ئەوروپا و بومەلەرزەی ئیسلامی
گۆڕانە گەورەكان و وەرچەرخانە مێژووییەكان، چ بە باری باشەدا بێ یان خراپە، تەنیا بە قسەی تیۆری و زمانی وەعز و ئیرشاد و نووسینی ناو كتێب روونادەن، بەڵكو پێویستیان بە بومەلەرزەیەك هەیە خاكی ژێر پێ بهەژێنێ، كە تاك و كۆمەڵگە و دەسەڵات لە غەفڵەتی دەقگرتن بە تەرزێكی تایبەتی بیركردنەوە و سیاسەت و بەڕێوەبردن و مامەڵە بەهۆش بێنێتەوە و دەست بە سەرەتایەكی نوێ بكەن.
هەر كۆمەڵگەیەك كۆمەڵێ بەهای باڵای خۆی هەیە كە بە ئاسانی پەیدای نەكردوون و بەئاسانیش ناتوانێ دەستبەرداریان ببێ و نادیدەیان بگرێ، بەڵام لە هەندێ هەلومەرجدا دەكرێ پابەندبوون بەو بەهایانە ببێتە مایەی مەترسی و هەڕەشە بۆ خودی بەهاكان و ئەو ئەزموونە یاسایی و شارستانیەی لەسەریان بیناكراوە.
بەهای باڵا لای رۆژئاوا، لانیكەم لەسەر ئاستی ناوخۆی وڵاتانیان، دیموكراسی و مافی مرۆڤ و رێزگرتنی ئازادییە بنچینەییەكانە، لێرەوەیە بەبێ سڵەمینەوە و جیاكاری، مافی مانەوە و نیشتەجێبوون و پاشتریش رەگەزنامەی بەتەواوی مافەكانی هاووڵاتیبوونەوە بە ملیۆنان كەس لە وڵاتانی دیكەی دنیا، بە دنیای عەرەبی و ئیسلامییشەوە، بەخشیوە، كە لە سایەی ئەو سیستمەدا ئازادانە دەژین و پەیڕەوی لە رێوڕەسمی ئاینیی خۆیان دەكەن و كۆڕ و كۆبوونەوە و بانگەشەش دەكەن.
رەخساندنی ئەم دەرفەتە چاكەیەكی گەورەیە كە چ بە دین چ بە ئەقڵ و عورفی ئینسانی، هی ئەوەیە ئەو خەڵكە داڵدەدراوە خۆیان بە منەتباری بزانن و بینرخێنن، بگرە ببێتە بزوێنەری گۆڕانكارییەكی گەورە لە هزر و هۆشیاندا بەئاراستەی قبوڵكردن یان لانیكەم رێزگرتنی ئەو فەلسەفە ئینسانیەی ئەو سیستمە جوانەی بەرهەم هێناوە. بێمنەتی لەئاست ئەو چاكەیە و بێنرخكردنی، یان لەوە خراپتر دژایەتیكردن و هەوڵدان بۆ بنكۆڵكردنی لەڕێی جۆشدانی ئایدیۆلۆژیانەی خەڵك لەدژی ئەو سیستمە، نیشانەی شێوان و شۆرانەوەی ویژدان و مێشك و لەدەستدانی پێوەرە بەڵگەنەویستەكانی مرۆڤایەتییە، لەوانەش وەڵامدانەوەی چاكە بە چاكە، نەك بە خراپە، ئەوە رێك پێچەوانەی پرنسیپە قورئانیەكەیە كە دەڵێ: (ئایا پاداشتی چاكە چاكە نییە؟!) (هل جزاو الاحسان الا الاحسان- الرحمن:60).
لەوە تێدەگەم وڵاتانی خۆرئاوا لە روانگەی پرنسیپ و یاساكانی خۆیانەوە دەرگا بۆ كەسایەتی و سەركردە و بانگخوازە ئیسلامییەكان -بە نەرم و توندیانەوە- دەكەنەوە و داڵدەیان دەدەن، بەڵام لەوە تێناگەم كە چۆن چۆنی وا بەبێ هیچ سڵەمینەوە و كۆت و بەندێك رێگەیان پێدەدەن بانگەشە بۆ ئایدیۆلۆژیا توندڕەوەكانیان بكەن، كە سیكولاریزم و لیبرالیزم و دیموكراسی و كۆی سیستمی فەرمانڕەوایی رۆژئاوا بە هەرتەقە و دوژمنی سەرسەختی ئیسلام و موسڵمانان پیشان دەدەن و ئامانجی ستراتیژییان لە رەگەوە هەڵتەكاندنی ئەو سیستمانەیە!
