ئەنگێلا مێرکل؛ 'دایکی گەلی ئەڵمانیا' و سەرکردەی چارەسەری قەیرانەکان

 

ئەنگێلا مێرکل، ئەو ژنەی بە سەرکردەی چارەسەری قەیرانەکان و دایکی گەلی ئەڵمانیا دەناسرێت، لەلایەن گۆڤاری "فۆربس"ـەوە 14 ساڵ بە بەهێزترین ژنی جیهان دیاری کراوە و نزیکی دوو دەیە لە زۆربەی رووداو و بڕیارە سیاسییەکانی ئەڵمانیا و ئەوروپا و جیهانیشدا ئەکتەری سەرەکی بووە.                 

 

رۆژی 24ـی حوزەیرانی 2021 ئەندامانی بۆندستاگ (پەرلەمانی ئەڵمانیا) لەدوای پێشکەشکردنی دوایین راپۆرتی ئەنگێلا مێرکل لە پۆستی راوێژکاردا، لە رووداوێکی دەگمەندا بۆ ماوەی 10 خولەکی بەردەوام چەپڵەیان لێدا. هەر هەمان رۆژ لە سەرانسەری ئەڵمانیا خەڵکێکی زۆر چوونە بەر پەنجەرە و باڵکۆنەکان و بۆ شەش خولەک بە چەپڵەلێدان ماڵئاوایی و سوپاسگوزاریی خۆیان پێشکەشی بەهێزترین سەرکردە و سیاسەتمەداری وڵاتەکەیان کرد کە دوای 21 ساڵ سەرکردایەتیی حیزبی کریستیان دیموکرات و 16 ساڵ مانەوەی لەسەر کورسیی راوێژکاری ئەڵمانیا -خۆی گوتەنی- وەک هەنگاوێک لەپێناو دیموکراسی و کردنەوەی بوار بۆ دەرکەوتنی سیمای تازە، بڕیاری دا واز لە سیاسەت بهێنێت.

 

مێرکل، ناوی تەواوی ئەنگێلا دۆرۆتیا کاسنێر (Angela Dorothea Kasner)ـە. لە راستیدا نازناوی "مێرکل"-ی لە ناوی دووەمی هاوژینی یەکەمی وەرگرتووە و دوای جیابووەنەوەیشی نەیگۆڕیوە.

 

ساڵی 1954 و 9 ساڵ پاش کۆتایی شەڕی دووەمی جیهانی لە هامبۆرگ لەدایکبووە، کاتێک کە ئەڵمانیای دوای دەسەڵاتی نازیزم،  بەسەر دوو بەرەی شەڕەکەدا، ئەڵمانیای رۆژئاوا و ئەڵمانیای رۆژهەڵات، دابەشکرابوو. ئەڵمانیای رۆژئاوا لەلایەن وڵاتانی وەک ئەمریکا و بەریتانیا و فەرەنساوە، بە ناوی کۆماری فیدراڵیی ئەڵمانیا حوکمی دەکرا و، یەکێتیی سۆڤیێتیش لە بەشی رۆژهەڵاتدا کۆماری دیموکراتیکی ئەڵمانیای راگەیاندبوو.

 

ئەم لێکترازانەی ئەڵمانیا بە لێکدابڕانی ئیداری، ئابووری و سیاسییەوە نەوەستا و لە هێڵی سنووریی نێوان هەردوو بەشدا لە ناوەڕاستی شاری بەرلین دیوارێک دروستکرا کە تەنانەت ئەندامانی هەزاران خێزانیشی لێک دابڕی.

 

پێش دروستکردنی دیوارەکە بنەماڵەی ئەنگێلا کاسنێر، کە باوکی قەشە و دایکی مامۆستا بوو، کۆچیان کردبوو بۆ گوندێک لە ئەڵمانیای ژێر دەسەڵاتی سۆڤیێت و ئەنگێلا لەوێ و لەودیوی دیوارێکەوە کە لە جیهانی ئازاد دایدەبڕی، گەشەی کرد؛ بەڵام بە ورە و بەهرەیەکی زۆرەوە قۆناخەکانی خوێندنی تا پلەی زانای فیزیا تێپەڕاند.

