مامۆستا جەعفەر بەشوێن چییەوەیە!
مامۆستا جەعفەر، لە ژمارە (536)ی هەفتەنامەی رووداودا وتارێكی دەربارەی كتێبی (دیداری تەمەن) بڵاوكردووەتەوە. ئەم بۆچوونانەی مامۆستا دوای 20 مانگ دێت بەسەر دەرچوونی چاپی یەكەمی كتێبەكە، ئەوەی سەرەتا جێی پرسیارە، بۆچی مامۆستا ئەم هەموو كاتە چاوەڕێی كرد؟ بۆچی وەك هاوڕێكانی تری دوای دەرچوونی كتێبەكە تێبینییەكانی نەنووسی؟ هەرچەندە بۆچوونەكانی مامۆستا هیچیان تازە نین و پێشتر چەند كەس و لایەن، بە هەمان ناوەڕۆك و تێبینی، دوای بڵاوكردنەوەی كتێبەكە هەمان سەرنجیان دەربڕیوە و بەندەش دەربارەی هەڵەی نووسین، راستكردنەوەی مێژوو، تەنانەت ناوی كەسایەتی یان شوێن، لە چاپەكانی دواتردا زۆر سوودم لێوەرگرتوون و هەڵەكانم راست كردوونەتەوە، یاخود خۆم داوای لێبوردنم لە هەندێ لایەن كردووە و روونكردنەوەم نووسیوە، وەك دەربارەی حیزبی سۆسیالیست و سەركردەكانی (چاپی سێیەم، بەشی دووەم . ل ١٤٣). ئیتر نازانم مەبەستی ئەم نووسینەی ئەو لەم كاتەدا چییە؟
مامۆستا ماوەیەكە لە هەفتەنامە و سایتی رووداو نووسینی درێژ بڵاودەكاتەوە لەسەر یەكێتی و مێژووی شۆڕشی نوێ و كەسایەتیەكانی و ناو و
لەم نووسینەشدا باسی دانیشتنێكی ماڵی خولێخۆشبوو عەبدولرەزاق فەیلی دەكات و شتەكان بە (گوتم) و (گوتی) دەگێڕێتەوە، وەك ئەوی تۆماری كردبێت.. ناچمە سەر ناوەڕۆكی ئەوەی چی گوتووە، هەر ئەوەندە دەڵێم: من كتێبم نەداوە بە مام جەلال تا بۆم (فڕێدا) چونكە ئەوكاتە نەكراوەتە كتێب تا فڕێ بدرێت، دیارە ئەوە رەوشتی مامیش نەبووە، پێشتریش شتی واشی لەگەڵ من نەكردووە، ئیتر نازانم لەگەڵ مامۆستا! راستیەكەی ئەوەیە كۆپیەكانم داوەتێ و بۆی نەگەڕاندوومەتەوە.
دەربارەی چۆنێتی بڵاوكردنەوەی:
ئەم چەند دێڕە دەربارەی چۆنێتی بڵاوكردنەوەی، وەك خۆی بڵاودەكەمەوە كە پێش ساڵێك لە چەند رۆژنامە و سایتێك بڵاوبووەتەوە.
" ئەم دیدارە لە ماوەیەكی درێژ، كە نزیك لە 15 ساڵی خایاندووە، تۆماركراوە و ئەنجامدراوە، لەو ماوەیەشدا رووداوی گەورە و گرنگ لە جیهان، ناوچەكە، عێراق، كوردستان و ناو ریزەكانی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان روویانداوە، لەبەر ئەوە زۆر ئاساییە كە مام جەلال كاتێ بیرەوەرییەكانی خۆی دەگێڕێتەوە، ئەوە گوزارشت لە كات و شوێنی دیاریكراوی خۆی دەكات، كە پرسیارەكەی تێدا كراوە و زیاتر ئەو رووداوە مێژووییە بەوشێوەیە دەگێڕێتەوە وەك ئەوەی كە ئەو لەوساتەدا چۆن بینیوێتی، نەك وەك ئەوەی ئێستا هەیە، لەبەرئەوە، هەموو لێكدانەوە و هەڵسەنگاندن و شیتەڵكردنەوەی ئەم دیدارە، پێویستە لە ڕوانگای ئەو ڕۆژەوە لێكبدرێتەوە. لە سەرەتادا رەخنە لە هەندێ كەس یان لایەن دەگرێت، بەڵام لە 2003 پرسیاری ترم لێكردووە، مام جەلال مەدحی ئەوانەی كردووە كە رەخنەی لێگرتوون.
