وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

بیروڕا

كێ جبەخانەكانی كوردستان دەسووتێنێ؟

لەلایەن زریان رۆژهەڵاتی 10/7/2018
زریان رۆژهەڵاتی
زریان رۆژهەڵاتی

جبەخانەیەك لە بەحركەی هەولێر، یەكێك لە تاسلووجەی سلێمانی و كۆگایەك لە دهۆك و دانەیەكیش لە دەڤەری راپەڕین سووتان! ئەمە تەنها مەسەلەیەكی تەكنیكی یان سیاسیی رۆژانە نییە و بابەتێكی قووڵی ستراتیژییە كە پەیوەندی بە دەزگاسازیی سەربازی، واتا بنیاتنانی سوپاوە هەیە.

كەسانێك هەن دەڵێن، سووتانی جبەخانەكان پەیوەندی بە گەندەڵی و بابەتی فرۆشتنی چەك و تفاقی سەربازییەوە هەیە. ئەم دەستەیە جەخت لەوە دەكەن كە لە ماوەی دواییدا هەندێك لێكۆڵینەوە سەبارەت بە عاقیبەتی چەك و تفاقە سەربازییەكان كراون و كەسانێكیش بۆ ئەوەی خۆیان قورتار بكەن، ئەم كەتنانەیان ناوەتەوە. لە بەرامبەردا، دیدگای رەسمی، گەرما بەهۆكاری سەرەكیی سووتانی جبەخانەكان دەزانێت. كەسانێكی تریش رایان وایە كە ئەمە دەستی دەوڵەتانی دیكەی تێدایە و ئامانجەكەش، كەمكردنەوەی توانای جەنگیی كوردستانە! هەركامێكیان راست بێ، هیچ لەوە ناگۆڕێت كە سووتانی جبەخانەكان، نیشانەی كەمبایەخبوونی دەزگاسازیی سەربازییە لە كوردستان! چونكە، ئەگەر گەرما بێ و ئەگەر دەستی ناوخۆیی یان دەرەكی، كوا چارەسەر؟

سەرەڕای ئەو بۆچوونانە، هێشتا پرسیاری گرنگ ئەوەیە كە كێ جبەخانەكانی كوردستان دەسووتێنێ؟ بێشك، لە گەرمای تاقەتپڕووكێنی ئەم هاوینەوە بگرە هەتا شۆرتی كارەبا، دەستی ناوخۆیی یان دەرەكی، هەر هۆكارێك بۆ سووتانی جبەخانەكان ریز بكرێت، هیچ لەوە ناگۆڕێت كە كوردستان گرفتێكی ریشەیی لەگەڵ دەزگای سەربازی- جەنگ دا هەیە. ئەوەی پڵیتەی سووتانی جبەخانەكان حازر دەكات، ئەقڵی سیاسی كوردییە كە بایەخێكی ئەوتۆی بە دەزگای سەربازی نەداوە!

دوو دەزگای دیپلۆماسی و سەربازی، رۆڵی یەكلاكەرەوەیان لە سیاسەتی نێودەوڵەتاندا هەیە. بەڵام بەبێ دەزگای سەربازی، بە تەنها قسەی دیپلۆماتەكان لانیكەم تا ئەمڕۆ، نەیخواردووە و نایخوات! ئەو گەلانەی كە نەیانتوانیوە دەزگایەكی سەربازیی خورت بۆ خۆیان دامەزرێنن، زووتر لە هەمووان شكستیان خواردووە. دوای ئەوەش، یان لە نەخشەی جیهاندا سڕاونەتەوە، یان بێ كاریگەر كراون. كورد لە ریزی ئەو گەلانەدایە كە دەزگای سەربازی پێكنەهێناوە یان درەنگوەخت بیری لێكردووەتەوە. بۆیە رۆڵی لە سیاسەتی نێودەوڵەتێدا رۆڵێكی پەراوێزییە.

دەزگای سەربازیی پێش مۆدێرن لە كوردستان!

