وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

بیروڕا

ترەمپ چ زیانێك لە ئاسایشی وزەی ئەوروپا دەدات؟

لەلایەن دەروون رەحیم 17/2/2017
دەروون رەحیم
دەروون رەحیم

دەشێ كۆشكی كریملین لە مۆسكۆ لە یەكەمین سوودمەندەكانی ئەو گۆڕانكاریانە بێت كە دۆناڵد ترەمپ لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكا و رۆڵی ئەو وڵاتە لە دابینكردنی ئاسایش و پاڵپشتی بۆ هاوپەیمانەكانی ئەنجامی دەدات. سیاسەتی (ئەمریكا پێش هەمووان) و هەنگاوەكانی ئیدارەی ئەمریكا بۆ كورتكردنەوە و بچووككردنەوەی رۆڵی ئەمریكا لە پاڵپشتیكردنی ئاسایشی ئەوروپا كە سەردەمانێكی درێژە ئەمریكییەكان پابەندن بە پاراستنییەوە، باشترین دیارییە بۆ رووسیا كە رەنگە ببێتە هۆی بەهێزبوونی پێگەی مۆسكۆ لە سیاسەتی ئەوروپادا. كشاندنەوەی پاڵپشتی لە ئاسایشی ئەوروپا، یاخود مەرجداركردنی ئەو پاڵپشتییە، دەستی رووسەكان واڵا دەكات بۆ ئەوەی لە جاران زیاتر، كاریگەری لەسەر ئەوروپا دابنێن. 

وزە وەك یەكێك لە هەڕەشە جدییەكانی سەر یەكێتی ئەوروپا، لە لووتكەی ستراتیجی ئاسایشی ئەو یەكێتیەدایە. چونكە ئەوروپییەكان زۆر بە قووڵی پشتیان بە وزەی هاوردەكراو لە رووسیاوە بەستووە، بێ ئەوەی هاوبەشێكی بەرچاویان هەبێت بۆ جێگرتنەوەی وزەی رووسی و دابینكردنی ئەو بڕە گەورەیەی گاز كە ئەوروپا پێویستی پێیە. رووسیای سەردەمی فلادیمیر پوتینیش، گازی سروشتی وەك ئامرازێك بەكارهێناوە و سوودی لەم لاوازیەی ئەوروپا وەرگرتووە بۆ بەهێزكردنی هەژموونی خۆی لە ئەوروپا. بە واتایەكی دیكە گازی سروشتی بووەتە كەرەستەیەكی بەرچاو لە گەمەی جیۆپۆلیتیكی پوتین و تێكۆشانی لەپێناو هێزدا. 

ئەوروپییەكان و ئەمریكاش زوو دركیان بە مەترسیی ئەم دۆخە لاوازەی یەكێتی ئەوروپا كرد، هەربۆیە لەپێناوی سنوورداركردنی رۆڵی رووسیا و بەكارهێنانی گازی سروشتی وەك ئامرازێكی بەهێزبوونی پوتین، هەروەها رزگاركردنی ئەوروپا لە بارگرانی و مەترسیی پشتبەستن بە گازی سروشتیی رووسیا، كەوتنە خۆیان بۆ پەیداكردنی هاوبەشی نوێ و سەرچاوەی وزەی نوێ. بۆ ئەم مەبەستە ستراتیجیەتێكی نوێیان پەیڕەو كرد بەناوی (رێڕەوی باشوور)، مەبەست لێی پێكەوە گرێدانی بازاڕەكانی وزەی ئەوروپا بوو لەگەڵ سەرچاوەكانی گازی سروشتی لە قەوقاز و ناوەڕاستی ئاسیا. 

