ئەحمەد كایا، دەنگێك دەبێ لەسەر نۆتەی خشپەی گەڵا و لەبەر سوناتای باراندا هەڵیمژی
رووداو - هەولێر
حوزنی پاییزانە پابەندی هیچ رێسا و پێوەرێك نییە و بێ هیچ خوڵك و تەقەدەرگایەك، دێت و خۆی لە نووتەكترین كونجی رۆحت دەپەستێوێ، لەوێشەوە دەخزێ بۆ ناو هەنگاوەكانت و سەرت پێهەڵدەگرێ بۆ پیاسەی بێ چەتری بەربارانی ئێوارەی شارێك كە چاوەكانی پڕن لە پرسیاری دزێو لەسەر تەنیاییت.
"باران دەبارێ، تۆ تەڕ دەبی..
رۆژ هەڵدێ، تۆ ئاوا دەبی..
تۆ تریفەی مانگی لەسەر دەریا..
دەڵێی هەر بە بێدەنگی دەگریت..
ئەوا كاتی رۆیشتنە ..
لێگەڕێ با مانگ بڕوا..
تۆ ئەمشەو هەر لێرە بە، تۆ هەموو هیوامی... "
(Ahmet Kaya - Yakamoz)
لەناكاو بیری پیاسەی ئێوارەی باراناویی باخێك دەكەی، لە ناوچەی بیستی رۆژهەڵاتی پاریس كە ناوی پێر لاشێزە و نیگای دانیشتووانەكەی، تەژی لە مەعسوومییەتی بێدەنگی، مەساج بۆ هەنگاوەكانی تەنیاییت دەكەن.
ئەوە تەنیا حوزنی پێوەرهەڵنەگری پاییز نییە وات لێدەكا غەریبیی شوێنێك بكەی كە پێشتر بە وێنە نەبێ، هەرگیز نەتدیوە و بە خەیاڵ نەبێ، هەرگیز لەوێ نەبووی. ئەوە رایەڵی دەنگە پێناسەهەڵنەگرەكەی ئەحمەد كایایە كە دەڵێی پاییز لە ئەزەلەوە لەهەوڵدایە لە نەرمی و ناسكی و جوانی و فێنكی و حوزن و نامۆیی و تووڕەیی و تەڕی و رەهێڵە و وەرین و بارین و هەزاران هەستی دژوازی دیكەدا، لاسایی ئەو بكاتەوە.
ئەرێ خوایە ئەو هەموو پاییزە پڕئەفسوونە چییە وەریوەتە سەر دەنگەژێكانی ئەو پیاوە؟ ئاخۆ پێش یەكەم گۆرانیگوتنی ئەو، پاییز چ رەنگێك بووبێ؟ ئاخۆ پێش دەنگی ئەو، پیاسەی بەرباران چ تامێكی بووبێ؟ ئاخۆ پێش ئەویش گەڵاكان بە دەم باوە، نازدارانە سەمایان كردووە؟ ئەو هەر لە پاییزدا گۆرانیی گوتووە، یان هەر كاتێك ئەو گۆرانیی گوتووە، دونیا بەجارێك بووە بە پاییز؟
بەدەم رێكردن و گوێگرتنەوە، هەوڵ دەدەی یەكێك نەبی لەوانەی تێناگەن پیاوێك "چۆن دەسووتێ.. چیها جەفای كێشاوە.. لەچی هەڵاتووە.. بۆچی دەخواتەوە.. بۆ بێدەنگە.. لە كێ تۆراوە..؟"
"دیوارە بەردینەكانم ڕماند و هاتم..
زنجیرە پۆڵایینەكانم پچڕاند و هاتم..
ژیانی خۆم سووتاند و هاتم..
ئێوە چۆن تێدەگەن من لە چی هەڵاتووم؟
ئێستا ئەستێرە لە ئاسماندا دەكوژێتەوە..
ئێستا دایكم بانگم دەكات..
دڵدارێكم هەیە ئێستا فرمێسكی بووە بە خوێن..
ئێوە چۆن تێدەگەن من بۆچی مەی دەخۆمەوە؟"
(AHMET KAYA - NERDEN BİLECEKSİNİZ)
دەتەوێ هەر لەبەر ئەو بارانە، هەر لەژێر ئەو نیگا دزێوانەی شار، بەدەم راژەنینی لانكەئاسای نۆتەكانی ئەو دەنگەوە بنووی، بەڵام دەنگی ئەحمەد كایا بەو هەموو نەرمییەوە، بۆ لایلایە ناشێ و پەیڤەكانی، دڵڕەقانە، نەك تۆ، هەموو چەمكەكانی ژیان و مەرگ و مرۆڤ رادەچڵەكێنن.
