پەیەدە و حكومەتی سووریا داهاتی نەوتی رمێلان وەكو برا بەش دەكەن
رووداو- هەولێر
بەرپرسێكی وەزارەتی نەوتی حكومەتی سووریا ئاشكرای دەكات كە داهاتی نەوتی رمێلان لە پارێزگای حەسەكە لە نێوان حكومەتی سووریا و پارتی یەكێتی دیموكرات (پەیەدە)دا بەش دەكرێ، مووچەی كارمەندانی كێڵگەكەش لەلایەن حكومەتی سووریاوە دەدرێ.
یەكەم بیری نەوت لە پارێزگای حەسەكە، ساڵی 1958 لە كێڵگەی (كراتشۆك) دۆزرایەوە، پرۆسەی لێدانی بیری نەوت تاوەكوو ساڵی 2011 درێژەی كێشا و لەئەنجامدا 1670 بیرە نەوت لێدران، بەڵام 1322 بیریان كێشەی تەكنیكییان هەیە و بێ بەرهەمن.
دوای كشانەوەی رژێمی سووریا لە رۆژئاوای كوردستان، یەكێك لەو ناوچانەی كەوتە دەست پەیەدە، كۆمپانیای نەوتی رمێلان بوو كە لە رۆژی 1/3/2013 رادەستی یەكینەكانی پاراستنی گەل (YPG) كرا.
سەرچاوەیەك لە وەزارەتی نەوتی سووریا كە نەیویست ناوی بڵاوبكرێتەوە بە (رووداو)ی گوت كە پەیەدە گۆڕانكاری لە ستافی كۆمپانیاكەدا كردووە.
وەك ئەو سەرچاوەیە گوتی، پێش قەیرانی سووریا كارگێڕیی كۆمپانیاكە لەدەست ئەندازیار نەبیل مەحموود بوو كە عەلەوییە و خەڵكی دەشتی جەبلەی سەر بە پارێزگای لازقیەیە، بەڵام دوای قەیران كۆمپانیاكە لەلایەن چەند كەسێكەوە بەڕێوەدەبرێ، لەوانە عەلی شێر كە وەك ئەو سەرچاوەیە دەڵێت: "كادیری پێشكەوتووی پەكەكەیە، خەڵكی باكووری كوردستانە و بەڕێوەبەری راستەقینەیە".
ئەو سەرچاوەیە باسی هاوئاهەنگیی خۆیان لەگەڵ پەیەدە لەبارەی ئیشوكارەكانی كۆمپانیای نەوتی رمێلان دەكات و دەڵێت: "پەیوەندیی رۆژانەی وەزارەتی نەوتی حكومەتی سووریا و پەیەدە لەڕێی گەیاندنی راپۆرتی رۆژانەوە دەبێت كە تێیدا زانیاریی تێروتەسەل لەبارەی ئاستی بەرهەمەكان و رێكارە كارگێڕییەكان دەنووسرێت. هەریەك لە ئەحمەد پاشا و محەممەد ئیبراهیمیش كە ئەفسەری سەربازین، ئەركیان هاوئاهەنگییە لە نێوان وەزارەت و پەیەدە".
بەگوتەی ئەو سەرچاوەیە "ئیبراهیم ئیبراهیم، برای نەسرەددین ئیبراهیم سكرتێری ئەلپارتی، مانگێك پێش ئێستا لەلایەن فەرماندەیی یەپەگەوە بە بەڕێوەبەری گشتیی كۆمپانیای نەوتی رمێلان دامەزرێنراوە".
ئیبراهیم دەرچووی كۆلێژی ئەندازیاریی وزەیە و خەڵكی قامیشلۆیە.
كێ مووچەی كارمەندەكان دەدات؟
سەرچاوەكەی (رووداو) لەبارەی ژمارەی كارمەندانی كۆمپانیای نەوتی رمێلان دەڵێت: "پێش قەیران، ژمارەی كارمەندەكانی 5800 كەس بوو، بەڵام دوایی كەمكرایەوە بۆ 3500 كەس. رێژەی فەرمانبەرانی كورد لەو كۆمپانیایە بۆ 50% زیادی كردووە. كۆی مووچەكانیان پێشتر 215 ملیۆن لیرەی سووری بوو، ئێستا بۆ 130 ملیۆن لیرە كەمبووەتەوە، مووچەشیان لەلایەن حكومەتی سووریاوە دەدرێ".
كۆمپانیای رمێلان 1550 یەكەی نیشتەجێبوونی هەیە كە تایبەتن بە كرێكاران و كارمەندان و بەرپرسەكانی، بەڵام ئەو سەرچاوەیە گوتی "پەیەدە 150 یەكەی داوەتە لایەنگر و ئەندامانی خۆی، بەتایبەتی بۆ كەنعان بەرەكات لێپرسراوی ناوچەی ئەلجەزیرە، یەكەیەكی دیكەشیان بە كوڕێكی ساڵح موسلیم داوە، هەروەها باڵەخانەیەكی گەورەشیان تایبەت كردووە بۆ ئیدارەی خۆسەری لە ناوچەی ئەلجەزیرە".