چونكە زروفە سیاسیەكە گۆڕاوە، بۆ نموونە مام جەلال باسی ئاڵای شۆڕشی كردووە، وەك سكرتێری گشتی یەكێتی نیشتیمانی رەخنە لەو برادەرانەی ئاڵای شۆڕش دەگرێت كە لەناو یەكێتی نیشتیماندا چوونەتە دەرەوە. بەڵام دوای ئەوەی كە گەڕاونەتەوە ریزی یەكێتی و هەندێكیان رۆڵی ئیجابییان بینیوە، مام جەلال باسی رۆڵی باشی هەندێ لەو برادەرانە دەكات لە 31 ی ئابدا".
ئەو پرسیارەی كە مامۆستا و هەندێ هاوڕێی زۆر جار باسیان كردووە، ئایا پێش چاپكردنی (دیداری تەمەن ) پرسم بە كەس كردووە؟
بە ماوەیەكی زۆر پێش چاپكردنی، كۆپی (دیداری تەمەن) م داوە بە (نەوشیراون مستەفا، د. بەرهەم ساڵح، فەرید ئەسەسەرد، ستران عەبدوڵڵا و چەند برادەرێكی تر لە ناوەوە و دەرەوەی یەكێتی. هەر هەموویان تێبینی زۆر باشیان داومەتێ و كۆمەڵێك زانیارییان بۆ راست كردوومەتەوە و تەنها گلەیی ئەوەیان كردووە كە پێویستە زوو بڵاوبكرێتەوە، نەك بڵاونەكرێتەوە.
دەربارەی ئەوەی ئایا مام جەلال رازی بووە لە بڵاوكردنەوەی یان نەبووە؟
لە پێشەكییەكەدا نووسیومە "كە بەداخەوە مام جەلال نەخۆشە و پێشتریش دەرفەتی ئەوە نەڕەخساوە دیدارەكە ببینێ و سەرنجی نوێی لەسەر
ئەوەی مام جەلال (تەحەفوز) ی لەسەر هەبوو، تەنها باسكردنی پارتی و مێژووی ململانێكان و باسی مەلا مستەفا بوو، لە دیدارێكدا لەگەڵ بەندە لە نەخۆشخانەی بەرلین، مام جەلال، ئەوەی دووپات كردەوە كە ئەو جارێكی تر نایەوێت لەگەڵ پارتی و خانەوادەی بارزانی بكەوێتەوە ململانێ، ناكۆكیەكانیش ئەو بەو گەورەییە نایانبینێ!
مادام مام جەلال بۆچوونی لەسەر رووداوەكان وابێت، نابێت بە ئاشكرا رێگا بدات چاوپێكەوتنەكانی لە حزوری خۆیدا بڵاوبكرێتەوە، چونكە ئەوە بارودۆخێك دێنێتە پێشەوە كە مام نەیویستووە، بە تایبەتی گرژیی نێوان پارتی و یەكێتی.
ئەگەر مام جەلال نەیویستبێت ئەم چاوپێكەوتنە بڵاوببێتەوە، بۆچی دەیان سەعات كاتی خۆی بۆ تەرخان كردووە، خۆ لە یەك رۆژدا رووی نەداوە، بەڵكو ماوەی 15 ساڵی خایاندووە.. باشە تۆ بڵێی مام جەلال هەر بۆ خۆشی ئەم دیدارەی ئەنجام دابێت؟
پێش چاپكردنی كتێبەكە، بەندە بە یاوەری د. محەممەد سابیر و ستران عەبدوڵڵا سەردانی هێرۆخانمان كرد، ئەو دوو زاتە ماون و خۆیان دەتوانن باسی ئەو دانیشتنە بكەن، نەك بە دەمیانەوە باس بكرێت، د. محەممەد سابیر .. هێروخان وتی ئێستا كاتی بڵاوكردنەوەی نییە و با ماوەیەك چاوەڕێ بكەین، بۆ نموونە ساڵێك، منیش پێشنیازەكەیم بە باش زانی و كۆپیەكانیشم لای ئەو دوو برادەرە دانا، دوای ساڵێك هێرۆخانم ئاگادار كردەوە، كە كاتەكە رۆیشتووە، ئەو گوتبووی كەیفی خۆیەتی و با بە خراپی باسی كەسی تێدا نەكرێت و با حەمە و ستران سەیری بكەن، دوای ماوەیەك هەردوو كاكەكە كۆپیەكانیان بۆ گێڕامەوە و چەند تێبینییەكیان هەبوو، تێبینیەكان و نامەكانیان تاكو ئێستا پارێزراون.
