Oturum aç

Misafir hesabıyla yazı veya görsel ekleyin

E-mail adresin herkes tarafından görülmeyecektir
Hesap oluşturmanın faydaları/Yorumlarınızı kişiselleştirmek için üye olun

Misafir olarak yorum yap

E-mail adresin herkes tarafından görülmeyecektir
Hesap oluşturmanın faydaları/Yorumlarınızı kişiselleştirmek için üye olun

Giriş

Bu isimde bir üye bulunamadı Kaydol   Şifremi unuttum
Veya kullanarak bağlan
 

E-mail

 

كوردى | Kurdî | English | Türkçe | عربي
Rudaw

Röportaj

Böyle giderse ‘Zazalar Kürt değil’ iddiası güçlenir…

SERKAN İNCE Tarafından 16.11.2014
Malmisanıj
Malmisanıj

Dersim (Rûdaw) – Vate Çalışma Grubu, 26’ncı Toplantısı’nı Dersim Belediyesi’nin desteğiyle gerçekleştirdi. Toplantıya, Kürtçe’nin Zazaki lehçesi üzerine çalışan birçok dilbilimci ve araştırmacı katıldı.

 
Malmisanıj adıyla tanınan Kürt dilbilmci, araştırmacı ve yazar Mehmet Tayfun, Vate Çalışma Grubu olarak ekonomik destek bulamadıklarını, bunun da büyük bir sorun teşkil ettiğini söyledi.

 
Türkiye’de çoğu Kürt’ün Türkçe konuştuğunu ve böyle çalışmaları gereksiz gördüğünü belirten Malmisanıj, bu olguyu devlet politikalarına bağladı.

 
Mamisanıj, Rûdaw’ın sorularını yanıtladı.


 Vate Çalışma Grubu, Zazaki üzerine çalışmalara nerde, ne zaman ve nasıl başladı?

 
1996’da Avrupa’da başladık. Zazaki konuşan Dersim, Bingöl, Dicle, Siverek, Palu, Hani ve başka yerden arkadaşlarla biraraya geldik. Tartışmalarımızın konusu, Zazaki’nin az konuşulması üzerineydi. Daha sonra yılda iki defa toplanıp birer hafta dil üzerine tartışmalar yapmaya karar verdik.
 
Temel noktalardan başladık. Öncelikle lehçenin ismi üzerine ortak karar aldık. Kimileri Zazaki diyor, kimileri Kırdki, Kırmancki, Dımılki. Biz ‘Kırmnacki’de karar kıldık. Tartışmalarda, Celadet Ali Bedirxan’ın alfabesini kullanmayı ve diğer birçok konuyu kararlaştırdık.

 
Bu çalışmalar sonucunda ortaya ne çıktı?

 
Yürüttüğümüz tartışmalardan sonra  'Rastnûştişê Kirmanckî' adlı dilbilgisi kitabını bastık. Kırmancki söz ve kelimeleri topladık. Bu çalışmanın sonucunda da “Türkçe – Kırmancki, Kırmnacki Tirkî” sözlüklerini bastık. Elbette çalışmalarımız bunlarla sınırlı değil. Kırmanckî yazı lehçesine dönüşmediği için birçok bilim dalındaki terimleri henüz yok. Bunlarla ilgili de çalışmalarımız sürüyor.

 
Dilbilimle ilgili çalışmalarınızda en çok karşılaştığınız sorunlar nelerdir?

 
Bu tür çalışmalarda en büyük sorun mali sorundur. Çünkü sürekli bir şekilde bize destek veren kurumlar yok. Kendimiz de çalışan, okuyan kişileriz. Kendi imkanlarımızla biraraya gelebiliyoruz. Toplantılarda belediyeler ve Paris Kürt Enstitüsü bize yardımda bulundu.

 
Kuzey Kürdistan’da devletin asimilasyon politikası sonucu çoğu Kürt, özellikle de Kırmanclar (Zaza) Türkçe konuşuyor. Bazıları yarı Kurmanci yarı Türkçe konuşuyor. Kimisine göre bu çalışmalar gereksiz. Devletin bu politikası, insanların kendisini, dilini küçümsemesine sebep oldu. Bu insanı çok üzüyor.

 
Şimdiye kadar hangi amaçlarınızı gerçekleştirdiniz?

 
Bir dergi çıkarıyoruz, salt Kırmancki yazılardan oluşan. Şimdiye kadar 42 sayı çıkardık. Bunun dışında bir dizi Kırmancki kitap bastık. Bu çalışmalardan sonra toplamda 80 kitap basımı gerçekleştirdik.

