وەرە ژوورەوە / خۆت تۆمار بکە

وەک میوان بابەت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

وەکو میوان کۆمێنت دابنێ

ئیمەیلەکەت بە کەس پیشان نادرێت
کۆمێنتەکەت بەناوی خۆت بڵاوبکەوە

چوونە ژوورەوە

یان وەکو بەکارهێنەر پەیوەندیمان پێوە بکە
 

ئیمەیل

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

جیهان

دانوستاندنەكانی برێگزت بەریتانیا دەخاتە دۆخێكی شپرزەوە

لەلایەن رووداو 19/12/2018
سەرۆكوەزیرانی هۆڵەندا: هەر هۆڵەندییەك بیر لە دەرچوونی وڵاتەكەی لە یەكێتیی ئەوروپا دەكاتەوە، با سەیری حاڵی بەریتانیا بكات
سەرۆكوەزیرانی هۆڵەندا: هەر هۆڵەندییەك بیر لە دەرچوونی وڵاتەكەی لە یەكێتیی ئەوروپا دەكاتەوە، با سەیری حاڵی بەریتانیا بكات
رووداو - هەولێر

لە دوای گشتپرسییەكەی جیابوونەوەی بەریتانیا لە یەكێتیی ئەوروپا (برێگزت) زۆربەی سیاسەتكارانی بەریتانیا دڵنیابوون لەوەی پڕۆسەكە بە قازانجی وڵاتەكەیان تەواو دەبێ و بە رێككەوتنێكی "باش"ەوە یەكێتییەكە جێدەهێڵن، ئەو كات نوخبەی سیاسیی لەندەن چاویان لە بەرژەوەندییەكانی هەركام لە ئەندامانی یەكێتیی ئەوروپا لەگەڵ بەریتانیا بوو، ئاكامی دانوستاندنەكان دەریدەخات سیاسەت و پلانی دانوستاندنەكانی بەریتانیا شكستیان هێناوە.

بەشێكی سەرەكی لە سیاسەتی بەریتانیا بۆ دانوستاندن لەگەڵ ئەوروپییەكان بریتی بوو لەوەی ناكۆكییەكانی نێوان ئەندامانی یەكێتیی ئەوروپا بەكاربهێنێ و لە رێگەی دروستكردنی بەرژەوەندیی ئابووری و بازرگانیی هاوبەش لەگەڵ ئەندامانی یەكێتییەكە قسەی خۆی لە كۆبوونەوەكاندا بەرێتە سەر. بەڵام ئەوروپا لە پرسە سەرەكییەكانی وەكو بازاڕی ئازاد و ئازادیی جموجۆڵی هاووڵاتیان لەبەرامبەر لەندەندا یەكدەنگ بوون.

ژمارەیەك دیپلۆمات و بەرپرسی بەریتانیا و یەكێتیی ئەوروپا بە رۆژنامەی (وۆڵ ستریت جورناڵ)ی ئەمریكییان راگەیاندووە، بەریتانیا لە كاتی دانوستاندنەكاندا ئەوەی بیرچووبوو كە وەكو وڵاتێكی دەرەوەی یەكێتییەكە مامەڵەی لەگەڵ دەكرێ، هەر ئەمەش وایكردووە ئەندامانی یەكێتییەكە بەرژەوەندییەكانی وڵاتێكی بچووكی وەكو كۆماری ئێرلەندا (كە ئەندامی یەكێتیی ئەوروپایە) بخەنە پێش بەرژەوەندییەكانیان لەگەڵ بەریتانیایەك كە خەریكە جیادەبێتەوە.

تێرێزا مەی، سەرۆكوەزیرانی بەریتانیا، رۆژی هەینی رابردوو لەگەڵ سەركردەی وڵاتانی ئەندامی یەكێتیی ئەوروپی كۆبووەوە. بڕیاربوو هەفتەی رابردوو لە پەرلەمانی بەریتانیا دەنگ لەسەر رێككەوتنەكە بدرێ، بەڵام حكومەتەكەی مەی دەنگدانەكەی دواخست. ژمارەیەك بەرپرس و دیپلۆمات كە قسەیان بۆ ئاژانسی (رۆیتەرز)ی بەریتانی كردووە، دەڵێن لە كۆبوونەوەكەی هەینیدا روون نەبوو مەی چ داوایەكی لە ئەوروپییەكان هەیە. 

