فرەلیستی.. ئازارێكی دیكەی دوای ئۆكتۆبەر
پێناچێت 16ی ئۆكتۆبەر بە زیندوویی لە زاكیرەی گەلی كوردستاندا بمێنێتەوە، ئەو رووداوە خراپەی كورد نەیتوانی لە رەهەندێكی دیكەوە قەرەبووی هەندێك لە شكستەكانی خۆی پێ بكاتەوە، رووداوێك دەكرا لە گۆشەیەكی دیكەوە، به ئهجێندایهكی دیكه وەبەرهێنانی تێدا بكرێت، لە تەك خراپییەكانیشیدا لەڕووی نەتەوەیی و سیاسییەوە سوودی لێوەربگیرێت بهوهی كورد لهو پهرتهوازهییه خۆی رزگار بكات، راسته ئۆكتۆبەر رووداوێكی خراپ بوو كە لەم قۆناغەدا هەیبەتی كوردی خستە بەردەم پرسیارەوە، لە كاتێكدا پرسی سەربەخۆیی كوردستان فۆكەسی جیهانی لهسەر بوو، ئیدی ئەوە قەدەری كوردە، هەمیشە دەرئەنجامی ململانێی تەسكی حیزبی بە زیانی خۆی و لە بەرژەوەندیی نەیارەكانی كەوتووەتەوە، واتە چەندە ناكۆكی ناوخۆیی كوردستان قووڵتردەبێتەوە، هێندەی دیكه سوود بەو پڕۆژە سیاسی و هەواڵگرییانە دەگەیەنێت كە لە دژی كورد لە ئارادان.
16ی ئۆكتۆبەر وەك رووداوێكی گەورەی ناوچەیی، راستەوخۆ شكۆی كوردی كردە ئامانج و كوردیش پێی خۆش بێت یان ناخۆش، ئۆكتۆبەر شكست بوو بۆ پێگەی كوردستان، لەڕووی سیاسییەوە پرسی سەربەخۆیی دواخست، لە كاتێكیشدا كوردستان لە قەیرانێكی سەختی داراییدایە، بە هۆیەوە نیوەی ئەو كێڵگە نەوتییانەی حكوومەتی هەرێم سەرپەرشتی دەكردن، كەوتنە ژێردەسەڵاتی گرووپەكانی حەشدی شەعبی و هیچ داهاتێكیش بۆ هەولێر رهوانه ناكرێت، بەمەش نیوەی داهاتی كوردستان كەمی كرد و رۆژانەش بە هۆی رووداوی ئۆكتۆبەرەوە هەڕەشەی جۆراوجۆر لە هاووڵاتییانی كوردی سنووری 16ی ئۆكتۆبەر دەكرێت و حكوومەتەكەی عەبادیش چاوپۆشی لە هەموو ئەو هەڵسوكەوتە خراپانەی حەشد دەكات كە بە بەرنامە دەرهەق بە خەڵکی سڤیلی كورد له ناوچه داگیركراوهكان دەکرێن، بەوپێیەی ئەو عەقڵییەتەی لە بەغدا حوكمڕانە دەخوازێت لە رێگەی ترس و تەعریبكردنەوەوە پێگەی خۆی لەو ناوچانەدا زیاد بكاتەوە و كورد بە یەكجاری لە كەركووك و ناوچەكانی دیكە بسڕێتەوە، هەر بۆیەش نایەتە سەر مێزی دیالۆگ.
ئۆكتۆبەر لەبری ئەوەی ببێتە هۆی بەخۆداچوونەوەی حیزبە كوردییەكان بە سیاسەت و ئەجێندایان و كەمێكیش لەو ناكۆكی و پەرتەوازەییەی نێوانیان كەمبكەنەوە، بەپێچەوانەوە ئەو رووداوە لەڕووی سیاسییەوە كوردی دووچاری شۆك نەكرد، بەتایبەتی لە دوای ئەوەی حكوومەتی هەرێم بۆ رێگەگرتن لە بەردەوامی شەڕ و پێكدادانی نێوان پێشمەرگە و گرووپەكانی حەشد و سوپای عێراق، ئەنجامی گشتپرسی سڕكرد و لەو دۆخە ناسكەشدا پێویست بوو كورد بەرانبەر ئەو هەموو گوشارە زۆرەی عەبادی یەكهەڵوێست بن و رووداوی ئۆكتۆبەریان بە دیوێكی دیكە بۆ بەگژداچوونەوەی گوشارەكانی بەغدا بەكاربهێنایە، بەوپێیەی زۆر روونە عەبادی سوودی لەو پەرتەوازەییەی نێوان حیزبه كوردییهكان له پێش ئۆكتۆبەر و دوای ئۆكتۆبەریش بینی بۆ زیادكردنی گوشارەكانی، هەروەها خۆدزینەوەی لە دیالۆگ، كەچی كورد لەبری ئەوەی بە پڕۆژە قەرەبووی ئازارەكانی ئۆكتۆبەر بكاتەوە، بەپێچەوانەوە دەستكرایەوە بە دژایەتی حكوومەتی هەرێم و تەنانەت خواستی ئەمەریكاش لەبەرچاو نەگیرا، كاتێك داوای لە حیزبەكان كرد پاڵپشتی حكوومەت بن بۆ ئەوەی ئەو قۆناغە ئاسایی بكرێتەوە، دەكرا ئەو پەیامەی ئەمەریكا بە گرنگییەوە وەربگیرێت، بەتایبەتیش دوای ئەوەی ئەمەریكاش هەستی كرد لە رووداوی ئۆكتۆبەردا ئهویش زیانی بهركهوتووه، چونكە پێگەی ئێرانی لە عێراقدا بەهێزتر كرد. بەداخەوە كورد ئەوەشی هەڵنەقۆستەوە و حیزبەكان دەستیانكردەوە بە دروستكردنی لیست و هاوپەیمانێتی جیاواز بۆ بەشداریكردن لە هەڵبژاردنەكانی عێراق.
