دەستوور و زۆرینەی موسڵمان

هەر هێز و تەوژمێكی سیاسیی مەدەنی، ئیسلامی بێ یان سیكیولار، مافی خۆیەتی هەوڵ بدا بیروباوەڕ و بەرنامەی خۆی لە دەستووردا جێ بكاتەوە، بەڵام مافی نییە موسادەرەی مافی خەڵك بكات و بەبێ سەرپشككردن لەلایەن زۆرینەی خەڵكەوە، بەپشتبەستن بە لێكدانەوەیەكی سەرپێیی و رەنگە تەنها لەژێر كاریگەریی حەزی ناو ناخی خۆیدا، بەناوی زۆرینە، یاخود لەوە بەدتر، بەناوی 95%ی خەڵكەوە قسە بكا.

لە میانەی ئەو مشتومڕەی لەسەر پێگەی ئاینی ئیسلام لە رەشنووسی دەستووری هەرێمدا هاتووەتە ئارا، زۆرجار لە زاری بەرپرس و كادیرانی حیزبە ئیسلامییەكانەوە، یان هەندێ زانا یاخود بانگخوازی ئاینییەوە دەبیستین كە دەڵێن (چۆن دەكرێ عەلمانیەت بەزۆر بەسەر خەڵكی كوردستاندا بسەپێنرێ لەكاتێكدا 95%ی موسڵمانە و عەلمانیەتیان قبوڵ نییە). هەندێكیان سووك و ئاسان عەلمانیەت یەكسان دەكەن بە (كوفر) و كۆمەڵگەیش دابەش دەكەن بۆ (موسڵمانەكان) و (عەلمانیەكان)، واتە رێك وەك چۆن دەگوترێ (موسڵمانەكان) و (كافرەكان).

وەك روونە، لەنێو ئەو 95%ەی موسڵمانانی كوردستاندا تەنیا ئیسلامییەكان دروشمی پیادەكردن یاخود سەروەریی شەریعەتیان بەرز كردووەتەوە كە بەپێی هەڵبژاردنە لەدوای یەكەكان، رێژەیان لە باشترین حاڵەتدا، بە سەلەفیەكانیشەوە 20%ی دەنگدەرانی موسڵمانی خەڵكی كوردستان تێناپەڕێ. ئەو رێژەیەی دەمێنێتەوە موسڵمانە، بەڵام ئامادە نییە دەنگ بە پرۆژەی ئیسلامی سیاسی بدا، ئیدی لەنێو ئەوانەدا هەیانە بەپلەی جیاواز هەست و پابەندیی ئاینی هەیە، هەیە هەر نیەتی و رەنگە خۆی بە موسڵمان دانەنێ و بگرە دژیشی بێ. 

ئێمە با واز لە ناپابەند و دژەكان بێنین و قسە لەسەر ئەوانە بكەین كە رێژەیەك پابەندییان هەیە، نوێژ دەكەن، رۆژوو دەگرن، رەچاوی هەندێ ئەمر و نەهی دینی دەكەن، یان ئەركەكان جێبەجێ ناكەن بەڵام باوەڕیان بە ئاینەكە هەیە و بەلایانەوە پیرۆزە. ئەمانە مەعلومە كە دەزانن ئیسلامیەكان داوای سەروەریی شەریعەت دەكەن، بەڵام دەنگیان پێ نادەن، لەبەرچی؟ یان لەبەرئەوەیە متمانەیان نییە ئەوانە بەڕاستی كار بۆ دین دەكەن و پێیانوایە ئەوانە زیاتر دین بۆ مەرامی سیاسی بەكاردێنن، یان نەخێر متمانەیان هەیە كە ئەوانە كەسانی دیندار و مەبەستیان چەسپاندنی شەریعەتە، بەڵام نایانەوێ شەریعەت بەو شێوەیە بەسەر ژیاندا زاڵ بكرێ. تاقمی دووەم هەڵوێستیان روونە و نایەوێ زیاتر شی بكەینەوە، بەڵام ئەوانەی یەكەم (واتە بێ متمانەكان) ئەوانەیش ئەگەر بەڕاستی لەگەڵ سەروەریی شەریعەت بن بەو شێوەیەی ئیسلامیەكان داوای دەكەن، ئەگەر باوەڕیان بە ئیسلامیەكانیش نەبێ، خۆ دەبێ بەشوێن سەرچاوەیەكی جێی متمانەدا بگەڕێن كە ئەو كارە ئەنجام بدا، بەڵام نابینین بەشوێنیدا بگەڕێن، بەڵكو متمانەی خۆیان سپاردووە بە حیزبەكانیان و بەو مەلایانەی نێو حیزبەكانیان كە ئەوانیش لە چوارچێوەی سیاسەتی گشتیی حیزبە سیكیولارەكانیاندا هەڵدەسوڕێن و ئامانجیان ئەوە نییە سیستمێكی دینی جێگیر بكەن و شەریعەت بكەنە سیستمی سیاسی و ئابووریی ژیانیان.

ئێستا موسڵمانان بۆ دوو بەرە دابەش بوون: بەرەی موسڵمانانی مونەزەم و ئایدیۆلۆژی كە كار بۆ ئیسلامیزەكردنی كۆمەڵگە و دەوڵەت دەكەن، واتە داوای (ماگزیمەم ئیسلام) دەكەن، ئەمانە كەمینەن +  بەرەی موسڵمانانی عەفەوی و مێژوویی كە پابەندیەكی رێژەیی و تەقلیدییان بە ئاینەوە هەیە، یان رەنگە نەشیانبێ، ئەمانە پابەندیەكەیان لە ماگزیمەمەوە دەستپێدەكات و تا دەگاتە مینیمەم رەنگە خوارتریش، ئەمانە زۆرینەی هەرە زۆر پێكدێنن. 

ئەمانە خەڵكی ئاسایین كە دینیان بەعەفەوی وەرگرتووە، رەنگە شتێكی سەرەتایی لە دین بزانن، نوێژ دەكەن، رۆژوو دەگرن، حەج و عەمرە دەكەن، لە خوا دەپاڕێنەوە، بەشداریی مەولود و جەژن و قوربانی دەكەن، مزگەوت دروست دەكەن، قورئان و ئیسلام و پێغەمبەر و پیاوچاكانیان لەلا پیرۆز و خۆشەویستە، بەڵام وەك سروشتی هەر شتێكی عەفەوی، زۆر توند نەیانگرتووە و نەشیانكردووە بەمەرج كە دین سەداسەد (واتە ماگزیمەم) وەربگرن، یان كار بۆ كردنی بە یاسای وڵات بكەن، لەبەرئەوە ئەمانە بەلایانەوە ئاساییە سنووری حەرام و حەڵاڵەكانیش ببەزێنن، رەنگە هەندێكیان هەر لەسەر حەرام و حەڵاڵیش نەوەستن، بۆیە لە بازرگانی و كڕین و فرۆشتندا گزی و فێڵ دەكەن، گوێ لە گۆرانی غەرامی دەگرن، تەماشای فیلمی مۆدێرن و نادروست لەڕووی پێوەرە شەرعیەكانەوە دەكەن، رەشبەڵەك دەكەن، رەنگە مەشروب بخۆنەوە، لە كاروباری ئابووری و ئیداریدا گەندەڵی دەكەن، هەیانە رەنگە شتی تریش بكا، لە شەڕی عەشایریدا یەكتر دەكوژن، كچانیان جلوبەرگی ناباڵاپۆش دەپۆشن، رۆڵەكانیان پابەندی ئەركە دینیەكان نابن و بەلایانەوە ئاساییە، ئەمانە و چەندین دیمەنی تر كە رۆژانە دەیبینین. ئەمانە رەنگە دینیان لەلا پیرۆز بێ و بەڕێژەیی بەهەندێ لە ئەركەكانیەوە پابەند بن، بەڵام نەیانكردووە بە خەمی خۆیان كە دین ببێتە سیستمی وڵات و خەڵك پابەندی بكرێن، بگرە رەنگە دژیشی بن، چونكە ئەوان بەوجۆرەیان پێ خۆشە، ئەمڕۆ چەند لە خەڵك ئامادەیە 99%ی كەلەپووری گۆرانیی كوردی كە باسی دڵداری و لەشولاری ئافرەت و غەرامیاتە، قەدەغە بكرێ و لە رادیۆ و تیڤیەكان نەبیسترێ؟ سانسۆر بخرێتە سەر تەلەڤزیۆنەكان و نەتوانن فیلمەكانی هۆڵیود و بۆڵیۆد و دراما توركیەكان پەخش بكەن؟! 
ئەم خەڵكە زۆرینەی ئەو 95%ە پێكدێنێ كە باس دەكرێ و وەك دەبینین بێباكە بە مەسەلەی سەروەریی شەریعەت لە یاسا و دەستووردا، بگرە جار دوای جار دەنگ بە هێزە سیكیولارەكان دەدا، ئیتر بە چ لۆژیكێك هێزە ئیسلامیەكان بە موڵكی خۆیانیان دادەنێن و بەناوی ئەوانەوە داوا پێشكەش دەكەن و نەیارانیان وەك نامۆ و كەمینە و دژ بە ئیرادەی ئەو 95%ە پیشان دەدەن؟! ئێ براینە! ئەو 95%ـە سەرجەم ئەوانە دەگرێتەوە كە لە ناسنامەكانیان نووسراوە (مسلم)، ئەوانە سەدان و رەنگە هەزاران لەو نووسەر و رۆشنبیرانەشیان تێدایە كە راشكاوانە رەخنە لە ئاین و گوتاری ئاینی دەگرن. هەزاران و رەنگە دەیان هەزار لە سەركردە و كادیر و ئەندامانی حیزبە سیكیولارەكان دەگرێتەوە كە بە بیروباوەڕ دژی پرۆژەی بەدینیكردنی كۆمەڵگەن، ئەو سەدان و رەنگە هەزارانەی تێدایە كە ئێواران روو دەكەنە دامێنی شارەكان، یان یانە و كافتیریاكان بۆ گەعدە و خواردنەوە، ئەو هەزارانەی بەمەبەستی بەسەربردنی رۆژ و شەوانێكی سوور روو لە توركیا و لوبنان و ئەوروپا دەكەن. ئەو دەیان و سەدان هەزار ئافرەتەی تێدایە كە جلی مۆدێرنیان لەبەرە. ئەمانەی لێ دەربكە رێژەكە وردە وردە دێتە خوارەوە، تا سەرئەنجام لە دەوروبەری 20%ەكەدا دەگیرسێتەوە.

