رێزێك بۆ هۆلاند؛ سەرۆكێكی سادە

ئەوە یەكەمین جارە لە مێژووی فەرەنسا و پێنجەمین كۆماردا، سەرۆكێكی هەڵبژێردراو خۆی بۆ خولێكی دیكەی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی كاندید نەكاتەوە. فرانسوا هۆلاند كە بێ هیوا، دوای ئەوەی بە تەنیا لەناو جەنگەڵی سیاسەتدا لە هەموو لایەكەوە پەلامار دەدرا، لە پەیامێكی لەناكاودا مێژوویەكی تەنیای تۆماركرد و بڕیاری دا خۆی كاندید نەكاتەوە بۆ پێنج ساڵی داهاتووی خولی دووەمی سەرۆكایەتی.

بڕیارێكی عەقڵانی بەڵام دەرئەنجامی بێ هوودەیی لە چوونە ناو جەنگێكەوە كە دەیزانی بە دۆڕاوی لێی دێتە دەرێ. ئەو پیاوەی ویستی ببێتە سەرۆكێكی ئاسایی، دواجار مەیدانی جەنگەكەی بۆ ئەو هەلپەرست و خودپەرستانە جێهێشت كە سادەیی ئەویان كردە پردی پەڕینەوە بۆ ئەوبەری شكستێك كە هەموو تێیدا بەشدار بوون، بەڵام یەك قوربانی پێویست بوو.

هۆلاند هەمیشە تەنیای ناو دنیای سیاسەتێكی چەند روویی و درۆ و خاڵی لە بەها بوو كە ئەم دەیویست بە پرەنسیپ و ئابڕوومەندییەوە كاری تێدا بكات. 10 ساڵ سەركردایەتی حیزبێكی كرد كە هاوڕێكانی لە ناوەوە لە شەڕ و كێبڕكێی دەسەڵاتدا لەت و پەتیان دەكرد، ئەم  دەیپاراست و بە یەكگرتوویی دەیهێشتەوە، بۆیە كە دواجار ماڵئاوایی دەكات، حیزبێكی بێ سەركردە و جەستە لێكدابڕاو و قۆناغێك لە مێژووی پارتی سۆشیالیست كۆتایی پێ دەهێنێت، بەڵام مێژوویەكی شەرەفمەندانە بۆخۆی دەمێنێتەوە بە كشانەوەی بە كەرامەتەوە لە جەنگێكی هەڵبژاردن كە نەك هێرشی بەرەی راست، بەڵكو پەرتەوازەیی هاوڕێ و هاوپەیمانەكانی خۆی لەناو یەك سەنگەردا، هۆكاری شكستی دەبێت.

هۆلاند لە ماوەی  پێنج ساڵ سەرۆكایەتیدا لە هەوڵی جێبەكردنی پرۆژەیەكدا بوو بۆ فەرەنسایەكی خۆشگوزەران و بەهێز  كە دەبووایە پێش هەموو لایەك پارتەكەی خۆی و هێزە چەپەكان پشتگیریی بكەن، بەڵام ئەفسوس خودی چەپەكان و ئەو هاوڕێیانەی ناو پارتی سۆشیالیست كە هەریەكە لە باڵێك و لە تێڕوانینێكی جیاوازن، پشتیان تێكرد و خۆیان شكستیان پێ هێنا. ئەو هیچ نەبێت وەك لە وتاری ماڵئاواییدا بیری خستەوە، سەركردایەتی فەرەنسای لە بارودۆخێكی زۆر ئاڵۆز و سەختی ناوخۆیی و دەرەكیدا كرد.