 

مێرکل لەو بارەوە لە گوتارێکی بەناوبانگی خۆیدا کە ساڵی 2019 لە رێوڕەسمی دەرچوونی خوێندکارانی زانکۆی هارڤارد پێشکەشی کرد، بە گێڕانەوەی رستەیەکی کورتی هێرمان هێسە، نووسەری بەناوبانگی ئەڵمانی، باسی سیحری دەستپێک دەکات و  بەم شێوەیە باسی ئەو قۆناخەی ژیانی دەکات کە بوو بە هەنگاوی سەرەتای دروستبوونی ئەو ئەنگێلا مێرکلەی ئێستا جیهان دەیناسێت.

 

مێرکل رایگەیاند: گوتەیەکی هێرمان هێسە لە 24 ساڵیدا بوو بە ئیلهامبەخشی ژیان و داهاتووی من کە دەڵێت:  "لە هەموو دەستپێکردنێکدا هێزێکی سیحری خۆی حەشار داوە کە لە ژیاندا هەر ئەو هێزە دەبێتە رێنیشاندەر و یارمەتیدەرمان." ئەمە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1978. کاتێک جیهان بەسەر دوو بەرەی رۆژهەڵات و رۆژئاوادا دابەش کرابوو و شەڕی سارد بەردەوام بوو. من لە ئەڵمانیای رۆژهەڵات گەورە بووم، کاتێک کە دیکتاتۆرەکان بەشێک لە نیشتمانەکەمیان داگیر کردبوو، دەسەڵات جەماوەری سەرکوت دەکرد و چاودێریی دەکردن. دەسەڵاتی ئەڵمانیای رۆژهەڵات دەترسا لەوەی خەڵک بۆ جیهانی ئازاد رابکەن، هەر بۆیە دیواری بەرلین لە کۆنکرێت و پۆڵا دروستکرا، هەر کەسیش دەیویست لەو دیوارە بپەڕێتەوە، یان دەگیرا یان دەکوژرا.

 

ئەنگێلا هەر لە قۆناخی زانکۆدا "ئۆلریش مێرکل"-ی ناسی کە ئەویش خوێندکاری فیزیا بوو و ساڵی 1977 دوای پێکهێنانی ژیانی هاوبەش لەگەڵ ئەو، ناوی دووەمی خۆی لە کاسنێرەوە گۆڕی بۆ مێرکل، بەڵام ساڵی 1982 دوای پێنج ساڵ ژیانی هاوبەش لێک جیا بوونەوە. 

 

دوای دەرچوونی لە زانکۆ وەک فیزیاناس لە ئەکادیمیای زانستی-توێژینەوەیی کوانتەمی ماکس پلانک دامەزرا. خۆی دەڵێت: "لەو کاتەدا ماڵم لە نزیکی دیواری بەرلین بوو و هەموو رۆژێک کاتێک دەگەڕامەوە بۆ ئاپارتمانەکەم، دوایین سات و پێش چوونە ژوورەوە، ئاوڕێکم بۆ دیوارەکە دەدایەوە و دیسانەوە پشتم لە ئازادی دەکرد." بەڵام دەڵێت:"دیواری بەرلین دەرفەتەکانی لە من زەوت کردبوو، بە واتای راستەقینە لێم بووبووە رێگر. بەڵام لە هەموو ئەو ساڵانەدا ئەو دیوارە نەیتوانی شتێک بکات؛  ئەویش ئەوە بوو کە نەیتوانی هزرم، کەسایەتیم، ئامانجەکانم، خەیاڵ و بیرۆکەکانم یەخسیر و سنووردار بکات."

 

ئەنگێلا لە ئەکادیمیای کوانتەمی ماکس پلانک ، یواخیم زاوێر (Joachim Sauer)، پڕۆفیسۆری ئەڵمانیایی و زانای بواری کوانتەم دەناسێت و ساڵی 1988 ژیانی هاوبەشی لەگەڵ پێک دێنێت. مێرکل نە لە هاوژینی یەکەم و نە لە هاوژینی دووەمی منداڵی نییە و لەو کاتەوە تا ئێستا لەگەڵ یواخیم زاوێر و منداڵەکانی ئەو ـ لە هاوژینی یەکەمی ـ پێکەوە دەژین. هاوژینەکەی مێرکل زۆر بە دەگمەن لە ماوەی دەسەڵاتی مێرکلدا لە بۆنە و کۆبوونەوەکاندا لەگەڵی دەرکەوتووە و ژیانی هاوبەشیان بە تەواوی لە ژیانی سیاسی و لە میدیاکان دوور راگرتووە.

