ئەمریكا لە پاڵەوانە رزگاركەرەكەوە بۆ هاوپەیمانە بێ متمانەكە

دوای رێككەوتنی شوومی جەزائیر لە 1975 و دەستبەردانی ئەمریكا (كسینجەر) لە كورد و ئەو كارەساتەی بەسەر كورد هات ، وێنەی ئەمریكا لەبەرچاوی كورد، كە خەریكبوو وێنە ناشیرینەكەی دوای رووخانی كۆماری كوردستان (مەهاباد) كاڵ دەبووەوە ، بەڵام دوای 1975 ئیتر وێنەی ئەمریكا وەك دەوڵەت و بگرە وەك بەها شارستانییەكانیشی لەبەرچاوی كورد دزێوتربوو ، بەتایبەت كە ئەو سەردەمە لە كوردستانی عێراق و پارچەكانی دیكەی كوردستانیشدا باو باوی حیزب و رێكخراوە چەپەكان بوو، كە لە گۆشە نیگایەكەوە ئەو پەرەسەندنەی چەپەكان جۆرێك لە ناڕەزایی دەربڕین و بێئومێدبوون بوو لە ئەمریكا و رۆژئاوا . 

لەو سەردەمەشدا كە هەڵەبجە كیمیابارانكراو دواتریش كوردستان ئەنفالكرا، ئەمریكا بێدەنگی هەڵبژارد ، دیسانەوە وێنەی ئەمریكا لە ئاستی بەها دیموكراتی و ئەخلاقییەكانیشیەوە پتر ناشیرین و دزێو بوو .

بەڵام لە شەڕی رزگاركردنەوەی كوێتەوە، كە لە پەراوێز و لێكەوتەكانی ئەو جەنگەوە ئاوڕدانەوەیەكی ئیجابی دیكە بۆ لایەنگری كورد لەلایەن ئەمریكاو هاوپەیمانە ئەوروپاییەكانییەوە سەریهەڵدا ، وێنە ناشیرینەكەی ئەمریكا لای كورد بەرەوجوان بوون دەڕۆیشت ، بەڵام هەمدیسان خەریكبوو وێنەی خۆی تێكبداتەوە كاتێك دوای راپەڕینی 1991 ی كوردستان و بەتایبەت دوای رزگاركردنی كەركووك ، دەركەوت كە ئەمریكا و ئەوروپای پرۆئەمریكا ، گلۆپی سەوزیان بۆ هێزەكانی سەددام حوسێن پێكردووە تاوەكو هێرش بكاتەوە سەر كوردستان و تۆپخانەی قورس و تانك و فڕۆكەوانی سوپا بۆ دامركاندنەوەی راپەڕین بەكاربێنێت. بەڵام كۆڕەوی ملیۆنی و بوونی ئەو كۆڕەوە بە مەسەلەیەكی رای گشتی جیهان و میدیای سەرتاسەری دنیا و دەستپێكردنی دانوستاندنی بەرەی كوردستانی لەگەڵ رژێمی بەغدا ، كە دەتوانم ناوی بنێم دانوستاندنی ناچاربوون بوو ، وەك چۆن دەرخەری بێئومێدبوونیش بوو لەبەرامبەر ئەمریكا و هاوپەیمانانی ، ئیتر ئەوروپا (فەرەنسا) بووە دەستپێشخەر بۆ دەرچوواندنی بڕیاری 688 ی ئەنجوومەنی ئاسایش و دۆخی كوردستانی عێراقی گۆڕی . بەداخەوە ئەوكاتیش ئەمریكا ، كە سەرۆكایەتی هاوپەیمانیەتییە نێودەوڵەتییەكەی لە ئەستۆبوو لەدەرچوواندنی بڕیارەكەدا پێشەنگ نەبوو ، بەڵام دواتر لە جێبەجێكردنیدا تاوەكو 2003 رۆڵی شایستەی بینی و بەوپێیە وێنەی ئەمریكا نەك تەنیا لای كوردانی عێراق ، بەڵكو لەلای كوردانی هەرچوارپارچەكە و دیاسپۆراش زۆرجوانتر بوو . دوای رووخاندنی رژێمی سەددام حوسێن و ئەو دەسكەوتانەی بۆ كوردستان وەدەستهاتن ، وێنەی ئەمریكایان زۆر جوانتر و رەنگاوڕەنگتر كرد و ئیتر وێنەی ئەمریكا لای كورد بووە وێنەی (پاڵەوانە رزگاركەرەكە) .

كەچی ئێستا ،دوای هەڵوێستی زۆر سەلبی ئەمریكا لە گشتپرسی و چاوپۆشی و گلۆپی سەوزپێكردنی بۆ عەبادی بۆ هێرشكردنە سەر كوردستان ، ئەوە سەرلەنوێ وێنەی ئەمریكا لەكوردستاندا ، بە هەموو پارچەكانییەوە، زۆر رووشاوەو هاوشێوەی وێنە شەمسییەكانی جارانی لێهاتووە ، كە هەركەس ناچاربوو بۆ راییكردنی مامەڵە ئیدارییە رۆتینییەكانی چەند وێنەیەك بگرێت ، كە بە حەلاومەلا ئادگارەكانی لەخۆی دەچوون ، بەدەربڕینێكی دیكە ئەمریكا ئێستا لە كوردستاندا خاوەنی وێنە تەڵخەكەیە .

