Kürt koyunu Türkleşiyor!
Erbil (Rûdaw) – Kürt koyununun 2 cinsinin neslinin tükendiği, bir cinsin de ‘Türkleşme’ tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.
Irak’ta 3 koyun çeşidi bulunuyor: Evasi, Arabi, Kürdi. Irak’taki koyunların %60’ını Evasi türü oluşturuyor ve ağırlıkla ülkenin orta kesiminde yetiştiriliyor.
Diğer türler de %20’şerlik oranla geri kalan kısmı oluşturuyor. Arabi türü Irak’ın güneyinde, Kürdi ise çoğunlukla Kürdistan Bölgesi’nde yetiştiriliyor.
Resmi verilere göre 2011 yılında Irak’ta 7 milyon 722 bin 372 koyun bulunuyordu ve bunun %20’sini Kürdi türü oluşturuyordu.
Selahaddin Üniversitesi Ziraat Fakültesi Hayvan Kaynakları Bölümü’nden Doç. Dr. Yusuf Berzenci, “Kürt koyunu Araplaştırma politikasıyla ‘Kerradi’ yapıldı ve tek cins olarak kaydedildi. Ancak Kürt koyununun; Kürdi, Cafi, Hemdani, Dızeyi ve Herki olmak üzere 5 cinsi bulunuyor ve her birinin kendine has özellikleri var” dedi.
Dızeyi ve Herki cinsinin neslinin tükendiğini belirten Doç. Dr. