شانۆ؛ سەکۆیەک بۆ پاراستنی ناسنامە لە سەردەمی جەنگ و قەیران دا

 

شانۆ لە ژیانی هەر کۆمەڵگەیەکدا پێگەیەکی کاریگەری هەیە، بەتایبەت لە کاتی جەنگ و ناسەقامگیری دا. لەو کاتانەدا شانۆ تەنیا نمایشێکی سەر تەختە نییە، بەڵکو دەبێتە زمانێک بۆ گێڕانەوەی ئازارەکان و پاراستنی یادەوەری بەکۆمەڵی خەڵک. لە ناو تەنگژەکاندا، شانۆ دەبێتە ئەو فەزایەی کە مرۆڤەکان تێیدا رووبەڕووی واقیع دەبنەوە و ناسنامەی خۆیان تێدا دەدۆزنەوە.

 

 

لە مێژووی کورد دا، قۆناغێک هەیە پێی دەگوترێت، "سەردەمی زێڕینی شانۆ". ئەم سەردەمە رێک لە ناو دڵی ستەم و گوشارە سیاسییەکانی رژێمی پێشووی عێراق دا سەری هەڵدا. لەبەر ئەوەی رژێم رێگەی بە دەربڕینی ئازادی نەدەدا، هونەرمەندان پەنایان بۆ "شانۆی سیاسی" برد. ئەوان بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ و لە رێگەی هێماوە، داواکارییەکانی خەڵک و ئازارەکانیان دەخستەڕوو. ئەم "بەرگرییە کولتوورییە" وای کرد شانۆ ببێتە بەشێکی دانەبڕاو لە ژیانی خەڵک و ئاستی جوانکاری و هونەرییشی بەرز ببێتەوە.

 

 

ئەم ئەزموونەی کورد تەنیا نییە؛ لە مێژووی جیهانیشدا شانۆ هەمیشە لە کاتی قەیراندا درەوشاوەتەوە. بۆ نموونە، لە جەنگی دووەمی جیهانی دا شانۆ بووە هۆی یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی. لە کاتی جەنگی ڤێتنامیشدا، "شانۆی ناڕەزایەتی" بووە بەهێزترین ئامراز بۆ رەخنەگرتن لە شەڕ و دەسەڵات. ئەمانە دەریدەخەن کە هونەر دەتوانێت قەیرانەکان بگۆڕێت بۆ هۆشیاری.

 

 

دوای کارەساتەکانی ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە، شانۆی کوردی ئەرکێکی مێژوویی گرتە ئەستۆ. شانۆ بووە "ئەرشیفێکی زیندوو" بۆ ئەوەی ئەو تاوانانە بە دۆکیۆمێنت بکرێن و لە رێگەی هونەرەوە بۆ نەوەکانی داهاتوو بگوازرێنەوە.

 

 

دەکرێت رۆڵی شانۆ لە کوردستان بۆ دوو قۆناخ دابەش بکەین:

 

1- لە کاتی جەنگدا: شانۆ ئەرکێکی "بوونگەرایی" هەیە؛ واتە شەڕ بۆ مانەوەی ناسنامە و گوزارشتکردن لە ماتەمینی و تووندوتیژییەکان دەکات.

 

2- لە کاتی سەقامگیری دا: شانۆ بەرەو ئەکادیمیبوون و پیشەییبوون دەچێت. لێرەدا ئەرکەکەی فراوانتر دەبێت و جگە لە گێڕانەوەی ئازار، گرنگی بە داهێنانی نوێ و گوتاری جیهانی دەدات.

 

شانۆی کوردی تەنیا ئاوێنەی رابردوو نییە، بەڵکو سەکۆیەکە بۆ بیرکردنەوە لە داهاتوو. چ لە کاتی جەنگ و چ لە کاتی ئاشتی دا، شانۆ وەک "بەڵگەنامەیەکی زیندوو" دەمێنێتەوە، کە نایەڵێت گێڕانەوە مرۆییەکانمان ون ببن.