 
Türkiye’de 1980 darbesiyle darbeciler iktidara gelince Kürtçe yasaklandı. İşkence ve zulüm dönemi başladı. Bizler de Avrupa’ya kaçtık. İlk başlarda dergimizi Stockholm’de çıkartıyorduk. 2000’lerde yasaklar hafifleyince çalışmalarımızı Kuzey Kürdistan’a taşıdık. Konferanslar, paneller düzenlemeye başladık. Bir ölçüde amaçlarımıza ulaştık.

 
Güney’deki (Kürdistan Bölgesi) dilbilimciler ve üniversitelerle ilişkileriniz ne durumda?

 
Felekedin Kakeyi Kültür Bakanı’yken bizi davet etmişti.  Gorani ve Zazaki lehçeleri Kürtçe’nin diğer lehçelerine göre birbirlerine daha yakın. “Erbil’de Gorani/Hewrami ve Zazaki Konferansı” gerçekleştirdik. Bu vesileyle oradaki kişilerle tanıştık.

 
Orada da dil konusunda birçok zorluk var. Kürtçe’nin diğer lehçelerine yeteri kadar önem vermiyorlar. İki farklı görüş hakim orada. İlk görüş Sorani lehçesini standart kullanımda esas alırken, diğer görüş geri kalan diğer lehçelerin tümünün kullanımından yana. Farklı lehçeleri kullanan halkımız birbirini anlamıyor. Eğer tek bir lehçe esas alınıp diğer lehçeler önemsenmez ise o lehçeleri konuşanlar psikolojik olarak toplumdan uzaklaşıyorlar. Bu da “Zazalar Kürt değildir” tezini güçlenmesine sebep olur.

 
Tüm lehçelerin yazı dili olarak kullanılması gerektiğini düşünüyorum. Ortak bir politikayla, Kürtçe’nin tüm lehçleri doğal bir şekilde yavaş yavaş birbirine yaklaştırılabilir.


MALMİSANIJ (Mehmet Tayfun) / PORTRE

 
1952 yılında Diyarbakır’da dünyaya geldi. Yüksek öğrenimini Ankara’da tamamladı. 1975-81 yıllarında tutuklu kaldı. 1982’de Avrupa’ya gitti. Sorbonne Üniveristesi ile Uppsala Üniversitesi’nde İrani Diller Bölümü'nü okudu. İsveç’in Linköping Üniveristesi’nde eğitim bilimlerinde öğrenim gördü, Göteborg Üniversitesi’nde master yaptı. Modern anlamda Zazaki lehçesinde yazan ilk kişidir. Kürtçe dergi ve gazetelerde yazan Malmisanıj’ın birçok eseri Arapça, Farsça, İsveççe ve Türkçe’ye çevrildi. Halen Mardin Artuklu Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü’nde Zazaki lehçesinde dersler vermektedir.

