵانی ساڵانی هەشتاكانی كوردستانی ئێران - كە ئیسلام و حكومەتی ئیسلامیمان بە بەر سێبەری ریشە درێژەكەی ئیمام خومەینی و هاوڕیشەكانییەوە ئەزموون كردبوو-، هەموو سمێڵ سوورێك هەمزاغا بوو. ئاخوند هەر ئاخوند بوو! 

ساڵان تێپەڕین و من بەسەرهاتی زیاترم لەسەر ئەو مەلا سەیرە بیست. دایكم دەیگێڕایەوە، ئەو كاتەی ''مامۆستا'' هاتبوو بۆ شاری بانە، خەڵكی گەڕەك تێكڕا، بە ژن و منداڵەوە، چووبوون بە بەرەوپیرییەوە. بۆ سەلماندنی بایەخی رووداوەكە، دایكم دەیگوت تەنانەت نەنكیشت ئۆقرەی نەگرت و چوو! قسەی ساڵەكانی جەرگەی شۆڕشی ئیسلامی لە ئێرانە و باس باسی مامۆستا شێخ عیزەدینی حسەینی. 

من زۆر دواتر بەوەم زانی كەوا مامۆستا شێخ عیزەدین هەر تەنیا خۆشەویستی ناو كوردەكان نەبووە. وەك دەگێڕنەوە، لە تارانیش پێی سەرسام بوون. ئاخر لەو رۆژگارانەی جەرگەی شۆڕشی ئێراندا كە باو باوی ئیسلامی ئیمام خومەینی و مەلاسالاری بوو، ئەو راست دژ بە ئایدیای دامەزرانی "كۆماری ئیسلامی" راوەستابوو. كاتێك لە هەڵوێستێكی مێژووییدا، جیاواز لە هەموو ئێران، كوردستان رێفراندۆمی دەنگدان بۆ دامەزراندنی كۆماری ئیسلامیی بایكۆت كرد، شێخ عیزەدین، كۆماری ئیسلامیی بە ''قوتوویەكی سەرداخراو'' چواندبوو. روو لە لایەنگرانی خومەینی گوتبووی: "ئێوە دەتانەوێ دەنگ بە قوتوویەكی سەرداخراو بدەین بەبێ ئەوەی بزانین قوتووەكە چی تێدایە!". تەنانەت شاعیر و رۆشنبیری لائیكی ئێرانی، ئەحمەدی شاملووش كە بۆخۆی دژی بیرۆكەی كۆماری ئیسلامی بوو، هەڵوێستی "پێشەوای رۆحانیی خەڵكی كوردستان"ی كردبووە بەڵگەی هەڵوێستی رەخنەگرانەی خۆی. 

شێخ عیزەدین هەر ئەو دەمە، روو لە خوێندكارەكانی ''زانكۆی شەریف''ی تاران گوتبووی: "كۆنەپەرستی لە هەر جلوبەرگێكدا و بە هەر رەنگێك بێت، مەحكوومە!". ئەو گوتبووی: "«ئەو ئایینەی خەڵك بە گژ یەكدا دەكات، ئایینی ئیلاهی نییە". كاتێك دوای رووخانی دەوڵەتی پاشایەتی، "حكومەتی ئایەتوڵڵاكان"ی ئێران پەلاماری كوردستانی دا، شێخ عیزەدین روو بە نوێنەرانی حكومەتی ناوەندی گوتبووی "فەرقی تاج و عەمامە چیە؟!" پێی گوتبوون: "حكومەت نەگۆڕدراوە، تەنیا تاجی پاشایەتی لاچووە و عەمامە هاتووەتە جێگای!". 

شێخ عیزەدین ئەگەر پێشەوای ئایینی بوو، رێبەرێكی نەتەوەییش بوو. جارێك لە قوم، كاتێك دوای دیداری بێ ئاكامی دەستەی نوێنەرایەتیی كورد، ئایەتوڵڵا خومەینی لە كاتی رۆیشتندا یەخەی عەباكەی دەگرێ و پێی دەڵێ "من ئارامیی كوردستانم لەتۆ دەوێ!". ئەو لەجێدا وەڵامی دەداتەوە: "منیش خودموختاریی كوردستانم لەتۆ دەوێ!".