بە گوتەی ئەو سەرچاوەیە: "دوو سەركردەی ئەنجوومەنی نیشتمانی كوردی بەناوەكانی حوسێن سلێمان و فەرحان مەرعی لە خانووەكانیان دەركراون، پاشان خانەوادەی یەكێك لە پێشمەرگەكانی رۆژئاڤاشیان لە هەمان شوێن دەركرد. سێ فەرمانبەریشیان بەناوەكانی هەڤاڵ عیسا، محەممەد مەردی و شەهناز گەلۆ بەتۆمەتی ئەندامێتی لە ئەنجوومەنی نیشتمانی كورد، لەكار دوورخستەوە".
بەرهەمی نەوتی رمێلان چەندە؟
بەڕێوەبەرایەتی كێڵگە نەوتییەكانی حەسەكە 12 كێڵگە لەخۆدەگرێت كە بریتین لە رمێلان، سازابا، سوێدییە، كراتشۆك، عەلیان، عۆدە، دیجلە، حەمزە، لەیلان، بەدران، بەعشوق و شامۆ. پێشتر سەرجەم بەرهەمەكانیان لە وێستگەی تەل عەدەس كۆدەكرایەوە و دواتر غاز و نەوتەكەشی بۆ وێستگەكانی حمس و بانیاس تاوەكوو ساڵی 2011 دەگوازرایەوە، واتە بەر لە سەرهەڵدانی قەیرانی سووریا.
بەر لە قەیرانەكە بەرهەمی ئەو كێڵگانە رۆژانە 170 هەزار بەرمیل بووە، ئەگەر گرفتی تەكنیكی نەبووبێ. بەڵام ئەو سەرچاوەیە دەڵێت "بەرهەمی ئێستای ئەو كێڵگانە 80 هەزار بەرمیلە، هەندێك رۆژیش دەگاتە 100 هەزار بەرمیل".
ئەو سەرچاوەیە باسی چۆنیەتی ساخكردنەوەی بەرهەمی ئەو كێڵگانە دەكات و دەڵێت: "رۆژانە 20 هەزار بەرمیل بۆ پێداویستیی ناوخۆ لەلایەن ئیدارەی خۆسەری بەكاردێ، بەشێكی بۆ وێستگەی تەل عەدەس كە لەژێر كۆنترۆڵی حكومەتی سووریادایە هەناردە دەكرێت. هەروەها 20 هەزار بەرمیلیش لە رێگەی بۆڕییەوە بەرەو وێستگەی سوێدیی سێیەم دەگوازرێتەوە، بەهۆیەوە دەگاتە وێستگەی عەلیوكا لەنێو هەرێمی كوردستان. ئەم هێڵەش لەسەردەمی سەدام حوسێنەوە هەیە".
بە گوتەی ئەو سەرچاوەیە، كۆمپانیای نەوتی رمێلان بووەتە سەرچاوەیەكی باشی داهات بۆ یەپەگە. ئەوان لیترێك بەنزین بە 75 لیرە دەفرۆشنەوە بە بازاڕ، بەڵام لە بازاڕی رەش بە 250 لیرە دەفرۆشرێتەوە. هەورەها لیترێك گاز بە 40 لیرە دەفرۆشێ و لە بازاڕی رەشیش بە 150 لیرە دەفرۆشرێتەوە.
لە رێگەی كۆمپانیای رمێلانەوە، تەزووی كارەبا بۆ دانیشتووانی پارێزگای حەسەكە دابین دەكرێ. بەر لە قەیرانەكە 200 مێگاوات كارەبای دابین دەكرد، دواتر بۆ 120 مێگاوات كەمی كرد، لە كاتێكدا حەسەكە پێویستی بە 350 مێگاوات هەیە.
پەیوەندیی یەپەگە و كۆمپانیاكانی نەوت
جگە لە كۆمپانیای رمێلان بۆ بەرهەمهێنانی نەوت، لە پارێزگای حەسەكە دوو كۆمپانیای دیكەی كەرتی تایبەت هەن كە لە كێڵگەكانی عۆدە و كێڵگەی دیجلە كار دەكەن و هەردوو كێڵگەكەش لەلایەن یەپەگەوە پاسەوانی دەكرێن.
سەرچاوەكەی وەزارەتی نەوتی سووریا لەبارەی كێڵگەی نەوتی عۆدە دەڵێت: "ئەو كێڵگەیە دەكەوێتە دەشتی تربەسپی، لەلایەن كۆمپانیایەكی چینی كاری تێدا دەكرێ، بەرهەمەكەشی رۆژانە نزیكەی 1000 بەرمیل دەبێت. نەوتەكەی لە جۆری قورسە بەڵام كۆمپانیاكە ئێستا لەسەر نەوتی سووك كار دەكات. یەپەگە كێڵگەكە دەپارێزێت و لەبەرامبەردا مانگانە 10 ملیۆن لیرەی سووری وەردەگرێ".
سەبارەت بە كێڵگەی دیجلەش كە دەكەوێتە ناوچەی عەلی ئاغا لە دەشتی تەلكۆچەر، ئەو سەرچاوەیە گوتی "ئەو كێڵگەیە كۆمپانیای گۆڵف سانتس كاری تێدا دەكات كە سەر بە رامی مەخلوف كوڕی خاڵی بەشار ئەسەدی سەرۆكی سووریایە. كێڵگەكە 28 بیرە نەوتی هەیە و بەرهەمی رۆژانەی 40 هەزار بەرمیلە. ئەویش لەلایەن یەپەگەوە دەپارێزرێ و لە بەرامبەریشدا 10 ملیۆن لیرەی سووری وەردەگرێ".