د. محەممەد سابیر كە هاوڕێی نزیك و ئاوەڵزاوای مام جەلال و كادیرێكی پێشكەوتووی یەكێتییە، لە چاوپێكەوتنی رۆژنامەی ئاوێنە ژمارە 578 ی 22\5\2017، بەم شێوەیە باسی كتێبەكە دەكات: "ساڵێك لەمەوبەر یان زیاتر، من و سەلاح رەشید و ستران عەبدوڵڵا، ئەو كتێبەمان برد بۆ هێرۆ وەك هاوسەری مام جەلال بۆ ئەوەی بۆچوونی بزانین. ئەو وتی لە راستیدا لەم بارودۆخەی یەكێتی ئەم كتێبە بڵاوبێتەوە، رەنگە دەرگای قسە و رەخنە بكرێتەوە لێمان، ئەگەر هەندێ شتی تێدا لا ببرێت، یان هەندێ ناو هەیە لاببرێت ئەگینا تا ماوەیەك بوەستە. سەلاح رەشیدیش وتی باشە من تا ساڵێكی تریش دەوەستم. ساڵەكە تەواو بوو، رۆشتمەوە بە هێرۆم وت، وتی وڵا ئەو شتانە لابەرێت باشە، لاشی نابات، بڵێم چی؟ خۆی دەزانێت و خۆی ئازادە! سەلاحیش هەندێ دەستكاری ناوی كرد و بە راستگۆیی قسەكانی مام جەلالی لەو قۆناغەدا بە ئەمانەتەوە نووسیوەتەوە. خۆشت دەزانی هەر سەردەمە و قۆناغێك رووداوی خۆی هەیە، ناكرێت بە چاوی رابردوو ئێستا بخوێنیتەوە، ناشكرێت بە چاوی ئێستا سەیری رووداوەكانی رابردوو بكەین" تۆ بڵێی مامۆستا جەعفەر زیاتر لەو هەموو خوشك و برا و هاوڕێ و خزم و ناسیاوانەی مام كە كتێبەكەیان بینیوە، دڵسۆزتربێت بۆ مام جەلال؟ ئەم پرسیارە بە كراوەیی بەجێدێڵم بۆ خۆی و خوێنەر..
مامۆستا دەپرسێت، چۆن تا ئێستا بافل و قوباد منیان نەداوە بە دادگا!! مامۆستا پێش هەموومان دەزانێت، ئەگەر رۆژێ دادگایی هەندێ كەس بكرێت، دەبێ ئەوانە بدرێنە دادگا كە زیانیان بە یەكێتی و رێبازی مام جەلال گەیاندووە و دژی وەستابوونەوە، ئەوانەی كە لە رۆژانێكی سەختی خەباتی پێشمەرگایەتیدا وازیان لە یەكێتی مام جەلال هێنا و چوونە هەندەران و كەوتنە دژایەتی بێ سنووری یەكێتی و مام جەلال، ئەوانە دەبێت بدرێن بە دادگا كە لە كاتێكدا بوونەوە بە یەكێتی، ئیمتیازاتی دارایی یەكێتیان وەردەگرت، كەچی لە 30-4-2014 بەرامبەر بە یەكێتی لیستی تایبەتی خۆیان بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی بەغدا دروستكرد.. ئەوانە دەبێت بدرێن بە دادگا كە جۆرەها ناشرینییان لە مەكتەبی (بیر و هوشیاری) بڵاوكردەوە، ڕاپۆرتەكەی ئەوكاتەی (مەكتەبی چاودێری و پشكنین)ی ساڵەكانی 2007 - 2008ی یەكێتی لەگەڵ چەند كادیرێكی ئەوكاتە ماون، ئەوانە دەبێت بدرێن بە دادگا كە بە رۆژی رووناك و با ئاشكرا دزی لە حكومەت و حیزب دەكەن و تا بیناقاقایان پڕە لە گەندەڵی، هەموو كەس لەو بارەیەوە قسە بكات، نابێت ئەو لەوبارەوە هیچ بڵێت!
مامۆستا ویستوویەتی نووسینەكەی درێژ بكاتەوە، هەستاوە باسی شەجەرەی ماڵی مام جەلالی كردووە، لە بەرگی یەكەمدا ئەوەم نوسیووە كە مام جەلال باسی كردووە، بەڵام كاتێ كەسوكارەكەی ناوی راستەقینەیان پێوتم، هەستام لە چاپی سێیەمدا راستمكردەوە ( چاپی سێیەم . ل ٢١) بەڵام مامۆستا كاتی نەبووە سەیری چاپەكانی تر بكات و راستیەكان ببینێ.