لە كاتێكدا هەرێمی كوردستان پێویستی بەوە هەبوو وەك ئاماژەیەك بۆ وەڵامدانەوەی گوشارەكانی عەبادی، حیزبەكان یەكهەڵوێست بن و بە تیمێكی یەکگرتوو بەرپەرچی سیاسەتی ئێستای عەبادی بدەنەوە و لەم قۆناغەدا كێشە حیزبییەكان بەلاوە بنێن، بەپێچەوانەوە برینەكانی جەستەی كوردییان قووڵتر كردهوه و حیزب و لایەنە سیاسییەكانی كوردستان بە پەرتەوازەییەوە دەچنە ناو پڕۆسەی هەڵبژاردنەكانی عێراق، ئەمەش هاوكاتە لەگەڵ ئەو هەموو غروورەی عەبادی بەرانبەر كورد هەیەتی و ناخوازێت مافەكانی كورد دابین بكات، چونكە ئەو پەرتەوازەییەی كورد باشترین كارتی دەست حكوومەتەكەی عەبادییە تا بەهۆیەوە چاوشاركێ لەگەڵ مافە دارایی و سیاسییەكانی كوردستان بكات، ههروهها خودی كوردیش زیانی بهردهكهوێت لهوهی پێشبینی دهكرێت رێژهی دهنگهكانی كهم بكات.
كەوایە ئازارەكانی پەرتەوازەیی كورد لە قۆناغی دوای ئۆكتۆبەردا، زۆر لە ئازارەكانی خودی ئۆكتۆبەریش گەورەتر دەبن و نائومێدی زیاتریش دروست دەكات، نائومێدییەك رەنگە متمانەی حیزبە كوردییەكان بخاتە ژێر پرسیارەوە، بەوەی لە هەستیارترین دۆخی سیاسی و ئەمنی و قەیراندا، ناتوانن بە یهك تیم كار بكەن، بۆ بەگژداچوونەوەی سیاسەتی ناعادیلانهی بەغدا كە بە كردەیی ئیش لەسەر پەراوێزخستنی كورد دەكات و تەنانەت دەخوازێت ئەو قەوارە یاساییەی هەرێمی كوردستانیش بخاتە ناو ململانێكانەوە و لەسەر مێزی گفتوگۆ وەك گرێبەستی نەوت و بودجە، مامەڵەی لە تەكدا بكات. ئاخر عەبادی ئامادە نییە تهنانهت ناوی هەرێمی كوردستان بهێنێت و لە زۆر بۆنە و رێوڕەسمدا، لەبری هەرێمی كوردستان، ناوی پارێزگاكانی باكووری عێراقی بەكارهێناوە. بهداخهوه ئۆكتۆبهر و ههڵوێسته خراپهكانی بهغدا، نەبوونە هۆی ئەوەی ئیدی كوردیش پەند لە شكستەكانی خۆی وەربگرێت و چاوێك بە ئایندەی خۆیدا بگێڕێتهوه، ئاخر دەكرا تەنیا بۆ ئەم خولەی پەرلەمانی عێراق بە یەك لیست، یان یەك هاوپەیمانێتی، بچنە كێبڕكێی هەڵبژاردنەوە و بەمەش پەیامێكی سیاسی بە عێراق و ناوچەكە و هەتا جیهانیش بگەیەنن، بەڵام كاتێك فرهلیستی جێگهی ئهوه دهگرێتهوه و حیزبهكان بەردەوامی دەدهن بە پەرتەوازەیی خۆیان، بەپێچەوانەوە ئاماژەیەكە كە ئۆكتۆبەر لە زاكیرەی كورددا لاواز بووە، ئایندەی كوردیش لە بەغدا لەبەردەم ئەگەری رووبەڕووبوونەوەدایە لەگەڵ ئەو گرووپه مهزههبییانهی تەنیا لە دژایەتییكردنی كورددا هاوههڵوێستن.