چۆن داڵدەی كەسانێكی ئایدیۆلۆژیی توندڕەو دەدرێ كە بەسوودوەرگرتن لە پارەی مشەی سەرمایەدارە رەسمی و ناڕەسمیەكانی كەنداو، رۆڵەكانی رەوەندی موسوڵمان لە رۆژئاوا لەسەر ئایدیۆلۆژیای رق لە خۆرئاوا و دیموكراسی گۆش بكەن و بیانكەنە بۆمبێكی تەوقیتكراو و جەنگاوەرێكی ئامادە بۆ بەگژداچوونەوەی ئەو كۆمەڵگەیە و تۆقاندن و تەفروتوناكردنی؟! نەك هەر رەوەندە موسڵمانەكە، بگرە سەدان و رەنگە هەزاران كەس كە لەبەر نالەباریی هەلومەرجی رۆحی و رەنگە ئابووریی وڵاتەكانیان یان هەر هۆیەكی دیكە دەبنە موسوڵمان، هەر لە سەرەتای ئەزموونەكەیاندا بە كولتووری رق و توندڕەوی و زەبر و زەنگ پەروەردەیان دەكەن.
من پێم خۆشە ژمارەی موسوڵمان لە خۆرئاوا زۆر بێ، بەڵام بەو مەرجەی بە ئاین موسوڵمان و بەئەقڵ و هۆش ئەوروپی بن، واتە ببنە ئەزموونی ئیسلامێكی ئەوروپی -بەمانا مەعریفی و ئینسانیەكەی نەك بەمانا جوگرافیەكەی- لەبەرامبەر ئیسلامی سعودی و پاكستانی و ئەفغانستانی و یەمەنی و ئێرانی كە ئێمە لێرەوە چاویان لێبكەین، هەروەك شانازی دەكەم بەوەی ئاینەكەم ببێتە جێسەرنجی گەنجانی ئەوروپی و ئەمەریكی و موسڵمان ببن، بەڵام ئەگەر بەپێچەوانەوە، رابەرانی ئیسلامی لە ئەوروپا ئەقڵیەتی شەڕەنگێز و دواكەوتووی ئێرە بۆ ئەوێ بگوازنەوە و لە ناوجەرگەی سوید و نەرویج و فەرەنسادا گەڕەك و شار و ویلایەتێكی هاوشێوەی ئیمارەتەكەی مەلا محەممەد عومەری ئەفغاستان بەرهەم بێنن و ئەقڵی لاوانی ئەوێ لە فەلسەفە مرۆڤدۆستانەكەی بشۆرنەوە و ئەقڵیەتێكی سەلەفیانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی تێدا بچێنن و بیانكەنە سەلەفییەكی توندڕەو، ئەوا بەندە نە ئەوەم پێ خۆشە و نە شانازیشی پێوە دەكەم، بگرە ئەوە مەترسییەكی گەورەیە بۆ ئایندەی ئەوروپا و مرۆڤایەتی.
خۆرئاوا بە پاڵنەری لەخۆڕازیبوونێكی زیاد لە حەد بێ یان مرۆڤدۆستییەكی زیاد لەحەد كە هەردووكیان هەڵەن، هەڵەیەكی گەورەی كرد جادەی بۆ چالاكیی ئەو دەستە و تاقمانە تەخت كرد، بەشێوەیەك بوێرانە لە ناوجەرگەی ئەوروپادا نەفرەت لە خۆرائاوا و بەهاكانی بكەن و داوای پیادەكردنی سیستمە عەقائیدیەكەی خۆیان بكەن، بگرە بگاتە ئەوەی بە رۆژی نیوەڕۆ دەست لە پۆلیس و رۆژنامەنووسان و دواتریش –وەك لە 13/11/2015 لە زنجیرە تەقینەوە خۆكوژییەكەی پاریسدا روویدا- لە خەڵكی مەدەنی و بێگوناهی ئەوێ بكەنەوە و شیرازەی ئارامی و سەقامگیریی بێوێنەی وڵاتانی تێكبدەن.
دەمێك بوو دەمگوت رۆژێ دێ ئەو ساویلكەییەی دەسەڵاتدارانی خۆرئاوا سەری سیستمەكەیان دەخوات و بەدەست ئەو توندڕەوانەوە كە خۆیان قەڵەویان دەكەن، گیر دەخۆن و ریسی چەند ساڵەیان دەبێتەوە بە خوری. سەرئەنجام وا سەرەتاكانی ئەو دۆخە نالەبارە دەردەكەون. زنجیرە هێرشەكانی داعش لە پاریس بوو بەو بومەلەرزەیەی دەسەڵاتدارانی رۆژئاوای بەگشتی و ئەوروپی بەتایبەتی راچڵەكاند و وا ئیتر تێدەگەن سیستم و یاساكانی ئەوان لەلایەن دوژمنانیانەوە لەدژی خۆیان ئیستیغلال كراون، هەربۆیە سەرقاڵی پێداچوونەوەی ریشەیین بەكۆی سیستمەكەدا بەئاراستەی سنوورداركردنی ئازادییەكان تا بەر بەو شەپۆلە بگرن.