مامۆستا هەڵساوە بەشوێن هەڵەی رێزمانیدا بگەڕێت و تەنها ئەوەی دۆزیوەتەوە كە لە چەند وشەیەكدا لە جیاتی (ص) من نووسیومە (س).. بێگومان ئێستاش بگەڕێیت لە كتێبێكی 900 لاپەڕەییدا، هەڵەی تر دەدۆزیتەوە، بەڵام نەك س و ص، ئەوە مانای ئەوە ناگەیەنێت كە بەندە شارەزای عەرەبیە یان نییە.
لەسەر داخوازیی هێرۆخان و هاوڕێیانی تر، هەموو ئەو وەڵامانەی مام جەلالم وەك خۆی نەنووسیوەتەوە كە دەربارەی هەندێ كەسایەتی لە قۆناغێكی مێژوویی دیاریكراودا بە زبری لەسەریان قسەی كردووە، رەنگە مامۆستا یەكێك بێت لەوانە.. ئەو كاسێتانە هەمووی پارێزراون و بەم نزیكانە پێشكەشی دەزگایەكی یەكێتی نیشتیمانی دەكەم، بێ رتوش.
دوا وشەی مامۆستا:
نووسەر هاتووە، منی ئیتهام كردووە : " ئەم كتێبە بۆ مەبەستێكی سیاسی نووسراوە، نەك بۆ مەبەستێكی زانستی و ئەكادیمی و خزمەتی میژووی
ئەم كۆپلەیە ئەوەندە ئاستی نزم و بێ ناوەرۆك و پر ئیتهامكردنە كە پێویست بە وەڵامدانەوە ناكات، تەنها ئەوەندە دەڵێم، ئەو ئەوەندە ئازا نەبووە ناوەكە بهێنێت و نووسیوێتی (برا گەورەكانی تەڤگەری گۆڕان) كە مەبەست لە خوالێخۆشبوو نەوشیروان مستەفا بووە، چونكە لەناو گۆڕاندا تەنها ئەو كۆپیەكانی پێش چاپكردنی دیوە، ئەمە یەكەم جار نییە كە باسی كاك نەوشیراون بەخراپە دەكات و هێرش دەكاتە سەری، جارێك دەڵێ ئازادی مستەفا خۆشناو وتویەتی كە نەوشیروان لە ڤییەنا وتویەتی من ترۆتسكیم "ئازاد من ئێستا ترۆتسكیم و لەگەڵ ترۆتسكییەكانی ڤییەنا ژیانێكی خۆش بەسەردەبەم، بڕۆ وازم لێبێنە".
ئەمە نەك هەر درۆیە، بەڵكو یاریكردنە بە خەیاڵ و هەموو ئەو كەسانەی كە ئەویان ناسیوە، دەزانن كە ئەو هیچ كاتێ نە ترۆتسكی بووە، نە بڕوای پێیان هەبووە.
یان دەنووسێت: "من رۆژێك لە رۆژان نەمبینیوە (نەوشیروان) لە كۆبوونەوەی سەركردایەتی یان مەكتەبی سیاسی پێداگری لەسەر كردنەوەی دەورەی
لێرەدا باسی رۆڵی كاك نەوشیروان ناكەم لەناو پارتیدا یان دروستكردنی یەكێتی و گەشەكردنی كۆمەڵە و رۆڵی لە پێشمەرگایەتی و لە شاخ و ڕاپەرینی 1991 كە چی كردووە و چی نەكردووە، هەقە هەڤاڵانی ئەو رۆژانەی كە بەیەكەوە پێشمەرگە بوون، وەڵامیان هەبێت.. خۆ رەنگە مامۆستا كاك نەوشیروانی لە شەڕدا نەبینیبێت، چونكە بڕوا ناكەم مامۆستا فیشەكێكی لە شەڕدا تەقاندبێت.
لە نووسینی (كۆمیتەی هەرێمەكان هەڵوەشایەوە.. یان هەڵیانوەشاندەوە) كە ئەویش هەر لە رووداو لە ژمارە 523 بڵاوی كردووەتەوە، نووسیوێتی:
"نەوشیروان هەر لە ساڵی 1978 تا هەڵوەشاندنەوەی كۆمەڵە دەسەڵاتی رەهای هەبوو. هەمیشە مام جەلال نیوەی ئەو چەك و پارەیەی دەست (ی. ن. ك) دەكەوت، لەبەردەستی ئەوی دادەنا، ئیدی چۆن سەرف دەكرا و بە كێ دەدرا و بە كێ نەدەدرا ئەوە هەر خۆی و خوا دەیانزانی، مەبەستمە بڵێم: هیچ سنوورێك بۆ دەسەڵاتی رەهای ئەو دانەنرابوو. ئەندامی سەركردایەتی زیندانی دەكرد و كادری داركاری دەكرد و بیانووی بۆ كوشتنی خەڵك لەناو شار و لەناو شۆڕش دەدۆزییەوە، دەسەڵاتێك نەبوو رێگری لێبكات".