 شێخ عیزەدین بەڵام، لە هەر مافێكی سیاسی زیاتر، بۆ دادپەروەریی كۆمەڵایەتی تێدەكۆشا، دادپەروەری بە مانا فراوانەكەی. هەر ئەم باوەڕەش وای كردبوو ببێتە باوكێكی مەعنەوی بۆ هێزە چەپ و كۆمۆنیستەكانی كوردستان. هێندێك لە دەربڕینەكانی شێخ عیزەدین هێشتاش وێردی سەر زمانانن. جارێك گوتبووی: "دەشێ لە دەستێكمدا قورئان ڕابگرم و لە دەستەكەی ترمدا سەرمایە-ی ماركس"! ئەوانەی سەر بە "حكومەتی ئایەتوڵڵاكان" بوون، ناو و ناتۆرەی وەك "شێخی سوور" و "ئایەتوڵڵای سوور"-یان شوێن خستبوو. لە كوردستان بەڵام خەڵك دەیانگوت "ئیسلامی راستەقینە، ڕێگای شێخ عیزەدینە!".

من لە قوتابیی حوجرەی خۆیم بیستووە كە "ئەو لە ئیسلامی تێپەڕاندووە". شێخ عیزەدین بەڵام لە قووڵایی ئیمانەوە داوای جیاكردنەوەی ئایین لە سیاسەتی دەكرد. شێخ نموونەی هەرە گەشاوەی مرۆڤێكی سێكولار بوو. روانگەكانی ئەو دژایەتیی ئایین نەبوون. ئەو بە پێچەوانەوە دەیەویست ئایین بۆ مرۆڤی مۆدێرن و تەنانەت دژە-ئایینیش، شتێك بێت سازگار و شیاوی وێكهەڵكردن. بەبڕوای ئەو، ئەركی ئایین بەپێی رۆژگار گۆڕانی بەسەردا دێت. بۆ ئەم سەردەمە، ئایین دەشێ پرسی مەعنەویی تاكەكەس بێت و بنەمای ئەخلاق رێكبخات. بەبڕوای ئەو، پرسە گشتییەكانی سەردەمی ئەمڕۆ دەبێ هەر بە دەستی مرۆڤی پێگەیشتووی ئەم ڕۆژگارە چارەسەر ببن. 

دالای لاما، پێشەوای رۆحیی تێبێتییەكان گوتەنی: "خودا وا دەخوازێ كە ئەو كێشانەی مرۆڤ بۆ خۆی سازی كردوون، هەر بۆ خۆی چارەسەریشیان بكات". شێخ عیزەدین تەنانەت واوەتر دەچێ و دەڵێ: ئاستی تێگەیشتنی مرۆڤ گەیشتووەتە رادەیەك كە چیتر خوا بۆ هیچ بوارێكی ژیان بەپێویستی نازانێ راسپێردراو (پێغەمبەر)یان بۆ بنێرێ. بەبڕوای ئەو ''كۆمەڵگەی مرۆڤایەتی بەڕادەیەك گەشەی كردووە كە خۆی، خۆی بەڕێوە بەرێت.'' ئەمەیە ڕاڤەی شێخ عیزەدین بۆ ئەوەی كە بۆچی پێغەمبەری ئیسلام بە دوایەمین پێغەمبەر ناوزەد كراوە! ئەم روانینە ''شۆڕشگێڕانە''یەی مامۆستا شێخ عیزەدین‌ بۆ ئایین، حورمەتی ئاوەزی ئینسان لەبەرچاو دەگرێ، بەبێ ئەوەی لە بایەخی ڕۆحیی ئایین كەم بكاتەوە. هەڵبەت ڕوونە ئایینێك كە كەلێنە رۆحییەكانی ئادەمیزاد پڕبكاتەوە، لەوپەڕی ئاسمانیبوونی خۆشیدا هەر ئینسانییە و شیاوی ستایشی ئینسان.

