سەلاحەدین بەهائەدین: هەرێمی کوردستان خۆی خستووەتە قەیرانێکەوە کە دەرچوون لێی ئاسان نییە

 

 

 

سەلاحەدین بەهائەدین: زۆر باشە، وەڵڵا حیکایەتی لە ساڵی 2009ـوە تاوەکو ئێستات کرد. دەستت خۆش بێت، باسێکت کرد کە بەرێزان بەریان نەکەوت، یان بیریان نەبوو یان رەحمیان پێکردم، بێگومان هەر حیزبێک کۆمەڵە خەڵکێکە، خەڵکیش کە پێکەوە ژیان، بەریەککەوتن دەبێت و قسەی جیاواز دەبێت، هەر حیزبێکیش زیندوو بێت، دەبێت جیاوازی ببێت. جۆری جیاوازییەکە لەسەر چییە، ئایا لەسەر پارەیە، گرد و شتە یان لەسەر بابەتێکی فکرییە، کۆنگرەکانی یەکگرتوو بە ئارامی تێپەڕیون، ئەوە روونە، بە نیسبەت ئەمجارە کە فەرمووت، کاک ئەبوبەکر کاروانی و ئەبوبەکر هەڵەدنی، ئەو دوو بەڕێزە نەهاتن، ئایا من گوتوومە؟ نەخێر؛ ئەو بەڕێزانە خۆیان لە کۆنگرەی هەشتەوە تاوەکو تەواو بوو، بەشداریی هیچ دامەزراوەیەکی حیزبییان نەکردبوو، دابڕانێک دروست ببوو، وەکو بڵێیت تۆرانێک بێت، کاک ئەبوبەکر کاروانی دەرنەچووبوو، رکابەری من بوو لە هەڵبژاردنەکە بۆ ئەمینداری گشتی، دەرنەچوو، نیگەران بوو. کاک هەڵەدنیش هەندێک شتی دیکەی لە پەرلەمان و ئەوانە هەبوو، نیگەرانی هەبوو، هەردووکیان بێگومان دوو شتی جیاوازن، دوو برای بەڕێزن و لێهاتووشن، بەڵام خۆیان گوتبوویان نایەین بۆ کۆنگرە،  دواتر ئێمە لە ریزی لیستی ئەندامانی کۆنگرە گوتمان ئەوانە نایەن؛ نایەن بە واتای ئەوە نا کە نەیەن، بەڵکو وەکو هەواڵ، واتا نایەن. دواتر وا گەیشتبووەوە کە ئەوان رێگریان لێکراوە و قسەیان کرد و گوتیان رێگە نادەن بچین، ئێمە روونکردنەوەمان دا و گوتمان نەخێر هەموو کراوەیە هەر کەس بێت، بێگومان دوو یان سێ برای دیکەیش بوون، ئەوانیش هەر دابڕابوون. لە ئەنجامدا خۆ هەر نەهاتن، ئەوە لایەک، لایەکی دیکە ئەم دوو بەڕێزە هەردوو برای لێهاتوو و دێرینی یەکگرتوو و قیادەی یەکگرتوون، بەڵام جیاوازیی بۆچوونمان هەیە لەگەڵ یەکدی، من بەتایبەتی و هەموو مەنهەجی یەکگرتوو لەسەر هەندێک خاڵی فکرییە زیاتر، ئەو بە شێوەیەک دەڕوانێتە فڵان بابەت، ئەو بە شێوەیەکی دیکە، لە ئەنجامدا ئێستا وای لێ دەرچووە کە وەکو لە دەرەوەی حیزب بن وایە، بەڵام ئەوان ئەندامی حیزبن و پڕۆسەی ئاشتکردنەوەش هەر بەڕێوەیە و ئەوە رێگر نییە لەوەی کە ئەمڕۆ ئەوە، سبەی یەکی دیکە بێت، دوو سبەی من بم، دوو سێ سبەی یەکی دیکە بێت، چونکە حیزبە، بێگومان تۆران و نیگەرانی و هەندێک شت روودەدات.