ئەمریكا بۆ وێنەی خۆی ناشیرن كردەوە ؟ ئایا بەرژەوەندییەكانی ئەو لەم ناوچەیەدا تەنیا بەوە وەدیدێن كە دەبێ نەتەوەیەك بكاتە قوربانی بەرژەوەندییەكانی؟ لەو قوربانیكردنەدا وا بێپەروا بێ و هیچ حیسابێك بۆ بەها دیموكراسی و بەهاكانی مافی مرۆڤ و بەها ئەخلاقییەكان و بگرە بەهاكانی هاوپەیمانیش نەكا؟ هیچ حیسابێك بۆ ئەوە نەكات كە وێنەكەی لای كورد چەند ناشیرن دەبێ ؟ هیچ حیسابێك بۆ ئەوە نەكات ، كە دواتر كاتێك یەكێك لەو وڵاتانە یان لەو كارەكتەرانەی كە ئێستا سەری كوردیان بۆدەبڕێت ، لێی هەڵدەگەڕێنەوە ، كە ئەمە زۆر زۆر نزیكە و ئەمریكاش پێویستی بە كورد دەبێتەوە ، ئەوكاتە چۆن دێتەوە لای كورد ، وەك دەوترێت بە چ چاووڕووێك ؟ خۆ كورد هەر سەركردەو حیزبە سیاسییەكان نین ، یان هەر ئەو حیزب و كارەكتەرە سیاسیانە نین كە ئێستا لەبەر بەرژەوەندی حیزبی و شەخسی و رقی كەڵەكەبوویان بەو زووڕنایە ئەژەنن كە ماكگۆرك و ئەوانیتر دەیژەنن . كورد نەتەوەیەكە لەسەرتاسەری دنیادا لە پەنجا ملیۆن نزیكبووەتەوە چۆن رازیان دەكاتەوە لەگەڵیدا ببنەوە هاوپەیمان لەكاتێكدا بۆی دەركەوتووە كە ئەمریكا ، لانیكەم ئەو نوێنەرانەیان كە لەم ناوچەیەن هاوپەیمانێكی سەرڕاست و خاوەن پرنسیپ نییە و كورد تەنیا بە شەڕكەری ئازا دەزانن نەك بە خاوەنی مەسەلەیەك ، كە جیایە لەمەسەلەی دەوڵەتە داگیركەرەكانی و لەخودی خۆیدا مەسەلەیەكی جیاواز و سەربەخۆیە . ئێستا كورد بۆی روونتربووەوە كە ئەمریكا مامەڵەی لەگەڵ كورد كرد ، وەك ئەوە وایە لەگەڵ (بلاك وۆتەر) دا مامەڵە بكات .

ئەگەر ئەوانەی لە ئیدارەو سوپاو سیای ئەمریكادا بەو دەستەواژەیە هەڵخەڵەتاون كە زۆرجار دەگوترێتەوە " كورد زاكیرەی زەعیفە " ، ئەوا من دڵنیایان دەكەمەوە كە ئەمە راست نییە ، ئەی ئەوە نییە ئێستا كە بە پیلانێك ، بەداخەوە كە ئەمریكاش لە تان و پۆی پیلانەكە دوور نییە و كەركووك تەسلیمی حەشدی شەعبی كرا ، وێنەی ئەمریكا ئێستا (لە پاڵەوانە رزگاركەرەكە)وە گۆڕا بۆ (هاوپەیمانە بێ متمانەكە ) .

دڵنیام ، كە سەركردەو حیزبەكانی كوردستان و بەشێكیش لە رووناكبیر و دەستەبژێر و هاووڵاتیانیش ، لەوە دەگەن ئێستا دۆخە سیاسییەكەمان لەوەدایە ، كە بۆ زۆرشتی ناڕەوای ئەمریكا (بەڵێ گۆ)بین و ئەو راستییە واقیعییە دەزانین كە ئەمڕۆ بە حوكمی ئەو گەلەكۆمەكێ نێودەوڵەوتییە ، كورد دەبێ كەم و زۆر كەڵك لە پرنسیپی (تەقیە)ی شیعەكان وەربگرێت و لێگەڕێت گەرداوەكە تێپەڕێت ، بەڵام ئەمە دیوێكی واقیعەكەیە .

دەمەوێ لە كۆتایی نامەكەمدا ئەو ئیدیۆمە كوردییە بكەمە دیاری نوێنەرانی ئەمریكا لە كوردستان و عێراق و ناوچەكە ئەوە خوایە بەڵكو هەڵوەستەیەكی لەسەر بكەن . ئیدیۆمە كوردییەكە دەڵێ (رۆژان رۆژی لەدوایە ) .

ئازاد جندیانی

22 ئۆكتۆبەری 2017

هەولێر