Eşel mobil sistemi yeniden devrede: Akaryakıt zamlarının büyük kısmını devlet karşılayacak
Haber Merkezi – Akaryakıt fiyatlarında jeopolitik gelişmeler nedeniyle yaşanan artışın etkisini sınırlamak amacıyla eşel mobil sistemi yeniden devreye alındı. Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Karara göre uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuruna bağlı olarak akaryakıt fiyatlarında meydana gelecek artışların yüzde 75’i Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indirimi yoluyla karşılanacak. Böylece zamların büyük bölümü pompa fiyatlarına yansımayacak.
Jeopolitik gerilim petrol fiyatlarını yükseltti
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran Devrim Muhafızlarının Hürmüz Boğazı’nda uyguladığı geçiş ambargosu, küresel petrol fiyatlarında yükselişe yol açtı. Petrol fiyatlarındaki artış Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını da etkiledi.
Önceki gün devreye girmesi beklenen 6 lira 69 kuruşluk motorin zammı, eşel mobil sisteminin yeniden uygulanacağı beklentisi nedeniyle ertelenmişti.
Karar Resmi Gazete’de yayımlandı
Cumhurbaşkanı Kararı ile petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak ve vatandaşın bütçesine yansımayı azaltmak amacıyla eşel mobil sisteminin geçici olarak uygulanmasına karar verildi.
Sistem, 2 Mart tarihi baz alınarak yürürlüğe girecek. Bu tarihten sonra bazı petrol ürünlerinin fiyatında artış olması halinde, artış tutarının yüzde 75’ine kadar olan kısmı ÖTV indirimi yoluyla karşılanacak.
Bu kapsamda: Benzinde litre başına 14,8277 liraya, motorinde litre başına 13,9006 liraya, LPG’de kilogram başına 11,3830 liraya kadar ÖTV indirimi yapılabilecek.
Fiyatların düşmesi durumunda ise azalışın yüzde 75’ine kadar ÖTV artırılabilecek, ancak bu artış 2 Mart’ta uygulanan ÖTV tutarını aşamayacak.
10 liralık artışın yalnızca 2,5 lirası pompaya yansıyacak
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişim nedeniyle oluşacak artışların sınırlı yansıması için akaryakıt ve LPG üzerindeki ÖTV’nin yüzde 75’i ile buna bağlı KDV’den vazgeçilecek.
Buna göre, söz konusu ürünlerde fiyatın 10 lira artması halinde, bunun yalnızca 2,5 lirası pompa fiyatına yansıyacak, kalan 7,5 liralık kısmı ise vergi indirimiyle karşılanacak.
Bu uygulamayla bütçe gelirlerinden feragat edilerek enflasyonla mücadeleye öncelik verilmesi ve akaryakıt fiyatlarındaki artışın piyasaya sınırlı yansıması hedefleniyor.
Eşel mobil sistemi nedir?
Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışın akaryakıt fiyatlarına doğrudan yansımasını önlemek amacıyla uygulanıyor. Sistem kapsamında fiyat artışları ÖTV’den karşılanarak pompa fiyatının sabit tutulması hedefleniyor.
Örneğin motorin fiyatı vergiler hariç 20 kuruş arttığında, aynı tutarda ÖTV indirimi yapılarak pompa fiyatı sabit kalabiliyor. Daha sonra fiyat düşerse önce ÖTV artırılarak daha önce vazgeçilen vergi telafi ediliyor.
Türkiye’de 2021’de kaldırılmıştı
Türkiye’de eşel mobil sistemi daha önce uygulanmış ancak 2021 yılının son çeyreğinde döviz kurundaki hızlı artış nedeniyle akaryakıt ürünlerinde kaldırılmıştı.
Yeni kararla birlikte sistem yeniden geçici olarak yürürlüğe alınmış oldu.