 

مێرکل و هاوژینەکەی ژیانێکی سادە دەژین و خۆیان هەموو کارەکانی ماڵەوە و ژیانی رۆژانە و بازارکردنیان بەبێ خزمەتکار و شۆفێر و پاسەوانی تایبەت جێبەجێ دەکەن. مێرکل مرۆڤێکی سادەپۆشیشە و تەنانەت لە هەموو ئەو ساڵانەدا ستایلی سادەی جلوبەرگی تەنیا لە رەنگی جلەکانیدا گۆڕیوە و لە چەندین کۆبوونەوە و بۆنەدا بە یەک جلەوە دەرکەتووە. کاتێکیش لە بۆنەیەکدا لەو بارەوە رووبەڕووی پرسیاری پەیامنێرێک بووەوە، بە پەیامنێرەکەی گوت: "من فەرمانبەرێکی حکومیم، نەک ژنێکی مۆدێل!"

پەیامنێرێکی دیکەش لەسەر کاروباری ناوماڵ و چێشتلێنان و جلشۆردن پرسیاری لێکرد، مێرکل سەرەتا بۆی روونکردەوە کە لەگەڵ هاوژینەکەیدا خۆیان کارەکانی ماڵەوە دەکەن و، دواتریش روو لە پەیامنێرەکان پێی گوتن: "چاوەڕێم دەکرد ئێوە لەسەر شکستەکان و سەرکەوتنەکانم لە پۆستەکەمدا پرسیارم لێ بکەن."

 

 

مێرکل کە لە ئەڵمانیای رۆژهەڵات گەورە بوو و خوێندی، سەرەرای ئەوەی باوەڕی بە کۆمۆنیزم نەبوو، بوو بە ئەندامی پارتیی یەکڕیزیی سۆشیالیست و هەر لەو کاتەدا بە نهێنی بەرنامەکانی تەلەفزیۆنی ئەڵمانیای رۆژئاوای دەبینی. لە شۆڕشەکانی 1989 دا پێی نایە گۆڕەپانی سیاسی و لە ساڵانی کۆتایی دەسەڵاتی کۆمۆنیستیی ئەڵمانیای رۆژهەڵاتدا چالاکانە لە ناڕەزایەتی و خۆپێشاندانەکاندا بەشداریی دەکرد و بوو بە ئەندامی پارتیی رابوونی دیموکراتیک و لە کاتی داڕمانی دیواری بەرلیندا گوتەبێژی ئەو پارتییە بوو.

 

ساڵی 1990 بوو بە جێگری گوتەبێژی یەکەم حکومەتی دیموکراتیکی نوێ لە ئەڵمانیای رۆژهەڵات و دوای یەکگرتنەوەی ئەڵمانیایش گەڕایەوە بۆ کەرتی رۆژئاوا و بوو بە ئەندامی پارتی پارێزگاریی "یەکێتیی کریستیان دیموکرات"ـی ئەڵمانیا. هەر لە مارسی هەمان ساڵدا وەک پەرلەمانتار بوو بە ئەندامی بۆندستاگ و جێگری گوتەبێژی حکومەت.

 

ساڵی1991 لەلایەن هێلموت کۆڵ(Helmut Kohl) راوێژکاری ئەوکاتی ئەڵمانیاوە کە سەرنجێکی تایبەتی بەرامبەر مێرکل هەبوو، وەک وەزیری ژنان و لاوان دەستنیشان کرا و لە 1994 دیسان لە کابینەی کۆڵدا بوو بە وەزیری ژینگە، پاراستنی سرووشت و ئاسایشی ماددە تیشکدەرەکانی ئاڵمانیا. 

 

مێرکل بە خێرایی بە پلە سیاسییەکانی پارتەکەیدا سەردەکەوت و ساڵی 1998 بە سکرتێری گشتی و ساڵی  2000یش وەک یەکەم ژن لە مێژووی پارتی کریستیان دیموکراتی ئەڵمانیا بە رێبەری پارتەکە هەڵبژێردرا.

 

ساڵی 2005 بۆ یەکەم جار و وەک کاندیدی هەردوو پارتیی هاوپەیمانیی کریستیان دیموکرات و سۆشیال کریستیان خۆی بۆ پۆستی راوێژکاری ئەڵمانیا بەربژێر کرد و، پاش سەرکەوتن لە هەڵبژاردنەکان بە پێکهێنانی هاوپەیمانییەکی پێکهاتوو لە هەرسێ پارتیی کریستیان دیموکرات، سۆشیال کریستیانی بایرن و سۆشیال دیموکرات حکومەتی پێکهێنا و بوو بە یەکەم ژن کە لە مێژووی ئەڵمانیادا ببێتە راوێژکار. 

