لە شیرینی وڵاتەوە بۆ شیرینی نەوت
رەحمەتی جگەر خوێن لە سییەكانی سەدەی رابردوو پارچە هۆنراوەی "شام شەكرە، بەڵام وەڵات شیرینترە"ی نووسیوە.
ئەوكات كە شاعیر لە باكووری كوردستانەوە جێ ژیانی لەق دەبێت و روودەكاتە رۆژئاوای كوردستان، هێشتا لە سەرەتاكانی تەمەنی دەبێت، ئەو كە بە هۆنراوەكانی ئەحمەدی خانی و حاجی قادری كۆیی كاریگەر و لە سەرەتای هەڕەتی لاوێتیدا بووە، لای ئەو نیشتمان لەهەموو شت "شیرینتر" دەبێت و بەو هۆیەشەوە دەستدەكاتە نووسینی هۆنراوەی نیشتمانی.
لەبارەی خۆشەویستی و شیرینی نیشتمان و بە بابەتبوونیەوە لەنێو كایەی چیرۆك و شیعری كوردی و رۆمان و تەنانەت وتار و توێژینەوەی سیاسیشدا نموونەی زۆر هەن، تا دەگاتە ئەوەی لەپێناو "شیرینی نیشتمان" سەدان هەزار كەس گیانی خۆیان بەخشیووە.
لەدوای راپەڕینەوەی مانا و فۆرمەكانی شیرینی و "شیرینتر" گۆڕاون، لە خەڵكی ئاساییەوە بۆ حیزب و رێكخراوەكانی تا دەگاتە نووسینی هۆنراوە و چیرۆك و بەهۆی ئەوەشەوە كە لە فەرهەنگی سیاسیدا وەكو تیرۆر پێناسەیەكی دیاریكراو بۆ "شیرینی و شیرینتر" نییە، بۆیە چووەتە بابی موزایەدەوە.
لەدوای ساڵی 2005ەوە بەدیاریكراوی مەسەلەی "شیرینی نەوت" هاتووەتە نێو كایەی سیاسی و رایگەیاندنیش گرنگی تەواویان پێداوە، تا ئەو ئەندازەیەی ئەو شیرینییە زۆر كەس وەكو بەرتیل و بەلاش باسی لێوە دەكەن.
شیرینی نەوت كە كۆمپانیاكان بە حكومەتی هەرێمی دەدەن بووە دەروازەیەك بۆ گفتوگۆی نەرمەئامێز، ئەوەی حكومەتی هەرێمی كوردستانی كێشكرد و خوا هەڵناگرێ بۆ هەندێك شوێن و ناوچەش بووە هۆكاری ئاوەدانی و خۆشگوزەرانی.
بابەتی نەوت كە ئێستا زۆرێك لە خەڵك و هێزە سیاسییەكان پێیانوایە هۆكاری نەهامەتییەكانی خەڵكە بەتایبەت دواكەوتنی مووچە، بووەتە شەڕێكی سیاسی نیشتمانی و پەیوەندییەكانی نێوان هەولێر و بەغدای بەرەو ئاڵۆزبوونی زیاتر بردووە.
نەوتی كوردستان ئەگەر وەكو دەروازەیەكی گرنگ بۆ سەربەخۆیی ئابووری سەیربكرێت، بە پلان و بەرنامەی واقیعییەوە مامەڵەی لەگەڵ بكرێت و لە پەنایدا خەڵك هەست بە خۆشگوزەرانی و ئارامی بكەن، ئەوا "وڵات شیرینتر" دەكات، هەروەك پێچەوانەی ئەمە مۆدیلی حوكمڕانی دەخاتە بەردەم بەرپرسیارێتی خەڵك و رۆڵی نەرێنیشی دەبێت لەسەر ناسەقامگیری سیاسی و بژێوی خەڵك و "تاڵیش" دەبێت.