"سۆز و هەیەجان لە مندا، وەك گێڕانەوەی چیرۆكێك، هەموو ساتێك لەگەڵمایە
وەرە.. لە زیندانە تاكەكەسییەكەمدا بە تەنیام
وەرە ئەی ئەوینی ئەفسانەیی من.. رووت ببەوە و خۆتم بۆ ئامادە كە
تا ساتێكی تر، دەمبەن بۆ بەردەم سێدارە
تاوێكی تر، وەك چرۆیەكی تازەپشكوتوو، لە لقم دەكەنەوە و دەمكوژن
ماڵئاوا ئەی هەموو هۆگرییەكانم.. ماڵئاوا ئەی هەموو خیلقەت.. ماڵئاوا ئەی عاشقان
ماڵئاوا ئەی سەمفۆنیای ئاوازە سەماهێنەرەكان.. ئەی سترانە عاشقانەكان و شیعرەكان..."
Ahmet Kaya - Beni Tarihle Yargıla
زۆرن ئەوانەی لە توركی یان كوردیی كرمانجی تێناگەن، بەڵام كەس نییە تەسلیمی تەلیسمی حوزنی ئێوارەبارانی پاییز ببێ، كەچی لە پەیڤی ئەحمەد كایا نەگات.
"ئێمە ئەو دووكەڵە نەبووین كە لە بڵێسەی مۆمێك بەجێدەمێنێ..
یان ئەو تەمەی چاوەكان لە یەكتر دەشارێتەوە
بە زانایی و وریایی، من بناسە ئەی سۆمای دوو چاوم..
بە فەلسەفە بمناسە و پاشان بە مێژوو داوەریم لەسەر بكە..."
(Ahmet Kaya - Beni Tarihle Yargıla)
ئەو ئێوارانەی بێ هۆكار حوزنە غەریبەكە دەرگات پێدەگرێ، دوودڵ مەبە، هێدفۆنەكەت لە گوێ بكە و بڕۆ لەبەر سۆناتای باران و لەسەر نۆتەی گەڵا وەریوەكان، پیاسەیەكی گۆڕستانەكەی پێرلاشێز بكە.
ئاه.. دەبێ ئێستا گۆڕستانە ئاوەدانەكەی پێرلاشێز، بە دیار سیناریۆ غەریبەكانی یەڵماز گونەی و دیالۆگە بریندارەكەی قاسملوو و تەنیاییە ئەزەلییەكەی سادق هیدایەت و پیانۆ خەمبارەكەی فرێدریك شۆپێن و شیعرە شەكەتەكانی پۆل ئێلوارەوە، چ پاییزێكی كایائاسای نەرمی هەبێ؟
- ئەحمەد كایا: سترانبێژی كوردی باكووری كوردستان و دامەزرێنەری مۆسیقای ناڕەزایی لە توركیا. پاییزی ساڵی 2000 لە پاریس بە مەرگێكی گوماناوی كۆچی دوایی كرد.
- یەڵماز گونەی: سینەماكاری بەناوبانگی كوردی باكوور. ساڵی 1984 لە پاریس كۆچی دوایی كرد.
- دكتۆر عەبدولڕەحمان قاسملوو: سكرتێری گشتیی حیزبی دیمۆكراتی كوردستانی ئێران. ساڵی 1989 لەكاتی دانوستاندن بۆ چارەسەری كێشەی كورد لەگەڵ ئێران، شەهید كرا.
- سادق هیدایەت: نووسەری نیهێلیستی ئێرانی. ساڵی 1951 لە پاریس خۆی كوشت.
- فرێدریك شۆپێن موزیسیەنی داهێنەر و پیانۆژەنی ناوداری پۆڵۆنیایی. ساڵی 1849 دوای تەمەنێكی كورتی پڕ لە ئازار و نەخۆشی، كۆچی دوایی كرد.
- پۆڵ ئێلوار: شاعیر و نووسەری فەڕەنسی، ساڵی 1952 كۆچی دوایی كرد.
ئەوانە و چەندین زانا و كەسایەتیی ئەدەبی، هونەری و سیاسیی جیهان، لە گۆڕستانی پێرلاشیزی پاریس نێژراون.