رووداو دیجیتاڵ
رۆژی یەکشەممە، ئەمریکا هێرشی کردە سەر سێ بنکەی ئەتۆمیی ئێران، بەمەش دوای چەندین رۆژ لە گومان و پێشبینی، بەشداریی لە جەنگی ئیسرائیل لە دژی ئەو وڵاتەدا کرد. ئەوەش کاردانەوەی لەسەر ئاستی جیهان لێکەوتەوە.
دوای هێرشەکان دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە گوتارێکی تەلەڤیزیۆنیدا لە کۆشکی سپییەوە رایگەیاند، "دامەزراوە سەرەکییەکانی پیتاندنی یۆرانیۆمی ئێران بە تەواوەتی لەنێوبران. ئێران، کە شەڕفرۆشی رۆژهەڵاتی نێوەڕاستە، دەبێت ئێستا ئاشتی بنوێنێت."
ئەمانەی خوارەوە بەشێکن لە گرنگترین کاردانەوەکان:
ئێران: ئەمریکا و ئیسرائیل هێڵی سووریان بەزاند
عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، سەرکۆنەی ئەمریکا و ئیسرائیلی کرد، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا لە ئیستەنبووڵ گوتی، "ئەوان بە هێرشکردنەسەر بنکە ئەتۆمییەکان، هێڵێکی سووری زۆر گەورەیان بەزاند." وەزیری دەرەوەی ئێران هەروەها گوتی، "مەترسیدارترینیان شەوی رابردوو روویدا."
رێکخراوی وزەی ئەتۆمیی ئێرانیش هێرشەکانی ئەمریکای بە "کردەوەیەکی دڕندانە، کە پێشێلکردنی یاسای نێودەوڵەتییە" ناوبرد و رایگەیاند، "رێگە نادەین رێڕەوی گەشەپێدانی ئەم پیشەسازییە نیشتمانییە رابگیرێت."
ئیسرائیل: 'مێژوو دەگۆڕێت'
بنیامین نەتەنیاهوو، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل، پیرۆزبایی لە ترەمپ کرد و گوتی، هێرشەکان "یارمەتیدەر دەبن لە بردنەپێشەوەی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست و دەرەوەی، بۆ داهاتوویەکی پڕ لە گەشەسەندن و ئاشتی."
لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا نەتەنیاهوو بە ترەمپی گوت، "بڕیارە بوێرانەکەت بۆ کردنەئامانجی دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران بە هێزی شکۆمەند و رەوای ئەمریکا، مێژوو دەگۆڕێت." ئاماژەی بەوەش کرد، هێرشەکان دەریانخست "ئەمریکا بەڕاستی بێهاوتایە."
هەروەها نەتەنیاهوو بە ئیسرائیلییەکانی گوت، بەڵێنەکەی بۆ لەنێوبردنی دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران "بەجێگەیێندرا."
بەریتانیا: 'سەقامگیری لەپێشینەیە"
کیەر ستامەر، سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا، داوای لە ئێران کرد "بگەڕێتەوە سەر مێزی دانوستاندن و بگاتە چارەسەرێکی دیپلۆماسی بۆ کۆتاییهێنان بەم قەیرانە."
لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس ستامەر نووسیویەتی، "نابێت هەرگیز رێگە بە ئێران بدرێت چەکی ئەتۆمی پەرەپێبدات، ئەمریکا هەنگاوی ناوە بۆ کەمکردنەوەی ئەو هەڕەشەیە،" جەختی لەوە کردەوە "سەقامگیری لە ناوچەکەدا لەپێشینەیە."
یەکێتیی ئەورووپا: 'پاشەکشە بکەن'
کایا کالاس، بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا، داوای کەمکردنەوەی گرژییەکان و گەڕانەوەی بۆ دانوستاندن کرد.
کالاس لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس نووسیویەتی، "داوا لە هەموو لایەنەکان دەکەم پاشەکشە بکەن، بگەڕێنەوە سەر مێزی دانوستاندن و رێگری لە پەرەسەندنی زیاتر بکەن،" هەروەها ئاماژەی بەوە کرد، نابێت رێگە بە ئێران بدرێت چەکی ئەتۆمی دروستبکات و وەزیرانی دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا رۆژی دووشەممە تاوتوێی دۆخەکە دەکەن.