 

لەسەر من کە بۆچی زۆر ماومەتەوە؟ زۆر ماومەتەوە خۆشم دەزانم وایە، بەڵام ئەمجارە هەر بە جدی ویستم [بکشێمەوە] کە ماوەشم تەواو ببوو، ئەوەی دانرابوو دوو خول، بەڵام دیارە وایان زانیبوو رێکخستنەکان کۆنفرانس و شتیان کرد، ئەو بڕگەیان لادا کە دوو خول تەواو بکات، من هەر خۆم ئەوەم نەکرد، گوتم بە هەرحاڵ ئەوە با هەر زیاد بێت رەنگە، چونکە من زیادم کردبوو کاتی خۆی لە 2016، بەڵام کە گەیشتە نزیکی کۆنگرە لە سەرکردایەتیدا، بە کۆی دەنگ گوتیان ئێمە ئەم بڕگەمان بۆ تۆ لابردووە و مەبەستمانە کە تۆ بگەڕێیتەوە گۆڕەپانەکە و زرووفەکە. ئەم دەورەش بە دەممانەوە وەرە.

 

ئەوە واتای وا نییە کە سەرکردایەتیی یەکگرتوو کەسی تێدا نییە، بە پێچەوانەوە لە زۆرییان لەوانەیە بڵێیت، ئەوەندە زۆرن، هەموو لە یەک ئاستدان، بەنیسبەت منەوە هەندێک مێژووە و هەندێکیش پیاوەتیی خۆیانە، وا دەزانن من شتێکم پێدەکرێت. لە هەموو حاڵەتەکاندا لە یەکگرتوودا زۆرکردن و خۆسەپاندن نییە، بە نیسبەت گەشەنەکردن من وا دەزانم پێوانەی گەشەکردن نابێت هەمووی قەتیس بکەین لە پرسی سیاسی و پۆستی پەرلەمانی و ئەمانە.

 

بوونی ئیسلامی، رابوونی ئیسلامی بە ئێمەوە و بە برایانی تری ئیسلامییەوە، دەزانیت چەندە، تۆ بچۆ بۆ پێشانگەی کتێبەکان سەیر بکە، بچوو مزگەوتەکان سەیر بکە، بچپ چالاکیی ئیسلامی لە کوردستاندا سەیر بکە، دەتوانیت بڵێیت لە شوێنەکانی دیکە لەپێشترە، واتای وایە گەشەی ئیسلامی هەیە، گەشەی حیزبی یەکگرتوو کەمە بەشە سیاسییەکەی، هەر خۆمان هەر زۆر ئەوەندە خوازیار نین، لەبەر ئەوەی پێشتریش ئاماژەم پێدا، زرووف دەخوێنیتەوە، توانای تۆ و توانای بەرامبەرەکان، کابرا 100 ساڵە دەیەوێت بیکاتە 150 ساڵ، پێویست ناکات خۆت ماندوو بکەیت. لە ئەنجامدا ئێمە ئیسلامی هەر قەتیس ناکەین لە بەشە سیاسییەکەیدا، کاری حیزبیی ئیسلامی بریتییە لە پەروەردەی مرۆڤ، لە چاکسازیی کۆمەڵگە، لە چالاکیی جۆراوجۆری پەروەردەیی، بانگەشە و ئەمانە.  سوپاس بۆ خوا لە کوردستاندا پێشکەوتنێکی باشی هەیە، ئێمەش بەشمان هەیە، تۆ سەیری خێرخوازی بکە، لە غەززە ئێستا خەڵکی ئێمە لەوێ بوونی هەیە، ئاڵای کوردستانی هەڵواسیوە و ناوی خێرخوازی کوردی هەڵواسیوە، ئەوە بە سەرکەوتن دەزانین، لەوانەیە لە پێوەرەکانی حیزبێکی سیاسیدا ئەوە بە شت نەزانرێت، بەڵام لای ئێمە ئەوە سەرکەوتنە. لەبەر ئەوە گەشەی ئیسلامی باشە، گەشەی سیاسیی ئیسلامی لاوازە، لەبەر ئەوەی هۆکاری دیکە هەیە، ئێمە وێستگەکانمان نەقۆزتووەتەوە بۆ بەرەوپێشچوون و بە جورئەت بڕیار بدەین، هەر ئەوەیە کە ئاماژەم دا، ئێمە حەز ناکەین ببینە بەشێک، دەزانین ئەوە بەش بکەیت، دەتکاتە بەشێک لە شەڕ، ئێمە بڕوامان بە شەڕەکە نییە لە بنەڕەتدا، بڕوامان بە سیستەمەکە نییە کە ئەم سیستەمە دادپەروەرە، حوکمی رەشیدە، دەتوانێت حوکمڕانی ئەم میللەتە بکات، هاوکێشەیەک هێناوێتی، زرووفەکان نازانی بەرەو کوێوە چووە، خۆیشی ئەوەیە کە دەیبینین، گیری خواردووە بەدەست کێشەکانەوە، ئێمە بچینە نێوەڕاستی ئەمە؟ چووین بێگومان، لە حکومەت بەشداریمان کردووە، هەندێک شتمان کردووە، بەڵام بۆمان دەرکەوتووە سوودی نییە، خۆتێوەگلانە و رەنگە زەرەری ئەخلاقی و دینیشمان کردبێت، چونکە بەشدار دەبیت بەبێ ئەوەی بۆخۆت بزانیت، لەبەر ئەوە ئەمە جورئەتە کە ئێمە ناچین، حیزبێکی سیاسین و بۆمان هەیە، لە بەغدا و لێرە فەرمین و بۆمان هەیە بچینە نێو کایە سیاسییەکان؛ ناچین، ئەمە جورئەتەکەیە نەک پێچەوانەکەی. 