 

لە دوای هەڵبژاردنی فیدراڵیی  2009یش مێرکل بۆ جارێکی دیکە بە راوێژکاری وڵات هەرڵبژێردرایەوە و ئەو جارەیش حکومەتی بە هاوپەیمانی لەگەڵ پارتیی دیموکراتی ئازاد پێکهێنا. 

 

لە هەڵبژاردنی ساڵی 2013 یشدا پارتییەکەی مێرکل زۆرینەی دەنگەکانی بەدەست هێنا، بەڵام دیسان بە تەنیا نەیتوانی حکومەت پێکبهێنێت و جارێکی دیکە لەگەڵ سۆشیال دیموکراتەکان حکومەتی هاوپەیمانیی پێکهێنا.

  

ساڵی2017  یش بۆ چوارەم خولی لەسەر یەک خۆی بەربژێر کردەوە و جارێکی دیکە سەرکەوتنی مسۆگەر کرد، بەڵام  لە 29 ی ئۆکتۆبەری 2018 رایگەیاند کە جارێکی دیکە لە هەڵبژاردنی حیزبەکەیدا و هەروەها بۆ پۆستی راویژکاری ئەڵمانیایش خۆی کاندید ناکاتەوە. 

 

شارەزایانی سیاسی کشانەوەی مێرکلیان لە سیاسەت بە دەستپێکی قۆناخێکی نوێ لە مێژووی ئەو وڵاتەدا لە قەڵەم دا. وەک خۆیشی لە گوتارێکدا باسی کردبوو کە بڕوای وایە ژیان و ئەزموون بریتین لە مەودای نێوان هەر دەستپێکردن و کۆتاییەک. وەک دەڵێت: "وازهێنان لە رابردوو بەشێکە لە دەستپێکێکی نوێ. هیچ دەستپێکێک بەبێ کۆتایی نییە، هەرچۆن شەو بەبێ ڕۆژ یان ژیان بەبێ مەرگ نابێت.  هەموو ژیانی ئێمە لەو جیاوازییە پێک هاتووە؛ لە مەودای نێوان دەستپێکردن و کۆتایی. ئەوەی لە نێوان ئەو دووانەدایە ناوی ئەزموونە. بڕوام وایە هەمیشە دەبێت ئامادە بین بۆ کۆتایی قۆناخەکان بۆ ئەوەی سیحری دەستپێک ببینین و باشتر سوود لە دەرفەتەکان وەربگرین."

 

 

هەنگاوی بچووک و کاوەخۆ، دانبەخۆداگرتن و هەڵسەنگاندنی بارودۆخ، دووریکردن لە خۆبەپاڵەواننیشاندان (بۆ سیاسەتی ناوخۆ) 

هاوکاریی نێودەوڵەتی لەباتی تاکڕەوی، بیرکردنەوەی جیهانی لەباتی نەتەوەپەرەستی، کردنەوەی دەرگاکان بەرەو جیهانی دەرەوە لەباتی هەڵچنینی دیوار و شوورە (بۆ سیاسەتی دەرەوە) ئەمانە پوختەی سیاسەتکردن بە شێوازی مێرکلن. ئەو شێوازەی هەمیشە ئەوی رووبەڕووی رەخنە کردەوە، بەڵام هەمیشەیش هەر ئەو شێوازە لە قەیرانەکاندا سەرکەوتنی بۆ دەستەبەر کرد.

 

لە کاتێکدا کە بە درێژایی مێژوو بەرژەوەندی لە جیهانی سیاسی و حوکمڕانیدا قسەی یەکەمی کردووە، بەڵام مێرکل هەرگیز ئەخلاقی سیاسی و لایەنی مرۆڤدۆستانەی لە بەرژەوەندیی وڵاتەکەی و لە بڕیارەکانی جیا نەکردەوە.

 

راستە  گەشەپێدانی ئابووری و هێشتنەوەی ئەڵمانیا لە لووتکەی پیشەسازی و ئابووریی ئەورووپادا، کەمکردنەوەی رێژەی بێکاری و نەهێشتنی خزمەتی سەربازیی ناچاری، لە گرنگترین دەستکەوتە ناوخۆییەکانی حکومەتی مێرکلن، بەڵام سێ قەیرانی جیهانی بوون بە سێ خاڵی وەرچەرخان لە سەلماندنی هێزی بڕیاردانی ئەودا کە بریتین لە:

 

- قەیرانی ئابووریی ئەوروپا لە 2008 

 