ئەمریكییەكان زۆر بە بەهێزی پشتیوانیی بێ مەرجی ئەم هەوڵەی یەكێتی ئەوروپایان كرد، چ لەڕووی دارایی چ لەڕووی سیاسی. بەڵام وا دیارە ئەم پشتیوانیەی ئەمریكای ترەمپ بۆ ئەوروپا هاوشێوەی ئیدارەی ئۆباما نابێت. پاڵپشتیی ئەمریكییەكان یەكجار گرنگ بوو بۆ سەركەوتنی هەوڵەكانی ئەوروپا بۆ جۆراوجۆركردنی سەرچاوەی وزە. لەلایەك سنوورێكی بۆ رووسەكان دادەنا و وەبەرهێنەرانیشی هاندەدا كە بێ ترس و دوودڵی وەبەرهێنان لە پڕۆژەكانی دروستكردنی بۆڕیی گواستنەوەی گازی سروشتی بكەن بۆ ئەوروپا. لەلایەكی دیكەوە، ئەمریكییەكان هۆكاری دڵنیایی و هاندەری وڵاتانی بەرهەمهێنەری گازی سروشتیش بوون لە قەوقاز و ناوەڕاستی ئاسیا، بۆ ئەوەی بێ دوودڵی و سڵەمینەوە لە كاردانەوە و هەڵوێستی رووسیا، گازە سروشتییەكەیان بخەنە ناو بۆڕییەكانی ئەوروپاوە. 

گۆشەگیركردنی ئەمریكا و بەكەم سەیركردنی پاڵپشتی بۆ ئەوروپا، پلانەكانی ئەوروپا بۆ جۆراوجۆركردنی سەرچاوەكانی گازی سروشتی تێكدەشكێنێ. هەروەها پشتكردنە ستراتیجی (رێڕەوی باشوور) رووسەكان دەكاتە دێوێكی بی ركابەر لە بازاڕی گازی سروشتیدا و خۆلادان لە مۆسكۆ دەبێتە كارێكی ئەستەم بۆ ئەوروپییەكان. 

رۆژی دووی شوباتی ئەمساڵ، یەكێتی ئەوروپا رایگەیاند كە رووسیا مەترسییەكی كەمتر دروست دەكات بۆ سەر ئاسایشی وزەی ئەوروپا. لە كاتێكدا هیج گۆڕانكارییەك لە سیاسەتی وزەی رووسیا و هەڵسوكەوتی بەرامبەر ئەوروپا رووی نەداوە! كەواتە ئەم هەڵوێستەی ئەوروپاییەكان هیچ نییە جگە لە خۆ ئامادەكردن بۆ سەردەمی ئیدارەی ترمپ، كاردانەوە بەرامبەر سیاسەتە نوێیەكانی ئامریكا و پێداچوونەوە بە سیاسەتی دەرەوەی یەكێتییەكەدا كە نایانەوێت لەم كاتەدا بەریەككەوتنی زیاتر لە نێوان ئەوان و رووسەكاندا رووبدات. وا دەردەكەوێت كە سیاسەتی ئیدارەی نوێی ئەمریكا كاریگەریی خراپی لەسەر ئاسایشی وزەی ئەوروپا داناوە، نەك تەنیا ئەوروپا، بگرە وەبەرهێنەرانیش ئامادە نابن وەبەرهێنان لە پرۆژەیەكدا بكەن پاڵپشتیی سیاسی نەبێت و لەبەردەم ریسكی كێبڕكێی رووسەكاندا بێت. 

سەرەڕای هەموو ئەمانە، چیدی قورس دەبێت بۆ وڵاتانی قەوقاز و ئاسیای ناوەڕاست كە سەرجەمیان لە كۆمارەكانی یەكێتی سۆڤیەتی جارانن، وەك جاران بە گوڕوتینەوە بەرەو ئەوروپا بچن. هەرچەندە نزیكەی سێ دەیە دەبێت ئەم وڵاتانە سەربەخۆییان وەرگرتووە بەڵام هێشتا بە زۆنی هێز و كاریگاریی مۆسكو دادەنرێن. رووسیا دەتوانێت بە ئاسانی كاریگەریان لەسەر دابنێت و بە تەنیا ناتوانن لە دژی بەرژەوەندیی رووسیا بوەستنەوە، ئەگەر هێزێكی وەك ئەمریكا پشتیوانییان نەكات.