 

تورکیا دەوڵەتێکی گەورەی هەرێمییە، دراوسێمانە، 25 ملیۆن کورد لە تورکیا هەیە، چەندین بەرپرسی گەورە لە حکومەتی ئاکپارتی و لە حکومەتەکانی دیکەدا کوردن، واتا کورد قەتیس بکەیتەوە لە پەکەکە و پەکەکەش لە هێڵی فڵان برادەر و فڵان برادەر ئەمە هەڵەیە. 25 ملیۆنە، چەند ملیۆنی پەکەکەیە؟ قەندیل چەند کەسی تێدایە؟ من لە شەئنیان کەم ناکەم، خەبات دەکات و قەناعەتی خۆیەتی، بەڵام ئەگەر بیەوێت هەموو جیهان تەخت بکات، هەموو کەس هیچ نییە، تەنیا من نەبێت، ئەوە هەڵەیە. لەبەر ئەوەی ئێمە نەک بە نەنگی نازانین، بەڵکو بە پێویستی دەزانین، لێکتێگەیشتن لەگەڵ دراوسێ ئارامکردنەوەی دۆخ، ئەوەندەی کە پێمان دەکرێت قسەی خێر، ئیتر ئەوەندەی کە وەریان گرت، خۆ مەرج نییە، ئێمە زۆرییەکمان نییە.

 

باسی شەفافییەت، کاک حەمە (محەممەد حاجی مەحموود) خۆی وەڵامی خۆی داوەتەوە، داوای شتی کردووە، خۆیشی بەشی کردووە بەسەرماندا، وەکو خەڵاتی خۆی دەرچوو نەک هی کەسی دیکە، چونکە لە واقیعدا هەر خۆی داوای کردووە، ئێمە ئەو مەنهەجەمان نییە کە داوای شت لە کەس بکەین، بەڵام شتی نامەشرووتیش بێگومان سرووشتییە، هەر کەس یارمەتی بدات بەبێ مەرج. ئەگەر حیسابی ئێمە هەر ئەوەی تێدا بێت، حیسابی خەڵکی دیکە دەبێت چی تێدا بێت، چەند خەڵک کوژراوە بۆ ئەوەی ئاغا فڵان رازی بکات، یان فڵان رازی بکات یا مستەر فڵان رازی بکرێت، ئێمە کە ئەوەش وەکو گوتم باسی کاکە حەمە لە پیاوەتیی خۆی سواڵی بۆ کردووین و شتێکی ئاڵۆزیش نەبوو ئەو رۆژە؛ ئێمە بە سەردان چووبووین، چوار حیزبەکە بوو، ئەوانیش بڵێیت وەکو دیاری، کاک حەمەش لەو شتانە شارەزاتر بوو، داوای کردبوو، تووندمان نەگرت، ئەویش چووە لای ئەو لیژنەی هەڵبژاردن، کاتی هەڵبژاردن بوو، بۆ ئەوەشیان دابوو کە یارمەتیمان بدەن، ئێمە سوپاسمان کردن ئەو کاتە، ئێستاش بە نەنگی نازانین، شتێکی ئاڵۆز نەبوو زۆر، بەڵام کاکە حەمە کە دەیگێڕێتەوە نازانم لە چی بوارێکدا باسی کردووە، بەڵام وەکو بڵێیت ئەوە نهێنیی ئەو دانیشتنە بوو، نەک دەنگ و باس دروست بکات، چونکە گوڵچنی ئەو شتانە بکەین، زۆر دەکەوێت لەسەر زۆر خەڵک، ئێمە پاکترین دەردەچین.