ئێستا با بپرسین، ئاخۆ هەقە ئێمە لەسەر (دیداری تەمەن) بدرێینە دادگا یان مامۆستا لەسەر ئەم ئیتهامانە بدرێتە دادگا؟. یان هەقوایە دژ بەم ئیتهامانە، هاوڕێ و دۆستان و قەڵەم بەدەستانی بە ئاگا و هوشیار و بەویژدان یان كەسوكاری كاك نەوشیراون و بزووتنەوەی گۆڕان وەڵامی بدەنەوە و بیدەنە دادگا.
خۆ ئەگەر مامۆستا خۆی بەهەقبێژ دەزانێ و داكۆكی لەراستی دەكات، خۆ ئەو بە حساب، ئەو كاتە ئەندامی مەكتەبی سیاسی و لێپرسراوی راگەیاندن بووە، خێرە ئەو قسانەی هەڵگرتووە بۆ ئێستا و لەكاتی خۆیدا دژ بەم كارە دژوارانە فزەی نەكردووە، كێ دەستی گرتبوو وتارو روونكردنەوە بنووسێت، یان بۆ لە كۆبوونەوەكانی (م.س) زاتی بە گژداچوونەوەی نەبووە، خۆ گەر كاری لەو شێوەیەش كرابێت، ئەوە بەناوی یەكێتی یان كۆمەڵەوە كراون، نەك بەناوی كەسێكەوە، واتە هەموویان بەرپرسیار بوون و پێویست بوو ئەویش وەك سەركردایەتی بێتە دەنگ و بە دەنگی بەرز بەرەنگاری بێتەوە.
سەبارەت بە مەبەستی سیاسی نووسینیش، بەرواری چاپكردن دیارە كاتێك ئەم كتێبە بڵاوبووەتەوە، پەیوەندی نێوان یەكێتی و گۆڕان زۆر باش بووە و دوای رێكکەوتنی دەباشان بووە، ئیتر بۆ دەبێت بە مەبەستی سیاسی نووسرابێت.. ئەم لێكدانەوەیە، وەك زۆر لێكدانەوەی تری نووسەر، ئاوێنەی ناخی خۆی كە پڕ رقە دەردەخات بەرامبەر بە هەندێ سەركردە و پرۆسەی سیاسی.
زۆر لە سەركردەكانی یەكێتی و گۆڕان دەزانن كە بەندە هەمیشە هەوێنی تەبایی نێوان مام جەلال و كاك نەوشیروان بە تایبەتی و یەكێتی و گۆڕان بە گشتی بووم و بە ئەركی سەرشانی خۆمم زانیوە.. كاتێكیش ئەم كتێبە بڵاوبووەتەوە، من هیچ پۆستێكم لەناو گۆڕاندا نەبووە، لەبەر ئەوە ئەو قسانەی مامۆستا جێی پێكەنینە.
كەم كتێب هەیە لە ماوەی كەمتر لە ساڵێكدا سێ جار چاپكرابێت..ئەم بەدەنگەوە هاتنە گرنگی بۆچوون و رۆڵی مام جەلال لە مێژووی هاوچەرخی گەلەكەمان دەردەخات، جگە لە فرۆشتنە زۆرەكەی، بە سەدان كەس نامەی هەمەجۆریان ناردووە بۆ دەستخۆشی و ستایشی كتێبەكەیان كردووە، زۆر ئاساییە چەند كەسێك رەخنە بگرن، بەڵام تۆ بڵێی ئەگەر مام جەلال لەم دیدارەدا بە ئیجابی باسی رۆڵی مامۆستای بكردبایە لە ناو شۆڕشدا، ئەو ئێستا هەر بەم شێوەیە باسی كتێبەكەی بكردایە؟
بۆ زانیاری مامۆستا و هاوڕێیانی تر، چاپی چوارەم بەڕێوەیە و وەرگێڕانە عەرەبیەكەشی بڵاوبووەتەوە.
*وەزیری پێشووتری مافی مرۆڤ و نووسەری کتێبی (دیداری تەمەن).