لە میراتی ئابوورییەكی قەیراناویدا كە لە ساڵی 2010وە بەرۆكی ئەوروپا و جیهانی گرتووە، راستە نەیتوانی رێژەی بێكاری دابەزێنێت، بەڵام گەشەی بە زۆر بواری دیكەی ئابووریی فەرەنسا دا. سیستەمی بیمەی تەندروستی و سۆشیالی بە ئارامی و سەقامگیری بۆ چینەكانی خوارەوە و مامناوەند راگرتووە، نەیهێشتووە قەرزی گشتیی دەوڵەت و كورتهێنانی بودجە ببێتە هەڕەشە لەسەر پێگەی فەرەنسا. ئەو فەرەنسای وەكو هێزێكی سەرەكیی ئەوروپا و بڕیاردەر هێشتەوە و لە قەیرانی ئابووریی  یۆنان و ئیسپانیا و چوونە دەرەوەی بەریتانیا لە یەكێتی ئەوروپا و كێشەی كۆچبەراندا، ئەوروپای لە لێكترازان پاراست.

فەرەنسا هیچ كاتێك وەكو ئێستا لەسەر شانۆی نێودەوڵەتی بەو شێوەیە نەبووەتە هێزێكی كارلێكەر لە ئاراستەكردنی رووداوەكاندا، بە تایبەتی لە جەنگی دژ بە تیرۆریزمی جیهادی كە فەرەنسا كاریگەرترین هێزی لەناوبەری ئەو هەڕەشە كوشندەیەیە بۆ سەر مرۆڤایەتی لە ڕێی ناردنی سوپا و گورزی ئاسمانییەوە بۆ سەر تیرۆریزم لە ئەفریقا، لیبیا، عێراق و سووریا. هۆلاند پێگەیەكی بەهێز و رێزێكی تایبەتی بۆ فەرەنسیبوون لەناو جیهاندا گەڕاندەوە.

وەكو دۆستی كوردیش پێم وانییە هیچ سەركردەیەكی سیاسی دیكەی فەرەنسا هێندەی ئەو دۆستی كورد و شارەزای كێشەكەی بێت و بە پراكتیك هاوكاریی كوردی كردبێت. چەندین جار تاڵەبانی و بارزانیی بینیوە و تا ئاستی هاوڕێیەتی لێیان نزیك بووە، دەروازەی كۆشكی ئەلیزێی بۆ نوێنەرانی پەیەدە كردەوە كە هێشتا زۆر سەركردەی سیاسیی دیكە بە گومانەوە لێیان دەڕوانن. هۆلاند لە باوەڕ بە بنەماكانی سۆشیالیزمەوە ویستی فەرەنسایەك بخاتەوە سەر شانۆی جیهان، هەڵگری شوناس و بەها مرۆڤگەرایی و جیهانییەكانی بێت.

بەڵام ئەو پشتی تێكرا، بەردەوام كرایە جێنیشانەی دڵڕەقیی میدیا و راپرسیەكی ئاراستەكەری عەقڵ و هۆشیاریی هاونیشتمانیان. هۆلاند ئەمساڵ لە ئەمریكا بە گرنگرتین پیاوی دەوڵەتی ساڵ دیاری كرا لە ریزی ئەو سەركردانەی جیهان كە مێژوو دروست دەكەن، كەچی لەو راپرسیە گوماناویانەی فەرەنسادا تا دەهات ئاستی جەماوەری دادەبەزی. ئەو كە بۆ جیهان دروستكەری مێژوو بوو، لە فەرەنسا بەرەو كۆتایی مێژووی خۆی دەڕۆیشت.

هۆلاند كە بووە سەرۆك كۆماری فەرەنسا، بڕیاری دا سەرۆكێكی سادە بێت و هەرواش مایەوە. ویستی حكومەتێكی هەژار و بێ فیز لەناو سیستەمێكی دەوڵەمەند و بۆرژوای بزنسمانەكاندا دروست بكات. یەكەم بڕیاری بۆ ئەندامانی حكومەتەكەی ئەوە بوو كە نابێت وەزیرەكان جلوبەرگی زۆر گرانبەها بپۆشن، ئەو حكومەتێكی شیكپۆش و (چەپی كاڤیار)ی نەدەویست، حكومەتێكی دەویست كە لەناو كۆشكدا نەمێنێتەوە و لەگەڵ خەڵكدا بژی. دەشێت خۆی بووبێتە قوربانیی ئەو قسە ناودارەی خۆی كە دەیگوت (من دەوڵەمەندم خۆشناوێت).

