Rojavayê Kurdistanê
Hewlêr (Rûdaw) – Li gundên Amûdê û Hesekê yê Rojavayê Kurdistanê, meha Nîsanê dema çêkirina penîr e. Pez ji çêrê vedigre, tê dotin û şîr dibe penîr. Hinek ji vê penîrê tê rakirin û hinek jî ji bo firotinê diçe bazar. Li Qamişlo kîloya penîrê çêlekan bi 800 lîreyên Sûriyê û yê pez jî bi 1000 lîre ye.
Li gundên Rojavayê Kurdistanê ligel çandiniyê ajeldarî jî tê kirin. Pez û sewal tên xwedîkirin. Di werzê buharê de malên xwedan pez, şîrê ji bo berhemanîna penîr bikartînin.
Nejla Xelîl jî yek ji wan kesan e, ku penîrê çêdike û dibêje; “Em pezê xwe derdixin çêrê, piştî vedigere ez didoşim. Lê pezê, ku bi berx be, em 2 heyvan nadoşin. Şîrê din em dikin penîr ji xwe re radikin û yê zêde dimîne em difroşin. Çêkirina penîr ji destpêka Nîsanê heta dawiya Tîrmehê ye.”
Her sibê pez derdikeve çêrê û piştî vedigere tê dotin. Jin derman tevlî şîr dikin û dikeve tûrên ji caw û bi 3- 4 demjimêran dihêlin ta av jê derdikeve. Paşî seriyên penîr amade dibin û jibo firotinê dibin bazara Qamişlo.
Hevnîştîmaniya bi navê Şemsa Omer dibêje; “Kulek derdikevin çêrê û tên em wan didoşin û şîrê wan diparzinînin. Paşî derman davêjin nav û 2 seetan dinuxumînin. Dûvre em derdixin dibe qalib. Em valadikin kîsa û liser piştê datînin. Piştî av jê derdikeve em dixin safokan û tiştek giran datînin ser heta dawerive û êdî emê bipîvin û xwê dikin û dixin bîdonan.”
Piştî ku seriyên penîr ji avê zuha dibe, dibin dikanên penîrfiroşan. Dikandar wan penîran dikirina û difiroşin.
Penêrfiroş Semîr Mehdî dibêje; “Ez bazirganê penîr im. Em penîrê pez bi 900 lîreyan dikirin û didin bi hezar lîreyan. Penêrê çêlekan jî bi 700 lîreyan tê kirîn û bi 800 tê firotin. Welatî di vê demê de 2-3 kîloyan dikirin. Penîrê destpêkê baş e lê dema dibe dawiya dema sinbila, dohnê wê zêde dibe û eger bê rakirin jî tirş dibe û tama wê ne xweş dibe.”
Penîrê herêma Cezîrê bi tama xwe ya xwei navdar e û nemaze di heyvên Adar, Nîsan, Gûlan û Tîrmehê de. Çimkî di van deman de çêre pir dibe û sewal ji xwezayê têr diçêrin. Lewma sûda penîr zêde dibe û di van dema de daxwazî liser pir dibe. Gelek caran ev penîr ji Başûrê Kurdistanê re jî tê şandin.”
Şîrove
Bi mêvanî şîroveyekê binivîse an jî têkeve hesabê xwe da ku malperê bi awayekî yeksertir û berfirehtir bi kar bînî
Şîroveyekê binivîse