دروستكردنی هێزی پێشمەرگە لەلایەن ئەحزابی سیاسییەوە، ناچێتە خانەی دەزگاسازیی سەربازیی مۆدێرن و زیاتر لە رێكخستنە نەریتییەكانی جەنگ لە كۆمەڵگاكانی پێش مۆدێرن دەچێت. دەزگاسازی پێشكەوتووی سەربازی كە لەقاڵبی سوپادا پێشكەوتووە، لە جیاتی حیزب، گرووپ و شەخسەكان، پابەندی دەوڵەت یان حكوومەتە. ئەمەش لە ملكەچبوونی فەرمانەكانەوە بگرە هەتا یەكپۆشی و رێكخستنی دیسیپلینی سەربازی، لەگەلێك بواردا خۆی دەنوێنێت. لێرە، كاتێ شەڕێك روودەدات، زیاتر لە حكوومەت و زیاتر لە فەرماندەیی هاوبەش، حیزب و شەخسەكان بڕیاری یەكلاكەرەوە دەدەن. گەلێكجار، دیمەنی جلوبەرگی پێشمەرگەش لە مەیدانەكانی شەڕدا كە هەریەكە و لە رەنگێكە، گەواهی بۆ ئەوە دەدەن كە ئەم هێزە لە سوپا ناچێت!

دەزگاسازیی سەربازی لە كوردستان بە گوێرەی بیركردنەوەی هاوچەرخ نییە و پاشخانێكی سەردەمی خێڵ و كۆمەڵگا پێش مۆدێرنەكانی هەیە. خاڵێكی بنچینەیی لە هەر دەزگاسازییەكی سەربازیدا ئەو پێناسەیەیە كە سەرباز لە دوژمنەكەی دەیكات. گرنگە ئەوە روون بێت كە سەرباز كێ بە دوژمن دەزانێت؟ گەلێكجار، پێشمەرگەیەكی كورد دوژمنەكەی لێ ون دەبێت. هەندێكجار لە دەرەوە و هەندێكجاریش لە ناوخۆ بە دوایدا دەگەڕێت! هێزە جەنگاوەرە نەریتییەكان، گەلێكجار لە ناوخۆدا دوژمنیان بۆ خۆیان تەعریف كردووە، ئەمەش لە كاتێكدا كە لە زۆرێك لە دەزگاسازییە سەربازییە پێشكەوتووەكانی جیهاندا، دوژمن لە دەرەوەیە.

هەر سوپایەك بۆ ئەوەی سەركەوتوو بێت، دەبێ لای روون بێت كە چۆن شەڕ دەكات! سون تزوو زیاتر لە 2500 ساڵ بەر لە ئێستا لە چوارچێوەی "هونەری جەنگ"دا تیۆرێكی بۆ چینییەكان فۆرمولە كرد. بە دوای ئەویش، لە چاخەكانی ناوەڕاستدا لە ساڵانی 1700 بەدواوە، گەلێك تیۆری جەنگ و ئەكادیمیای تایبەت بۆ راهێنانی جەنگاوەران دروستكران و ئەوەش فۆرمولێكی سەركەوتن و مانەوەی ئەو نەتەوانە بوو كە ئێستا چارەنووسی جیهان دیاری دەكەن. 

كورد جەنگاوەری ئازایان تێدا هەڵكەوتووە، بەڵام بۆ عەسەكەرێك، بە تەنها ئازایەتی بەس نییە، بەڵكوو دەبێ لێزانیش بێت. گەلێك شاعیری كورد هەڵكەوتوون، بەڵام سەرەڕای ئەو هەموو شەڕ و شۆڕەی لە كوردستان روویانداوە، بیرمەندێك پەیدا نەبووە كە لەسەر شەڕ بنووسێ. بۆچی؟ چونكە، كورد زیاتر شەڕی بۆ ئەم و ئەو كردووە و بیركردنەوەی كوردی لەسەر چۆنیەتی شەڕكردن بە پێویست نەزانراوە. جاران ئەگەر شەڕی بۆ عوسمانی یان سەفەوی كردبێت، ئێستا جەنگ بۆ "دنیای ئازاد" دەكات! 

چۆنیەتی شەڕكردن، بابەتێكی گرنگە كە لە ستراتیژ و تەكتیكەكانی جەنگەوە هەتا پاراستنی كەرەستە و كەلوپەلی سەربازی و چەك و تفاقەكان گەلێك بابەتی ورد و درشت لەخۆ دەگرێت. ئا لێرەوە، ئەگەر لە بابەتی سووتانی جبەخانەكان بنواڕین، بۆمان دەردەكەوێت كە هێشتا دیدگایەكی كوردی بۆ چۆنییەتی شەڕكردن لەئارادا نییە. لە بنەڕەتدا دەزگاسازیی سەربازی كوردی بایەخی پێنەدراوە. بۆ نموونە، لە ماوەیەكی كەمتر لە یەك هەفتەدا، لە سێ پارێزگای كوردستان سێ جبەخانە سووتاون، كەچی لێكۆڵینەوەیەكی جیددی لەسەر ئەم بابەتە نییە و میدیا و سیاسییەكانیش بە ئاسانی لێی دەگوزەرێن!
  