بۆیە ئەو توێژ و تۆڕانەی دەوڵەمەند و سەرمایەدار و خاوەن كارتێل و كۆمپانیا زەبەلاحەكان كە لە خەمی دەوڵەمەندكردنی خۆیاندان، بزنسمانەكانی دەسەڵات و ناو حیزبەكان بە حیزبە سۆشیال دیموكراتەكەی خۆشیەوە، كەنارخستنی سەرۆكێكی دڵپاكیان پێ باشتر بوو بۆ خاتری مانەوەی دووانەی دەسەڵات و پارە، تا ئەو ئاستەی مانوێل ڤالزی سەرۆك وەزیرانەكەی بە پێچەوانەی سەرۆكەكەیەوە كە دەوڵەمەندی خۆش ناوێت، ئەو لەبەردەم خاوەن سەرمایە و ملیاردێرەكاندا گوتی من سەرمایەگوزاری و كۆمپانیاكانم خۆشدەوێت.

بەرەی راست بە كاندیدێكی بەهێز و پرۆژەیەكی موحافیزكار و بارێكی قورس بەسەر هەژارانەوە و گێڕانەوەی پیرۆزیی ئایین بۆ شوناسی فەرەنسی كە زۆرینەی خەڵكی فەرەنساش لێی دەترسێن و گومانیان لێی هەیە، دەچنە هەڵبژاردنەوە و لە نائامادەیی پرۆژەی چەپ و لە بەرامبەر بەرەیەكی راستی توندڕەو و ڕاسیستدا كە فەرەنسا بەسەر خۆیدا دادەخات، دواجار خەڵكی بە ناچاری دەنگی پێ دەدەن.

لەبەرامبەریشدا كە بەرەی چەپ هیچ پرۆژەیەكی یەكگرتووی نییە و پەرشوبڵاوە لەنێوان سەوز و كۆمۆنیست و چەپی میانڕەو و رادیكاڵ و پارتێكی سۆشیالیستی، تا ئێستا بێ پرۆژە و بێ سەركردەیە و فرانسوا هۆلاند نەیتوانی كۆیان بكاتەوە و رابەریان بێت، دواجار بە تەنیایی وەكو سوكرات پەرداخێك ژەهری شەرەفمەندانەی لە پێناوی پاراستنی راستی و كەرامەتدا لەبەرچاوی گەلەكەی خواردەوە و كۆتایی جەنگێكی ئاشكرا كرد كە ئەو تەنیا بە دۆڕاوی، بەڵام بە شەرەفی خۆیەوە لێی هاتە دەرێ و جەنگەڵستانی شەڕی دەسەڵاتی بۆ سیاسیی درۆزن و پۆپۆلیست و دەوڵەمەند و بزنسمانەكان جێهێشت كە ئەو لە نێویاندا هیچی نەدەبوو بیڵێت. یەكێك لە سەركردە سۆشیالیستەكان گوتی ناكرێت پارتێكی سۆشیال دیموكرات لەلایەن بزنسمانەوە بەڕِێوە ببرێت.

هۆلاند ئەو پارتەی بۆ بزنسمانەكان جێهێشت كە لە ئێستاوە لە بێ سەركردەیی و پەرتەوازەییدا دۆڕانی خۆیان لە جەنگەكەدا باش دەزانن، بۆیە هۆلاند سیاسەتوانێكە شایانی رێزلێنانە، كە شكستی خۆی بەسەربەرزییەوە بەڵام شكستی ئەوانی دیكەشی لە دووڕوویی و خیانەت و دیماگۆگیەتیاندا راگەیاند. ئەو ئەوەندەی خەونی بە فەرەنسایەكی خۆشگوزەران و بەهێزەوە دەبینی، هێندە لە عەشقی دەسەڵاتدا نەبوو.