رووداو دیجیتاڵ
قەیس خەزعەلی دەڵێت، رێژەی هەژاری لە هەرێمی کوردستان لە نێوەڕاست و باشووری عێراق بەرزترە. ئاماژە بەوەش دەکات، کێشە سەرەکییەکە ئەوەیە زۆرینەی بەرپرسانی هەرێمی کوردستان باوەڕیان بە عێراقێکی یەکگرتوو نییە.
ئەمڕۆ شەممە 7ی حوزەیرانی 2025 قەیس خەزعەلی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق لە مزگەوتێکی شاری نەجەف گوتاری نوێژی جەژنی پێشکێش کرد، کە بەشێکی تایبەت بوو بە پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی.
لای زۆربەی پەیڕەوانی شیعە مەزهەب ئەمڕۆ شەممە یەکەم رۆژی جەژنی قوربانە؛ لای زۆربەی پەیڕەوانی سوننە مەزهەبیش دوێنێ یەکەم رۆژی جەنگی قوربان بوو.
بە گوتەی قەیس خەزعەلی، "رێژەی هەژاری لە هەرێمی کوردستان لە نێوەڕاست و باشووری عێراق زیاترە. ئامارە فەرمییەکان دەڵێن زۆربەی پەنابەرە عێراقییەکان لە دەرەوەی وڵات، خەڵکی هەرێمی کوردستانن."
ئەوەش لە کاتێکدایە، بەگوێرەی داتا و ئامارەکانی وەزارەتی پلاندانانی عێراق کە مانگی ئاداری ئەم ساڵ دراونەتە تۆڕی میدیایی رووداو، پار کەمترین رێژەی هەژاری لە عێراق و هەرێمی کوردستان لە هەولێر بوو کە 7.1% بوو، دواتر سلێمانی هات کە 8.1%؛ رێژەکە لە دهۆک 15.3% بوو. لە بەرامبەردا بەرزترین رێژەی هەژاری لە عێراق لە پارێزگای موسەننا بوو کە 40.3% و دواتریش بابل کە 35.7% بوو.
قەیس خەزعەلی گوتی، "خۆمان بە بەرپرسیار دەزانین بەرامبەر هەموو ئەو رۆڵانەی گەلەکەمان کە پابەندن بە عێراقێکی یەکگرتوو. خێر و چاکەی خەڵکی هەرێمی کوردستان لە مانەوەیانە لە چوارچێوەی عێراقی فیدراڵ، نەوەک لە جیابوونەوە."
ئەمینداری گشتیی عەسائیبی ئەهلی حەق لە بابەتی مووچەش قسەی کرد و رایگەیاند، "تاوەکو ئێستاش مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دابین نەکراوە. هەندێک لە میدیاکانی کوردستان دەڵێن، ئەو کەسەی مووچەی بڕیوە، شێخ قەیس خەزعەلییە."
حەزعەلی گوتی، بەرپرسیارێتیی وڵات هاوبەش و بەکۆمەڵە، تەنیا لە ئەستۆی لایەنێک نییە، "هەموو خەڵکی عێراق مافیان هەیە و ئەرکیشیان لەسەرە، بێ جیاوازی. لۆژیکی نییە بەرپرسانی هەرێمی کوردستان داوای هەموو شتێک بکەن، بێ ئەوەی هیچ شتێک رادەست بکەن."
بە گوتەی ئەمینداری عەسائیبی ئەهلی حەق، "کێشە سەرەکییەکە کە کێشەکانی دیکەی لێ دەبێتەوە ئەوەیە، زۆرینەی بەرپرسانی هەرێم[ی کوردستان] باوەڕیان بە عێراقێکی یەکگرتوو نییە." گوتیشی، "حکومەتی هەرێمی کوردستان داهاتی نەوت رادەستی بەغدا ناکات و بە نرخی خۆڵ دەیفرۆشێت، داهاتی دەروازە فەرمی و نافەرمییەکانیش رادەستی بەغدا ناکات."
بەگوێرەی دوایین ئامار و داتا کە دەست تۆڕی میدیایی رووداو کەوتووە، رێژەی هەژاری بەگوێرەی ساڵ و پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان و عێراق بەم شێوەیە:
رێژەی هەژاری بەگوێرەی پارێزگاکان بۆ ساڵی 2024:
هەولێر
%7.1
سلێمانی
%8.1
دهۆک
%15.3
کەرکووک
%10.9
نەینەوا
%13
دیالە
%18.8
موسەننا
%40.3
قادسییە
%29.1
میسان
%17
زیقار
%15.3
واست
%21.9
سەلاحەدین
%19.1
ئەنبار
%22.8
بەسرە
%27.5
بابل
%35.7
کەربەلا
%22.4
بەغدا
%13.1
نەجەف
%25.1