هەڵوێستەكانی شێخ، هەموو جارێ سەرسامییەكەی یەكەمین بینینی لە مندا ژیاندووەتەوە. من قەت لە نزیكەوە بەختی بینینی دووبارەی مامۆستا شێخ عیزەدینم بۆ نەڕەخسایەوە، بەڵام ساڵی 2002 دەنگە نووساو و گیراوەكەیم لە "رادیۆ زایەڵە"ی سوێدەوە، بیست. ئەو رۆژانە باسی گەرمی میدیا، باسی فادیمە شاهینداڵ بوو، كچە كوردێكی باكووری كە بەناهەق (گۆیا لەسەر شەرەف)، لە سوێد بەدەستی باوكی خۆی كوژرا. رادیۆ رای شێخ عیزەدینی وەردەگرت. رای شێخ لەم پێوەندییەشدا، بۆخۆی شۆڕشێك بوو. لەناو وەڵامەكەیدا شێخ عیزەدین رستەیەكی ئاوای گوت: "لەسەر هەر موسوڵمانێك واجبە، لە هەر وڵاتێك ژیا، كتومت بەگوێرەی یاسای ئەو وڵاتە رەفتار بكات". دەبێ مرۆڤ تۆزێك لە یاساكانی وڵاتانی سكاندیناڤیا شارەزا بێت تا بزانێ جەوهەری ئەو وتەیە بۆ حاڵی مرۆڤێكی گۆشبوو بە دابونەریتی دواكەوتووانە، چی دەگەیەنێت! شێخ بەڵام بۆ خۆی هەوبوو: "موسوڵمانێكی سوێدی" بە تەواوی مانای وشە، كوردێكی تا سەر ئێسقان مۆدێرن و دێمۆكرات، بەهەمان عەبای شۆڕ و ریشی درێژ و ئەخلاقیاتی شۆڕشگێڕە جەربەزەكەی ساڵەكانی شۆڕش و شاخەوە!

شێخ عیزەدین یادگار و میراتگری هزری ئایینی و جیهانبینییەكی ورشەدار بوو، كە پێموابێ لە كوردەواریی خۆماندا، تۆرمەی دەچێتەوە سەر مەلای گەورەی كۆیە. بە دوو ئەستوندەكی پتەو لە مەعاریفی ئیسلامی و، بە دوو كۆڵەكەی‌ رۆحیی مەزنی وەك مەلای گەورەی كۆیە و مامۆستا شێخ عیزەدینی حوسەینی-یەوە، من زۆرجار بە حەسرەتەوە لەخۆم دەپرسم، دەبێ خەتای كەمتەرخەمیی كێ بێ كە ئەم هەموو باوەپیارە نامۆ و نەیارانە لە ئایینی سەدەی بیستویەكی خەڵكی ئێمەدا هەڵتۆقیون؟! دەپرسم: بۆ دەبێ‌ هێز و رێكخستنێكی بەرپرسی ئەوتۆمان نەبێ كە لە گۆڕەپانی ژیانی سیاسی و كۆمەڵایەتیدا، لەو میراتە مەزنە بەخاوەن دەربكەوێ و تەرجەمەی ژیانی رۆژانەی بكات؟

شێخ عیزەدین ئەوێستا شەش زستانە بەجێی هێشتووین. دەنگە نووساوەكەی ئەو بەڵام هێشتا و بۆ هەمیشە، لەناو شاخەكانی شۆڕش و شەقامەكانی شارستانیەتدا، زایەڵەی "موڕاعاتی ئینسان" بەگوێی ویژدانماندا دەدات. ئینسان خۆی ئەگەر – ئەحمەدی شاملوو گوتەنی – ''شاكاری خودا بووبێت/ یان نەبووبێت''! 