- قەیرانی کۆچبەری لە 2015 

 

- قەیرانی کۆرۆنا لە 2020  

 

- لە 2008  کاتێک وڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا بە قەیرانێکی سەختی ئابووریدا تێدەپەڕین، مێرکل وەک کەشتیوانێکی شارەزا ئابووریی ئەڵمانیای لەو گێژاوە بەبێ هیچ زیانێک تێپەڕاند. جگە لەوە بوو بە فریادڕەسێک بۆ یۆنان و بە سیاسەتی دووچەشنەی نەرمی و توندی یان هاندان و تەمبێکردن ئەو وڵاتەی لە داڕمانێکی بێ-سێ‌ودووی ئابووری رزگار کرد؛ بە چەشنێک کە یەکێتیی ئەورووپای رازی کرد کە بۆ هەستانەوەی ئەو وڵاتە قەرزێکی بەرچاو بدەن. هاوکات یۆنانیشی ناچار کرد بە گرنەبەری سیاسەتی دەستپێوەگرتن و سکهەڵگوشین پەلهاویشتنی زیاتری قەیرانەکەی رابگرێت.

 

- لە 2015  و دوای بڵێسەسەندنی ئاگری شەڕی ناوخۆ لە سووریا و سەرهەڵدانی داعش، لە گەرمەی بێدەنگی و خۆبواردنی وڵاتانی رۆژئاوا لە وەرگرتنی بەرپرسیاری لە ئاست ئەو قەیرانە مرۆییەی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست سەری هەڵدابوو، مێرکل دەروازەکانی ئەڵمانیای بە رووی سەدان هەزار کۆچبەردا کردەوە. 

 

ئەوەیش لەگەڵ ئەوەی ناوی مێرکلی وەک سەرکردەیەکی بوێر و مرۆڤدۆست لە مێژوودا تۆمار کرد، هاوکات لە ناوخۆی وڵاتەکەی و لە یەکێتیی ئەوروپایشدا بوو بە هۆی ورووژاندنی شەپۆلێکی رەخنە و ناڕەزایەتی بەرامبەری لەلایەن راستڕەوەکان و پارتەکانی ئۆپۆزیسیۆنەوە کە چوونی بەلێشاوی ئەو هەموو کۆچبەرەیان بە هەڕەشەیەک بۆ سەر ئاسایش، ئابووری و کولتووری ئەڵمانیا و ئەورووپایش دەزانی. هەر ئەمەیش هۆکاری سەرەکی بوو کە لە دوو هەڵبژاردنی لەدوای یەکی نێوان ویلایەتەکاندا دەنگی پارتییەکەی رووی لە دابەزین کرد. 

 

بەڵام دیسان قەیرانێکی دیکە مێرکلی بەرەو ڕووی تاقیکردنەوە کردەوە بۆ ئەوەی دووبارە بیسەلمێنێت ئەو سەرکردەی ناو قەیرانەکانە.

 

- ساڵی 2020 لە سەرهەڵدانی قەیرانی کۆرۆنادا مێرکل دیسان بە گرتنەبەری سیاسەتی دووچەشنەی نەرمی و توندی توانیی لە رووبەڕووبوونەوەی پەتاکەدا ئەڵمانیا بکاتە یەکێک لە وڵاتانی سەرکەوتوو. ئەویش بە رێگەی هاندان و هۆشیارکردنەوەی هاووڵاتییەکانی و هاوکات بە گرتنەبەری توندترین رێکارەکانی کەرەنتین و خۆپارێزی. 

 

قەیرانی کۆرۆنا تەنانەت هێزێکی دیکەی شاراوەی مێرکلی ئاشکرا کرد کە هێزی لێدوان و توانای قسەکردن بوو.  پێشتر بەهۆی ئەوەی لە بەردەم میدیاکاندا کەمدوو بوو، بە کەسێک دەناسرا کە توانایەکی ئەوتۆی بۆ قسەکردن نییە، بەڵام یەکەم گوتاری گشتیی مێرکل کە لە 18/03/2020ـدالەبارەی بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا و راگەیاندنی رێکارەکانی کەرەنتین و خۆپارێزی پێشکەشی کرد، لەلایەن داوەرانی "دامەزراوەی تەکنیکیی لێدوان و هێزی قسەکردنی تووبینگن"ـەوە بە باشترین گوتاری ساڵی 2020 و ناوازەترین گوتاری سیاسەتڤانانی ئەورووپا لە مێژووی هاوچەرخدا هەڵبژێردرا.