ئەو 20%ەیش رێژەی كەسانی پێگەیشتووە نەك رێژە لە كۆی خەڵكی كوردستان، چونكە لانیكەم 25%ی دانیشتووان تەمەنیان لە خوار 10 ساڵییەوەیە كە ناكامن و ئەهلیەتی ئەوەیان نییە هیچ بڕیار و بژارەیەكیان هەبێ.

كەواتە زۆربەی موسڵمانان موسڵمانی عەفەوی و نۆرماڵ و نائایدیۆلۆژین، كەمینەیەكیان مونەزەم و ئایدیۆلۆژین. رەوا نییە بەناوی ئەو زۆرینەیەوە قسە بكەن، چونكە ئەوانە وەك لە هەڵبژاردنەكاندا دیارە دەنگ بە سیكیولاریزم دەدەن. خۆ رەنگە زۆربەی ئەوانە نە لە ئیسلامیزم و نە لە سیكیولاریزم تێنەگەن، بەڵام گرنگ ئەوەیە سیكیولارەكان ئەوانیان بەو عەفەویەتە قبوڵە، بەڵام ئیسلامیەكان ئەو موسڵمانێتییە عەفەویەیان پێ نائاسایی و ناشەرعیە و دەیانەوێ بە یاسا و دەستوور لەسەر خەڵك بیكەنە تەواو شەرعی. لە بارێكدا ئەو وێنەیەیان قبوڵ نییە، مانای وایە ئەو زۆرینەیە لە بەرەی ئەواندا نین و مەنتیق نییە بەناوی ئەوانەوە داوای ئەوە بكەن ئەجێندای خۆیان لە دەستوور و یاسادا جێ بكرێتەوە.