لە ئەنجامدا، سیاسەتەكانی سەرۆك ترەمپ بەهێزترین و كۆنترین هاوپەیمانی ئەمریكا لەوبەری ئەتلانتیك دەخاتە مەترسییەوە و ترس و بێ هیوایی لای ئەوروپیەكان گەورەتر دەكات. ئەوروپییەكان ناچار دەكات لە پشتبەستن بە گازی سروشتیی رووسەكان بەردەوام بن، ئەو بەردەوامبوونەش ئەوروپا لە بەرامبەر رووسیا لاواز دەكات. بەرهەمهێنەرانی گازی سروشتیش ناچار دەكات لە خولگەی رووسیادا بخولێنەوە و نەتوانن گازی سروشتیی خۆیان بەو شێوەیەی خۆیان دەیانەوێت، بەرەو ئەوروپا بنێرن. 

کۆمێنتەکان

 
کۆمێنتێکی نوێ دابنێ
وەکو میوان کۆمێنت دادەنێی یان بە چوونە ژوورەوە؟
نیشانەکردن : ترەمپ
3249 ژمارەی بینین

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

khoshi tahir | 23/03/2017 04:02:40 ص
وڵاتی خۆشیان زۆر خۆشدەوێ نەک هەوکە لە دەمی خۆشگوزەرانی ئابووری بەڵکو لە سەردەمی هەژاریش هەر ئەوها بوونە ، هەزار و یەک گرفتیان هەبی لە ناوخۆ قەت رێگا...
نەرویجییەکان دڵخۆشترین خەڵکی جیهانن
| 22/3/2017 | (1)
شڤان | 22/03/2017 09:55:15 م
کولتوری رۆژهەڵاتی لە پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکاندا زۆر بە هێزه، ئەوەش خاڵێکی بە هێزه. ئەو رووداوە لە کولتووری رۆژئاواییدا بوایە، هیچکامیان خۆیان بە...
Imprator hama | 22/03/2017 10:15:14 م
Mashala la eshe xwa
لە هەولێر باوکێک پاش 30 ساڵ بە منداڵێکی شاد دەبێتەوە
| 22/3/2017 | (2)
Abdullah Karim | 22/03/2017 08:04:09 م
ده‌بوایه‌ ئه‌م هه‌نگاوه‌ له‌ یه‌که‌م ڕۆژی رزگارکردنی که‌رکوک له‌دوای ڕوخانی ڕژێمی به‌عس بنرابا وئاڵای کوردستان هه‌ڵکرابا. پێموایه‌ ئه‌مه‌ هه‌نگاوێکی...
نەجمەدین کەریم: لە دەستووردا نەهاتووە یەك ئاڵا لە کەرکووک هەڵبکرێت
| 22/3/2017 | (1)
Azad Azad | 22/03/2017 10:14:27 ص
نێرده‌ی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان له‌ عیراق بۆچی نیگه‌رانی ده‌رنابڕێت له‌ بڕینی موچه‌ی سه‌رجه‌م خه‌ڵگی كوردستان نیگه‌رانی ده‌رده‌بڕێت له‌ هه‌ڵكردنی...
ره شید | 22/03/2017 04:37:15 م
ده بوایه ئه و کاته UN نیگه ران بووبایه که پاش ئه م هه موو ساله حکومه ته یه ک له دوای یکه کانی عیراق ماده ی 140 ی ده ستووری عیراقیان پشت گوی ده خست و...
نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان
| 22/3/2017 | (4)

لە بەشەکانی دیکەی رووداوەوە

بۆ دەرهێنانی تەرمی كوژراوان لە موسڵ داوای هاوکاریی نێودەوڵەتی دەکرێت 11 کاژێر لەمەو بەر |

بۆ دەرهێنانی تەرمی كوژراوان لە موسڵ داوای هاوکاریی نێودەوڵەتی دەکرێت

بەشار کیکی: دەیان تەرم لەژێر باڵاخانەکاندا ماون زۆرتر
فوئاد حوسێن: دۆخی هەرێمی کوردستان بەشێک بوو لە كۆبوونەوەكانی واشنتن 11 کاژێر لەمەو بەر |

فوئاد حوسێن: دۆخی هەرێمی کوردستان بەشێک بوو لە كۆبوونەوەكانی واشنتن

"ئایدیۆلۆژیای داعش بە ناوی دیکەش بێت هەر دەمێنێت" زۆرتر
0.312 seconds