Hewlêr (Rûdaw) - Serokê Parlamentoya Îranê Mihemed Baqir Qalîbaf, di demekê de ku krîza li Tengava Hurmizê didome, bal kişand ser derbasgeheke din a krîtîk a avê ku ew jî Tengava Babul Mendebê ye.
Parvekirina Serokê Parlamentoya Îranê Mihemed Baqir Qalîbaf a li ser kel û pelên stratejîk ên ku di wê tengavê re derbas dibin, pirsa "Gelo dorpêçeke nû di rê de ye?" anî rojevê.
Di meha duyem a operasyonên Amerîka û Îsraîlê yên li Îranê de, birêvebiriya Tehranê destdana ser "rehên hestyar" ên aboriya cîhanê didomîne.
Di demekê de ku Tengava Hurmizê bi pratîkî girtî ye û çûn û hatina keştiyan ji sedî 95 kêm bûye, ji Serokê Parlamentoya Îranê Mihemed Baqir Qalîbaf parvekirineke balkêş hat.
Qalîbaf îşaret bi xala qels a stratejîk kir
Qalîbaf li ser hesabê xwe yê medyaya civakî 2 pirsên ku giraniya barkirina cîhanî ya li ser Tengava Babul Mendebê dipirsin, parve kirin:
"Çi qas ji veguhastina petrol, LNG, genim, birinc û gubreya cîhanê di Tengava Babul Mendebê re derbas dibin?
Kîjan welat û şirket di ser vê tengavê re xwedî qebareya herî zêde ya derbasbûnê ne?"
Analîstên leşkerî dinirxînin ku ev pirsên Qalîbaf ne tenê ji bo meraqê ne, gefeke nerasterast a li ser aboriya Rojavayê û "nîşandana armancê" ye.
Rehê bazirganiya cîhanî
Tengava Babul Mendebê ya ku di navbera Nîvgirava Ereban û Afrîkayê de ye, wekî deriyekî stratejîk e ku Deryaya Sor bi Okyanûsa Hindê ve girê dide.
Ev tengav li gel Kanala Suweyşê parçeya herî krîtîk a xeta Deryaya Navîn û Asyayê ye û li gorî rêyên alternatîf, geştên deryayî bi navînî 14 rojan kurt dike.
Girtina tengavê yan jî neewlehiya wê, tê wê wateyê ku keştî berê xwe bidin Cape of Good Hopeyê li başûrê herî dûr ê Afrîkayê.
Ev yek jî lêçûna barkirinê û demê bi rêjeyeke gelekî zêde bilind dike.
Li gorî amarên Ajansa Enerjiyê ya Navneteweyî, nêzîkî ji sedî 10ê petrola ku li cîhanê bi rêya deryayê tê veguhastin, di Babul Mendebê re derbas dibe.
Di vê rêyê de ku salane bi navînî 22 hezar keştî (rojane nêzîkî 60 keştî) tê re derbas dibin, xitimînek dikare di bazarên enerjiyê de bibe sedema kaoseke tam.
Faktora Hûsiyan û "Eniya Başûr"
Piştî ku Hûsiyên li Yemenê yên ku Îran piştgiriya wan dike, di rojên borî de bi avêtina mûşekeke balîstîk a li ser Îsraîlê ragihand ku ew bi fermî tevlî şer bûne, gefa li ser Babul Mendebê hîn rasteqîntir bû.
Hûsiyên ku ji aliyê cografî ve li ser tengavê serdest in, berê bi armancgirtina keştiyên bazirganî yên li Deryaya Sor ev şiyana xwe îspat kiribû.
Ev parvekirina Qalîbaf careke din nîşan da ku Îran û hevpeymanên wê stratejiya xwe ya "berxwedanê" ne tenê li eniya leşkerî, li ser seqetkirina zincîra dabînkirina aborî ya Rojavayê ava kirine.
Beriya dema dîplomatîk a ku dê 6ê Nîsanê bi dawî bibe, derxistina "karta Babul Mendebê" tansiyona li herêmê gihand lûtkeyê.
Şîrove
Bi mêvanî şîroveyekê binivîse an jî têkeve hesabê xwe da ku malperê bi awayekî yeksertir û berfirehtir bi kar bînî
Şîroveyekê binivîse