Yorumlar

 
Erhan | 16.11.2014
Ew Zilam dibeje me serrasti kir naw we zareve ne zazakî ye kırmanckî ye . Hun dinivîsinin zazakî .:-)
mavi | 17.11.2014
sizde de hata var Rudaw tv editörleri.kürtcenin diger üç lehcesiyle yayın yapıyorsunuz ama zazaki ile hiç yayın yapmadınız.acıkcası zazakı ye bıraz yer vermenız lazım
misafi | 17.11.2014
Bir toplum uluslaşma yoluna gittiği zaman bu konular sorun olmamalı bir tek lehçede ve alfabeden anlaşılıp kürdhalki artik uluslaşma yoluna girmeli artik ne yani her parça farklı bi lehçeylemi ve farklı bi alfabe ile okuyup yazacak bu kabul edilemez,adam hem diyor çoğu kürdçe bilmiyor diyor hemde diyo eyer sadece bi lehçe üzerine eğitim yapılsa diyer lehçeleri konuşanlar dıšlandiğini hissedecekler yahu sen diyosun çoğu kürdçe konuşamıyor nasil dişlandiğini hissedecekler bu bi çelişki deyilmi,kürd partileri askeri güçleriyle ulusal kongreyi gerçekleştirip tek bayrak tek lehçe ve tek alfabede anlaşmalilar yoksa bi ulus olma hayal olur
misafir | 20.11.2014
misafir: zazaki dilinin kendi başına bir dil olduğunu herkes bilmektedir. bunu bilmeyenler zaza diline ilişkin tarihi bi araştırsınlar. zaten kürt kardeşlerimizin Zazalara ve zazacaya yönelik yaklaşımlarını çok açık görmekteyiz. tür inkarcılığın yüz yılarki bir benzerini taklit edilmektedir. türkiyede yaklaşık on milyona yakin insan zazaca konuşmakta ve bu dile mensup insanlardır. ne gariptir ne türkiye cepesinde nede kürt cepesinde bu halkın diline yönelik tv. yayın vb. yayınlara yer verilmemektedir. ve yapılan yayın saati ise komik ve alay edici bir zaman dilimini teşkil etmektedir. hani ya hep kendimize denokrasi isteriz ve demokratlığımızada toz kondurmayız peki bu konuda bir enpati yaparsak komiklik gerçeğini görmüş olmazmıyız. insanlık kendi tarihini Zazaların kökünde ararken bazı dar zihniyetli ve odolojik yaklaşımlı kişilerin Zazaların gerçekçiliğini saptırmaya çalışmalar bir nevi "kart- kurt" söylemlerini andırmıyormu. bırakın bu yobaz anlayışları insanın kendini insan olarak gördüğü ve kardeşçe yaşayabileceğimiz tüm renklerin kendini ifade edebileceği özgür bir ortam oluşturalım. evrenseleşen bir dünya anlayışı ve bakış açısının gitikçe hakimiyet kazanmaya başladığı bu çağda bu denli inkarcı ve saptırıcı yaklaşımların özgür bir insan ve dünya insanı için dar görüşlülükten öte bir şey olmaz. insanlığın beşiği olan coğrafyamız bu tür yaklaşımları ve anlayışları aşmalıdır. coğrafyamıza insani ve özgürlüğü inşa edelim. insanımız buna layıktır. brakalım insanlar kendini nasıl hissediyorsa öyle yaşasınlar. aidatları olduğu gibi kabul edere kardeşçe bir yaşamı birlikte hedefliyelim. o bazıları kafalarını kumdan çıkararak komşuların yüz yıllık tarihini güzel bir okusunlar ve geldikleri sonuca bir baksınlar. bir topluma yapılacak en büyük kötürlk bu çağda milliyetçiliğin bulaştırılmasıdır. milliyetçilik o toplum kültürüne bulaştırılan bir salgın hastalığı andıran bir vürüsü andırır. çok kültürlülük o toplumu zenginleştiren bir etmendir. önemli olan yaşama bakış açısı ve onun içini neyle doldurmak istediğimizdir. yoksa tüm dünya türk olmuş veya kürt olmuş erdemli bir yaşamı ve insan ca bir dünyayı vad etmez. ...
Zaza Kurdistani | 21.11.2014
Malmisanıj hoca doğru söylüyor. Her lehçede eğitim olmalı ve kendi içinde standartlaşmalı. Kürtler, Türk-Arağ-Farslara bakıp tek lehçe tek dil dayatmasında bulunamazlar biribirlerine. Bu büyük bir hata olur. Yakınlaşma da her kes kendi lehöesiyle eğitim yaptığında doğal olrak kelime alışverişiyle vs. olacaktır. Zorlamanın anlamı yok.
Etiketler : malmisanıj, zazaki
9196 İzlenme

Rûdaw'la Çalışmak İster misiniz?

Yaşadıklarınızı Rûdaw aracılığıyla dunya ile paylaşmak ister misiniz?

Söz Sende!

Ey uyutulan Kek Milleti | 13.11.2018 10:46:14
Syn Erdoğan daha önce bunlar ezanımıza bayrağımıza saldırıyorlar dediği Trump, merkel ve macron ile çok iyi sohbet etmiş, Kaşıkçı cinayetinde hem...
Trump’tan Erdoğan’a: Döner dönmez talimat vereceğim
| Dün 08:27 | (1)
selman | 12.11.2018 16:02:18
hayatı, eserleri ve inancıyla biz ümmeti Muhammed'e(s.a.v) bu zamanda önemli bir örnek teşkil etmektedir
doğrusu | 13.11.2018 10:06:23
araplara hizmet etmiş kürtleri 2 plana itmiş 0x0=0
Kürt şarkıcıdan Bediüzzaman klibi
| Dün 01:44 | (2)
heval | 13.11.2018 10:02:27
birbirini yesinler..kürdistan kurtulsun
IŞİD’den kanlı saldırı: 9 ölü
| Dün 12:52 | (1)
Kyros | 13.11.2018 05:27:21
Türkiye Irak ve Suriyeyi istikrarsizlastirmak icin son on yilda elinden gelen her seyi yapti ve simdi NATO dönem baskani bunun tersini söylüyor....
NATO: Türkiye olmadan güvenliği sağlayamayız
| Dün 08:45 | (1)

Rûdaw'da başka neler var?

0,25 seconds