دیپلۆماتێكی ئاگاداریش دەڵێ :"هەمووان پرسیاری ئەوەیان دەكرد كە بەریتانیا چی دەوێ، بەڵام تێرێزا مەی هیچ وەڵامێكی روونی نەبوو". یەكێك لە گەورەترین خاڵەكانی ناكۆكی نێوان لەندەن و بروكسلیش پەیوەندی بە سنووری نێوان ئێرلەندای باكوور و كۆماری ئێرلەنداوە هەیە. خاڵەكە بە "بەك ستۆپ یان خاڵی پشتیوانی" ناسراوە و باس لەوە دەكات كە ئەگەر بەریتانیا بێ رێككەوتن لە یەكێتیی ئەوروپا دەرچوو، سنوورەكانی نێوان هەردوو ئێرلەنداكە لە رۆژی 31ی كانوونی یەكەمی 2020 دانەخرێ. 

ئەم خاڵە لەلایەكەوە سەروەری شانشینی بەریتانیا دەباتەژێر پرسیار و لەلایەكی دیكەشەوە كێشە بۆ رێساكانی بازرگانیی بەریتانیا لەگەڵ وڵاتانی دیكەدا دروست دەكات، ئەمەش لە كاتێكدایە كە ئەوروپییەكان باس لەوە دەكەن خۆیان بۆ حاڵەتی دەرچوونی بەریتانیا بێ رێككەوتنیش ئامادە كردووە. 

دیپلۆمات و بەرپرسانی وڵاتانی یەكێتیی ئەوروپا لە ماوەی رابردوودا جەختیان لەوە كردووەتەوە پاراستنی یەكڕیزی یەكێتییەكە پێش ئەولەوییەتە بازرگانییەكانی هەركام لە وڵاتان لەگەڵ بەریتانیا دەكەوێ. حكومەتەكەی مەی چاوەڕوانی دەكرد وڵاتێكی وەك ئەڵمانیا كە خاوەنی ئابووریی بەرهەمهێنانە رێگە بە بەریتانیا بدات لە بازاڕی یەكێتیی ئەوروپادا بمێنێتەوە، بۆ ئەوەی بەریتانیا وەكو بازاڕێكی گەورەی بەرهەمەكانی لەدەست نەدات. بەڵام بە درێژایی دوو ساڵی رابردوو دەركەوتووە كە ئانگێلا مێركڵ، راوێژكاری ئەڵمانیا و سەركردە ئەوروپییەكانی دیكە پاراستنی رێسا بنەڕەتییەكانی یەكێتییەكە لەسەرەوەی ئەولەوییەتەكانی خۆیان دادەنێن، لەوانەش مافی مانەوە لە بازاڕی هاوبەشی ئەوروپا و ئەو بەرپرسیارێتییەی ئەم مافە دەیخاتە سەر وڵاتان. بەریتانیا داوا دەكات لە بازاڕی هاوبەشدا بمێنێتەوە، بێ ئەوەی رێگە بە هاتوچۆی ئازادانەی هاووڵاتیانی وڵاتانی دیكە بۆ بەریتانیا بدات.

هاوسەنگنەبوونی بەرژەوەندییە ئابوورییەكان خاڵێكی دیكەیە كە بەریتانیا لە داڕشتنی ستراتیژی دانوستاندنی برێگزتدا لەبەرچاوی نەگرتووە، لە كاتێكدا ئەمە دەستی یەكێتیی ئەوروپای واڵاكردووە لەوەی ئازادانە مامەڵە لەگەڵ دۆسیەكەدا بكات. 45٪ی هەناردەی بەریتانیا بۆ یەكێتیی ئەوروپایە، لە كاتێكدا تەنیا ئێرلەندا و قوبرس لە یەكێتیی ئەوروپادا هەن كە قەبارەی هەناردەیان بۆ بەریتانیا لەسەرووی 10٪ بێ. 