سەرۆكی فەرەنسا فرانسوا هۆلاند لە وتارێكیدا لەبەردەم پەرلەمانی وڵاتەكەی لە 16ی ئەم مانگە، ئاماژەی بۆ ئەوە كرد كە لەسەر خاكی فەرەنسا كەسانی توندڕەو دەژین و ئاشكرای كرد كە پێداچوونەوە بە دەستووری وڵاتدا دەكرێ تا بتوانن بەخێرایی بجوڵێن و ئەوانەی هەڕەشە لە ئاسایشی وڵات دەكەن دەربكرێن و رەگەزنامەیان لێ بسەنرێتەوە با لە فەرەنسایش لەدایك بووبن، هەروەها داوای لە پەرلەمان كرد یاسایەك بۆ درێژكردنەوەی باری نائاسایی بۆ سێ مانگ پەسەند بكا.
وەزیری ناوخۆی فەرەنسایش بێرنار كازینۆف ئاشكرای كرد لە سەرەتای 2015ەوە شەش كەس رەگەزنامەیان لێ سەنراوەتەوە و 34 كەسیش دوور خراونەتەوە كە پەیوەندییان بە گرووپە جیهادییەكانەوە هەبووە و برەویان بە كولتووری رق و كینە داوە. هاوكات لیستێك بەناوی ئەو مزگەوت و خەتیبانە ئامادەكراوە كە تۆمەتبارن بە بڵاوكردنەوەی بیری توندڕەوی بەمەبەستی داخستن و قەدەغەكردنیان، ئەمە لەكاتێكدا فشارە جەماوەرییەكان بۆ وەرنەگرتنی پەنابەران زیادیان كردووە، چونكە گومان دەكرێ یەكێك لە ئەنجامدەرانی تەقینەوەكانی پاریس لاوێكی سووری بێ كە لە ریزی پەنابەراندا لە یۆنانەوە پەڕیوەتەوە بۆ فەرەنسا. لە ئەمەریكایش حاكمی ژمارەیەك ویلایەت رایانگەیاند كە ئامادە نین لە ویلایەتەكانیاندا پێشوازی لە پەنابەرانی سووری بكەن. تەنانەت كۆل راین سەرۆكی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمەریكا پێشنیاری كردووە بەشێوەیەكی كاتی وەرگرتنی پەنابەر رابگیرێ.
رۆژئاوا دەبوو بەرلەوەی كورد گوتەنی برینەكە بگاتە سەر ئێسقان، پلانی بۆ جڵەوكردنی توندڕەوان دابنایە تا رۆژی بەم رۆژە نەگا، بەوە قەبارەی قوربانییەكان كەم دەكرایەوە و رەنگە زۆر لەو رووداوە دڵتەزێنانەی ئێستا روودەدەن، روویان نەدایە. ئەوكات دەكرا بەبێ راگەیاندنی باری نائاسایی و بەسەربازگەكردنی كۆمەڵگەیش –وەك كە ئێستا روودەدا- ئەو كارەیان بكردایە، بەڵام هەرچۆن بێ ئەمڕۆیش دەست بەوە بكەن لە سبەی باشترە، چونكە دەشێ سبەی ئیتر جڵەوەكە بەتەواوی لەدەست دەربچێ.
بەدڵنیاییەوە ئەم پەرەسەندنانە لە بەرژەوەندیی رەوەندی موسوڵمانی رۆژئاوانشین نییە نە لەسەر ئاستی رەسمی و نە لەسەر ئاستی میللی، چونكە لەسەر هەردوو ئاستەكە دەكەونە ژێر پاڵەپەستۆ و ماف و ئازادیەكانیان لەقاڵب دەدرێ، ئەوە دیسان پیشانی دەدا موسوڵمانان، كە تائێستایش بەشی هەرەزۆریان چ لە رۆژئاوا و چ لێرە بێوەی و بێزیانن و ژیانی ئاسایی خۆیان دەژین، قوربانیی یەكەمی توندڕەویی ئیسلامین كە بەخەیاڵی خۆیان پرۆژەكەیان بۆ خزمەتی ئیسلام و موسوڵمانانە.