ئەردۆغان: دەستووری ئێستا عەیبەیە و گۆڕینی ئەرکە

 

رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆککۆماری تورکیا لە رێوڕەسمی 158ەمین ساڵیادی دامەزراندنی دادگەی باڵا و رۆژی دادوەریی کارگێڕیی تورکیادا، رۆژی دووشەممە، 11-5-2026، گوتارێکی پێشکێشکرد و باسی دەستووری وڵاتەکەی کرد.

 

سەرۆککۆماری تورکیا رایگەیاند، لە رێگەی دەستوورێک کە لەلایەن خەڵکەوە نووسرابێتەوە، دەتوانن لە هەمان کاتدا یاسا، دیموکراسی، گەل و دەوڵەت بپارێزن و جەختیکردەوە کە بابەتی نووسینەوەی دەستوورێکی نوی لە رۆژەڤیاندایە و بەردەوام کاری لەسەر دەکەن.

 

لە گوتارەکەیدا ئەردۆغان رایگەیاند، ئەو دەستوورەی ئێستا لە وڵاتەکەیدا جێبەجێ دەکرێت، لەلایەن "کودەتاچییان"ەوە نووسراوەتەوە و گوتی: "بەداخەوە دوایین دوو دەستوورمان، بەرهەمی کودەتاکان و دەستوەردانە نایاساییەکانن. ئەوە عەیبەیەکی دیموکراسییە و لەنێوبردنیشی، ئەرکی سەر شانی سیاسەتی تورکیایە".

 

سەرۆککۆماری تورکیا هەروەها ئاماژەی بەوەشکرد، هێشتا حەسرەتی خەڵکی تورکیا بۆ نووسینەوەی دەستوورێکی باش کۆتایی نەهاتووە و گوتی: "نووسینەوەی دەستوورێکی نوێی گشتگیر، ئازادیخواز و سڤیل، بە بونیاتنانی سەرتاپایی دیموکراسییەوە، لەبەردەممان وەستاوە. ئێمە ناچارین دەستوور لەو چوارچێوەیە دەربهێنین کە کودەتاچییان نووسیویانەتەوە و بەسەر خەڵکدا سەپاندوویانە و دەبێ بیگۆڕین بۆ دەقێک کە لەلایەن کۆمەڵگە خۆیەوە نووسراوەتەوە و رادەستی دەوڵەت کراوە".

 

 

هەرچەندە دەستووری ئێستای تورکیا کە ساڵی 1982 نووسراوەتەوە، 12 جار گۆڕانکاریی بەرفراوانی تێدا کراوە، بەڵام بەرپرسانی ئاکپارتی دەڵێن، ئەوە دەستوورێکە لە ئەنجامی کودەتاکەی ساڵی 1980 دروستکراوە و بە رۆحێکی کودەتایی نووسراوەتەوە، هەر بۆیە پێویستە بگۆڕدرێت.

 

دوای کودەتاکەی کەنعان ئێڤرەن، رۆژی 12ی ئەیلوولی 1980 حکومەتی ئەوکات ناچالاک کرا و رژێمێکی سەربازیی بەڕێوەبردن راگەیێندرا. رژێمی سەربازی بە سەرکردایەتیی کەنعان ئێڤرەن دەستوورێکیان نووسییەوە. 

 

رۆژی 7-1-1982 خەڵک بۆ پەسندکردن یان رەتکردەوە چوونە سەر سندووقەکانی دەنگدان. لە کۆی 18 ملیۆن و 885 هەزار و 488 کەس کە دەنگیاندا، 17 ملیۆن و 215 هەزار و 559 کەس دەنگی "بەڵێ"یان بە دەستوورەکەی کەنعان ئێڤرەن دا. 

 

ئەو دەستوورەی ئێستا لە تورکیا بە بەرهەمی کودەتا وەسفدەکرێت، ئەوکات رەزامەندیی 91.3%ی خەڵکی ئەو وڵاتەی بەدەستهێنا و خرایە بواری جێبەجێکردنەوە.