کۆمێنتەکان

 
Rebwar | 10/7/2018
Dastxosh
ره شید | 10/7/2018
هه والگری سه ربازی پاراستنی ناوخویی هیزی پیشمه رگه ده بی جوابی زور پرسیار بداته وه و گومانه کان له سه ر دزه کردنی به کریگیراوانی بیگانه و یان دزینی چه ک و چولی سه ربازی یان لاوازی دیپو کردنی ته قه مه نی بره وینیته وه .
ئیبراهیم | 10/7/2018
دەست خۆش کاک زریان...پێش چوار پێنج ساڵ ئەو بابەتەم نووسیوە...براکەم کەس نایخوێنێتەوە.. مەبەستم من و تۆ نییە..ئەوانەی کە دەتوانن فەرمان بکەن..داخ بۆ کێ بەرین!!
2695 ژمارەی بینین

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

ره شید | 14/11/2018 10:07:46 ص
ده سخوش برا جا سه یر ئه وه یه دوای نزیکبوونه وه له م ته وافوقه جه ماعه ته دزه که هوشدار ده داتن که گوایه ئه مجاره نه وتی که رکووک بوته بونیاتیک بو ته...
کەرکووک و نەوتی دزراو
| 12/11/2018 | (1)
ره شید | 14/11/2018 10:02:13 ص
ده سخوش به لام پیم وابی که میک دره نگتان به م موهیممه زانی ته نانه ت چونه زور زوو دوای ئاشکرا بوونی نزیکبوونه وه ی سازانی هه نارده ی نه وتی که رکووک...
كەركووك سەرچاوەی پارەداركردنی میلیشیا عێراقییەكان
| 14/11/2018 | (1)
ره شید | 14/11/2018 05:43:25 ص
هیفیدار ئه حمه د به م نووسینه پوخت و ریک و پیکه و ئه م لیکدانه وه واقیعیه سه لماندی که روژنامه نووسیکی ره سه ن، هه م ده توانی سیاسه تمه داریکی ئاگا...
پارتی شەراكەت لەگەڵ كێ دەكات؟
| 13/11/2018 | (1)
ره شید | 11/10/2018 06:43:11 ص
دیسانیش ده ستخوش ؛ مه لا به ختیار به بیر و باوه ریی نوی و له زرووفی نوی و به ته ماحی سیاسی نوی رووداوه کونه کان ده گیریته وه !
خالید | 13/11/2018 09:48:07 م
ده‌ست و خامه‌ت خۆش و ڕه‌نگین بێت مامۆستا جه‌عفه‌ری به‌ڕێز ئه‌م وورده‌کاری و ژێر په‌رده‌ییانه‌ی که‌ له‌ناو سه‌رکرده‌کاندا ده‌کرا گرنگه‌ بخرێته‌ ڕوو و...
كۆمیته‌ی هه‌رێمه‌كان هه‌ڵوه‌شایەوە.. یان هه‌ڵیانوه‌شانده‌وه‌ ؟
| 9/10/2018 | (3)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

لە ئەڵمانیا پەرستارێك 6 کەس بە دەرزی دەکوژێت دوێنێ کاژێر 12:09 |

لە ئەڵمانیا پەرستارێك 6 کەس بە دەرزی دەکوژێت

هەوڵی کوشتنی ٣ کەسی دیکەی داوە زۆرتر
دووبز؛ عەرەبی هاوردە دەستبەسەر حەوت هەزار و 500 دۆنم زەوی کورددا دەگرن دوێنێ کاژێر 10:34 |

دووبز؛ عەرەبی هاوردە دەستبەسەر حەوت هەزار و 500 دۆنم زەوی کورددا دەگرن

جووتیاران داوای هاوکاری لە حکومەت و لایەنە زۆرتر
 ئەمڕۆ رۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشیی شەکرەیە 14/11/2018 |

ئەمڕۆ رۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشیی شەکرەیە

"شەکرە و خێزان" دروشمی ئەمساڵی رۆژی جیهانی زۆرتر
0.421 seconds