 

شتێکی دیکەت گوت، گوتت وەڵامی تورکەکان چییە، بێگومان دەڵێن ئێمە خەریکین و ئاوەدان دەکەینەوە و لە رۆژهەڵات و باشووری ئەو ناوچەیە خەریکی گۆڕانکارین، واتا قسەی نەرێنی ناکەن، بەڵام بەهەرحاڵ تاوەکو چەند وایە نازانم، گرنگ ئەوەیە ئێمە لەوێش قسەیەک ناکەین دەروونمان ئاسوودە نەبێت، دینمان رێگە نەدات، و ملکەچی کەسیش نین.

 

هەندێکی راستگۆییە، هەندێکیشی بەرژەوەندیی گشتییە، ئەگەرنا ئێمە کارمان بەوە نییە کە بچینە لای خەڵک بۆ شتێکی دیاریکراو، بەڵام بەرژەوەندیی میللەتەکە دەخوازێت هەرچی بۆ بکەیت. میللەتەکە لە مەترسیدایە، ئەمڕۆ سووریا لە مەترسیدایە و سووریا ئەگەر بڕووخێت، مەترسیی گەورە روودەدات، لەبەر ئەوە وا سادەنییە باسەکە.

 

لە کۆتاییدا ئینسان لە چیدا لێهاتوو بوو، دەبێت بەوەوە سەرقاڵ بێت، ئێمە وەکو یەکگرتوو لە بابەتی پەروەردەیی و بانگەشە و لە کاری مەدەنی و کاری خێرخوازی و ئەمانە تاوەکو رادەیەک لێهاتووییمان هەیە و جێگە دەستیشمان دیارە وابزانم، و شانازیی دەکەین بەوەی کە ئەو کەسانەی رۆژانێک لەگەڵمان بوون، بەقەدەر ئەوە ئاسەواری ئەو پەروەردەیە دیارە لە کەسایەتییاندا.

 

من جارێکی دیکە سوپاسی هەموو لایەک دەکەم، دەستتان خۆش بێت، زەحمەتتان کێشا، سوپاسی ئەو پرسیارە باشانەتان دەکەم، ئێوە تەواوکەری کارەکەی ئێمەن، میدیا رۆڵێکی جوان دەبینێت. شاراوە نییە لە کوردستاندا میدیا رۆڵی باشە، هەرچەند زۆر جار زەم دەکرێت، بەڵام لە ئاستی دەوڵەتە باشەکاندایە، میدیا چالاکە، جاری وا هەیە هەڵە هەر روودەدات، بەڵام بەگشتی میدیا کاری باش دەکات، تەواوکەرێکی باشە، خۆ ئەگەر گۆڕەپان هەر خاڵی بووایە بۆ سیاسییەکان و حوکمڕانەکان، رەنگە زۆر خراپتر روویدابووایە. ئێستا میدیا جۆرێکە لە چاودێری، ناشکوری نەبێت، پەرلەمان نەماوە و شتی دیکە نەماوە، لەبەر ئەوە کارێکی تەواوکەریی جوانە. زۆر سوپاس.