لە هەرێمی كوردستان وەبەرهێنانی نەوت بەهەموو بەشەكانییەوە شەفاف نییە، یان بە لایەنی كەمەوە نەبووە هۆكاری خۆشگوزەرانی خەڵك، ئەمە ئەگەر تەنیا لە ئاست پەیوەندی لایەنە سیاسییەكاندا بووایە و كاریگەری نەرێنی لەسەر ژیانی خەڵك نەبووایە، ئەوا "شیرینی نەوت" دەبووە هۆی "شیرینتربوونی وەڵات" و خەڵكیش دەبوونە پاڵپشتی حكومەت و سیاسەتەكانی بە ئاراستەی سەربەخۆیی ئابووری.
شەڕی رێكخراوی تیرۆریستی داعش و زیانە زۆرەكانی، مەترسییەكانی سیاسەتی تەشەیوع لەسەر ناوچە كوردستانییە كێشە لەسەرەكان، تادەگاتە ئاوارەكان و تیرۆر و داگیركاری نەیانتوانی "شیرینی وڵات" بخەنە بەردەم تاقیكردنەوەی لە ناو چوونەوە، یاخود لە بەهاكەی لەنێو دڵ و رۆحی خەڵكدا كەم بكەنەوە، بەڵام "شیرینی نەوت" كە هێشتا ژیانی خەڵكی باش نەكردووە، شیرنی وڵاتی خستووەتە بەردەم تاقیكردنەوەیەكی قورسەوە.
ئەم تاقیكردنەوەیە هێزە سیاسییەكانی كوردستان دەخاتە بەردەم بەرپرسیارێتی گەورە و كردارەكی لەئاست ژیانی خەڵك، خوشگوزەرانی، ئەكتیڤكردنەوەی هەستی نەتەوایەتی، ئەمە ناكرێت تەخوێن بكرێت، بەڵكو هەمیشە خەڵك خوشگوزەرانی خۆی دەكاتە پێوەر بۆ ئەوەی لەگەڵ بابەتێك دڵسۆز و راستگۆ و جددی بێت.
كاتێك دەبینن نەوتی سەردەمی رژێمی پێشووی عیراق نەهامەتی بۆ هێناون، نەوتی ئێستا ژیانی بێ بەها كردوون، سەقامگیری و ئارامی خستوونەتە مەترسییەوە و ناتوانن كەمترین خۆشگوزەرانی بۆ خۆیان و خێزانەكانیان دابین بكەن، ئیتر ئەم "شیرینی و سەربەخۆبوونەی نەوت" دەبێتە كەرەستەیەك بۆ ئەوەی مرۆڤ بێ هیوا بێت و بیر لەوە بكاتە چیتر نەتوانێت خوشگوزەرانی بۆ دابین بكات.
باوەڕم وایە تا هەنووكەش هاونیشتمانی كوردستان نیشتمانی خۆی خۆشدەوێت، لەپێناویدا قوربانی دەدات، ئەوەتا باران و خوێنی پێشمەرگە بۆ پاراستنی تێكەڵ بەیەكتر دەبن، دڵنیابوون لەوەی ئەمە هەروا دەمێنێتەوە و گۆڕانی نەرێنی بەسەردا نایەت، وڵات بەرەو كارەسات دەبات، سیاسەتی راست و كردارەكی ئەوەیە كارێك بكرێت "شیرینی نەوت"، شیرینتربوونی وڵات بەدوای خۆیدا بهێنێت و خەونی سەربەخۆی بەرو كردار ببات.
ئەمە ئەركە، ستراتیژی كردارەكی حكومەتی هەرێمی كوردستانی پێویستە، ئەوكاتە نیشتمان پارێزراو دەبێت كە "شیرینی نەوت" خۆشگوزەرانی بۆ خەڵك بهێنێت، ئەگەرنا بەرپرسیارێتی خەڵك و لێپرسینەوە لە حكومەت دەستپێدەكات و ئەمەش دوور نییە و مەترسییەكان زیاتر دەكات.