گشتپرسیی برێگزت و دانوستاندنەكانی جیابوونەوەی بەریتانیا لە یەكێتیی ئەوروپا لە سەردەمێكدا بوون كە زۆربەی حكومەتەكانی یەكێتیی ئەوروپا بەرەنگاری هەوڵی راستڕەوەكان بۆ هەڵوەشاندنەوە و لاوازكردنی دامەزراوەكانی یەكێتیی ئەوروپا دەبوونەوە. لە دۆخێكی ئاوادا شتێكی سروشتییە ئەگەر سەركردەكانی یەكێتیی ئەوروپا بیانەوێ برێگزت وەكو نموونەی هەوڵێكی "شكستخواردوو" پیشانی خەڵكی وڵاتەكانی خۆیان بدەن، بۆ ئەوەی رای گشتی وڵاتەكەیان لە مەترسییەكانی بیرۆكەی جیابوونەوە لە یەكێتیی ئەوروپا ئاگادار بكەنەوە.

مارك روت، سەرۆكوەزیرانی هۆڵەندا یەكێكە لەو سەركردانەی لە رۆژانی گشتپرسییەكەی 2016ی بەریتانیا گوتبووی بڕیاری دەرچوون لە یەكێتیی ئەوروپا واتە "رووخانی ئابووری، سیاسی و دەستوورییە". رۆژی پێنجشەممەی رابردوو روت لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەڤانیدا گوتی "ئەگەر كەسێك لە هۆڵەندا بیر لە دەرچوون لە یەكێتیی ئەوروپا دەكاتەوە، با سەیرێكی بارودۆخی بەریتانیا بكات".

ببە بەشێک لە (رووداوی تۆ)

بابەت و وێنە و ڤیدیۆکانت لەگەڵ رووداو بەش بکە

قسەی تۆ

Azad Azad | 16/03/2019 03:46:26 م
والله‌ وه‌بیلاهی گه‌ر پارتی نیوه‌ی پۆسته‌كانی خۆشیان بداته‌ یه‌كیه‌تی به‌ته‌ئكید یه‌كیه‌تی له‌ به‌ینی خۆیان ڕێك ناكه‌ون باشتر وایه‌ پارتی هه‌وڵ و...
یەکێتی: بەشداریمان لە کابینەی نوێی حکومەت پەیوەستە بەوەی هاوبەشێکی راستەقینە بین
| 16/3/2019 | (1)
ئیسماعیل عەبدوڵا | 16/03/2019 08:51:18 ص
چۆن بتوانم دەنگ بدەم؟
Azad Azad | 16/03/2019 08:57:23 ص
هونەری فیلمی دۆکیومێنتاری لەبارەی ئازارەکانی گه‌لی كورد به‌گشتیی به‌درێژای ١٠٠ ساڵی ڕابرد و کیمیا باران کردنی هەڵەبجە و ئەنفال و کۆمەڵکوژی کردنی...
لە بەریتانیا فیلمێکی دۆکیومێنتاری لەبارەی کیمیابارانی هەڵەبجە نمایشکرا
| 16/3/2019 | (2)
mohammad kurdish kurdstan | 15/03/2019 03:25:34 م
أن شاءالله‌ بۆخاتری عه‌رشی په‌روه‌ردگاری پیرۆز به‌م رۆژی هه‌ینیه‌ هه‌رچی بكوژان و تاوانانی ئه‌م ڕووداوه‌ بوون سه‌رشۆر و ریسوا ودونیا و قیامه‌تبن أن...
حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بەتووندی سه‌ركۆنه‌ى هێرشه‌كه‌ى نیوزلەندا ده‌كات
| 15/3/2019 | (1)
REALMADRIDCF | 15/03/2019 02:34:00 م
ئەگەرلەسەردەستی پێرێزڕیاڵ مەدریدهەڵنەستایەوەئەواهاندەران دەیان هەوێت دەست لەکار بکێشێتەوە
پلانێکی شاهانە لە یانەی شاهانە
| 26/2/2019 | (1)
0.469 seconds