 

بەپێی هەڵسەنگاندنی شارەزایانی تووبینگن(tübingen) مێرکل لەو گوتارەدا توانیی بە بزواندنی هێزی هاوهەستیی تاک و بەرپرسیارێتیی کۆمەڵایەتی، هاووڵاتییانی ئەڵمانی بۆ هاوڕیزی لەگەڵ دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتی هان بدات. هەروەها بە بەکارهێنانی زمانێکی پشتبەستوو بە زانیاریی بابەتییانە و روونکردنەوەی سادە، بەڵام زانستییانە، لەبارەی ڤایرۆسی کۆرۆناوە پردێکی لە نێوان ئاوەز و هەستی بەربێژەکانیدا دروست کرد کە لە ئاستی جیهانیشدا سەرنجی هەمووانی راکێشا.

(دامەزراوەی تەکنیکیی لێدوان و هێزی قسەکردن سەر بە زانکۆی توبینگنی ئەڵمانیا لە بەناوبانگترین دامەزراوەکانی جیهانە لەو بوارەدا و لە ساڵی  1946ـەوە ساڵانە لە رێگەی لیژنەیەکی پسپۆڕەوە باشترین گوتاری گشتیی ساڵ دیاری دەکات و رایدەگەیەنێت.)

 

 

بێگومان مێرکل لە جیهانی هاوچەرخدا پێشەنگی ژنانی سەرکردە و سیاسی بووە و کەسایەتییە نەرمونیان، بەڵام پێداگر و بەمتمانەکەی، هاندەر و ئیلهامبەخشی زۆر لە ژنانی دیکەی جیهانیش بووە.

 

گۆڤاری فۆربز لە 2006   تا 2009  بۆ چوار ساڵی لەسەر یەک و لە 2011 تا 2020 ، بۆ دە ساڵی لەدوای یەک مێرکلی بە بەهێزترین ژنی مێژوو هەڵبژاردووە. بەڵام ئەو خۆی باوەڕی بە هیچ هەڤیازی (ئیمتیاز) یان جیاکارییەکی ڕەگەزی نییە و زۆر جار رایگەیاندووە کە خۆی بە ژنێکی فێمێنیزم نازانێت.

 

ساڵی 2017  کاتێک لە کۆبوونەوەی ژنانی سەرانی جی 20 لە هامبۆرگ لەو بارەوە پرسیاری لێکرا، گوتی: "مێژووی فێمێنیزم مێژوویەکە کە من هەم خاڵی هاوبەشم لەگەڵی زۆرە هەم خاڵی جیاواز. پێیشم خۆش نییە بە نازناوێک بناسرێم کە خاوەنی ئەو نازناوە نیم."

 

مێرکل بەرامبەر بە ژنان تەنیا خۆی بە رێگەخۆشکەر دەزانێت، ئەویش بەو هۆیەی کە دەتوانێت وەک نموونەیەک بێت بۆ ژنانی دیکە و هەمیشە ئەو پەیامەی بە ژنان و کچانی گەنج داوە کە "ئێوە خۆتان دەتوانن!" 

 

لە ماوەی دەسەڵاتەکەیشیدا نەک لە رێگەی پلان و یاسای جیاوازی تایبەت بە ژنانەوە، بەڵکو بە پێدانی دەرفەت و پۆست لە ئاستە باڵاکاندا بۆ پێشەوە پاڵی پێوە ناون و لە دابەشکردنی پۆستەکاندا دەرفەتی یەکسانی بە هەردوو رەگەز داوە، بەڵام لەسەر بنەمای شایستەیی.

 

لە دوو دەیەی پڕ قەیران و پڕ گژنێ (تەحەدا)ی رابردوودا، لە ئەورووپا و جیهان زۆر سەرکردە هاتن و رۆیشتن، بەڵام مێرکل 16 ساڵ لەوپەڕی سەقامگیریی سیاسی و گەشەی ئابووریدا سوکانی دەسەڵاتی راگرت.

 

ئەو کە لە جیهانی سیاسی و دیپلۆماسیدا بە کرێکارێکی ماندوونەناس ناوی دەرکردووە، کاتێک لە هەڤپەیڤینێکی رادیۆییدا پرسیاری لێدەکرێت چی هەیە کە تۆ ناتەوێت لە کتێبەکانی مێژوودا بەوە بناسرێیت؟ لە وەڵامدا دەڵێ: "ئاواتم ئەوەیە لە مێژوودا بە کەسێکی تەمبەڵ پێناسە نەکرێم."