کۆمێنتەکان

 
twana | 10/2/2017
دەستەکانت خۆش کاک ڕێبوار، زۆربەی شاعیرە و نوسەرە بەناوبانگەکانمان وەختی خۆی مەلا و شێخ بوون، شیعریان بۆ خۆشەویستی، ئازادی، سەربەستی و نیشتمانەکەیان نوسیوە، بەلام بەداخەوە زۆربەی زۆری مەلاکانی ئێستامان لایەنگری ڕێگەی سەلەفی و وەهابین و ڤایرۆسی ڕق و کینەو شەڕانگێزی بڵاوئەکەنەوە. هەر ڕۆژەی فتوایەکی بێمانا و دژ بە مرۆڤایەتی بڵاوئەکەنەوە، کە گوایە تەنها ئەوانن ڕێگەی ڕاست بەرەو بەهەشت پیشانی خەڵک ئەدەن.
نیشانەکردن : ئیسلام
2632 ژمارەی بینین

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

سیپان | 19/01/2019 08:19:55 ص
به راستى كاره ساته..وەک کوردیک روژ نیه خەفەت نەخوم بو کچانى کوردى ئیزیدى.گریانم دیت.ئەوەى کچى کوردى ئیزیدى بە ناموسى کورد نەزانیت با خوى به کورد...
بەکرحەسەن | 19/01/2019 11:21:23 ص
زۆر دەستخۆش، هیوادارم هەر بەردەوام بیت، کارێکی زۆر جوانە،کارێکی زۆر بەرزە،هیوادارم بیکەیت بە کتێب،دڵنیاش بە وەک ئەدەبیش بەشێک دەبێت لە ئەدەبی...
هەموو شتێكی داعشی پێ جوان بوو تەنیا كەنیزەكڕاگرتن نەبێ
| دوێنێ کاژێر 09:24 | (2)
ره شید | 19/01/2019 10:49:00 ص
هه تا کوردستان به شیک بیت له عیراق ئه مریکا و ئه وانیتریش ناتوانن کورد وه ک حه لیفیکی ستراتیژیک بو خویان دا بنین ! به واتایه کی دیکه کورد هه تا نه...
لە چاوەڕوانیی گۆڕانكارییە هەرێمییەكاندا
| دوێنێ کاژێر 09:06 | (1)
خەلیل شرنەخی | 19/01/2019 03:18:01 ص
جهێ داخێ یە مرۆڤێ هۆسا هندە خوە پەرست و بێ وژدان و دلڕەق هەبن.
ئەو سێ کوردەی لە بەریتانیا بوونە هۆی گیانلەدەستدانی پێنج کەس، سزادران
| دوێنێ کاژێر 06:35 | (1)
Azad Azad | 18/01/2019 08:34:02 م
قسه‌كانی مه‌كگۆرك زۆر راست و واقعیانه‌یه‌. به‌ڵام ترامپ بازرگانه‌ سیاسی نیه‌ به‌ته‌ئكید زۆر هه‌ڵه‌ی گه‌وره‌ی سیاسی ده‌كات و زه‌ره‌ریش ده‌گه‌ێنێت...
مەکگۆرک رەخنە لە ترەمپ دەگرێت: ژیانێکی نوێی بەخشییە داعش
| دوێنێ کاژێر 10:32 | (1)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

 هەموو شتێك دەربارەی شێرپەنجەی ملی منداڵدان 3 کاژێر لەمەو بەر |

هەموو شتێك دەربارەی شێرپەنجەی ملی منداڵدان

ملی منداڵدان ئەندامێكی کۆئەندامی زاوزێی ئافرەتە زۆرتر
داوادەکرێت خانمانی تەمەن سەروو 21 ساڵ پشکنینی شێرپەنجەی ملی منداڵدان بکەن 5 کاژێر لەمەو بەر |

داوادەکرێت خانمانی تەمەن سەروو 21 ساڵ پشکنینی شێرپەنجەی ملی منداڵدان بکەن

شێرپەنجەی ملی منداڵدان لەنێو خانمانی تەمەن سەروو زۆرتر
0.469 seconds