نەتەوە یەکگرتووەکان: 'پەرەسەندنێکی مەترسیدار'
ئەنتۆنیۆ گوتێرێز، سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، هێرشەکانی بە "پەرەسەندنێکی مەترسیدار لە ناوچەیەکدا کە هەر خۆی لە لێواری تەقینەوەدایە" ناوبرد.
گۆتێرێس لە راگەیێندراوێکدا گوتی، "هیچ چارەسەرێکی سەربازی نییە. تاکە رێگە بۆ پێشەوە دیپلۆماسییە. تاکە هیوایش ئاشتییە."
ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمیش رایگەیاند، دوای هێرشەکان بۆ سەر سێ بنکە ئەتۆمییەکەی ئێران، هیچ بەرزبوونەوەیەکی لە "ئاستی تیشکدانەوە لە دەرەوەی بنکەکان" بەدینەکردووە.
سەرۆکی ئاژانسەکە داوای کۆبوونەوەیەکی بەپەلەی بۆ رۆژی دووشەممە کرد.
عێراق: 'هەڕەشەیەکی گەورە'
عێراق هۆشداریدا کە هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێرانی دراوسێی، هەڕەشەیە لەسەر ئاشتی و سەقامگیری لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست.
باسم عەوادی، گوتەبێژی حکومەتی عێراق رایگەیاند: "ئەم پەرەسەندنە سەربازییە هەڕەشەیەکی گەورەیە بۆ سەر ئاشتی و ئاسایشی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست و مەترسیی جددی بۆ سەر سەقامگیریی ناوچەکە دروست دەکات."
سعودیە: 'دان بەخۆدا بگرن'
سعودیە "نیگەرانیی گەورەی" خۆی دەربڕی دوای هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی "کۆماری ئیسلامیی ئێرانی دەستەخوشک"ی دراوسێی.
وەزارەتی دەرەوەی سعودیە لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس رایگەیاند: "شانشینەکە جەخت لە پێویستیی بەکارهێنانی هەموو هەوڵێکی گونجاو دەکاتەوە بۆ دانبەخۆداگرتن، کەمکردنەوەی گرژییەکان و خۆلادان لە پەرەسەندنی زیاتر."
پاکستان: هێرشەکانی ئەمریکا 'پێشێلکردنی یاسای نێودەوڵەتین'
پاکستان، کە تاکە وڵاتی موسڵمانی خاوەن چەکی ئەتۆمی و هاوپەیمانێکی دێرینی واشنتنە، رایگەیاند هێرشەکانی ئەمریکا "هەموو بنەماکانی یاسای نێودەوڵەتی پێشێل دەکەن."
وەزارەتی دەرەوەی پاکستان لە راگەیێندراوێکدا گوتی: "ئێمە زۆر نیگەرانی پەرەسەندنی زیاتری گرژییەکانین لە ناوچەکەدا،" هەروەها ئاماژەی بەوە کرد، "ئێران بەپێی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان مافی رەوای بەرگریکردن لە خۆی هەیە."
حەماس: 'دەستدرێژییەکی دڕندانە'
بزووتنەوەی حەماسی فەلەستینی سەرکۆنەی "دەستدرێژیی ئاشکرای ئەمریکای بۆ سەر خاک و سەروەریی کۆماری ئیسلامیی ئێران" کرد.
حەماس رایگەیاند: "ئەم دەستدرێژییە دڕندانەیە پەرەسەندنێکی مەترسیدارە،" هێرشەکەی بە "پێشێلکارییەکی زەقی یاسای نێودەوڵەتی و هەڕەشەیەکی راستەوخۆ بۆ سەر ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی" ناوبرد.
حووسییەکان: 'راگەیاندنی ئاشکرای جەنگە'
حکومەتی حووسییەکانی یەمەن، کە لەلایەن ئێرانەوە پشتیوانی دەکرێن، سەرکۆنەی هێرشەکانی ئەمریکایان کرد و هاوسۆزیی خۆیان بۆ گەلی ئێران دەربڕی.
حووسییەکان رایانگەیاند: "دەستدرێژییە سەرەڕۆیانەکەی ئیدارەی ترەمپ... راگەیاندنی ئاشکرای جەنگە دژی گەلی برای ئێرانمان. ئێمە پشتیوانیی تەواوی خۆمان بۆ گەلی برای ئێران رادەگەیێنین."
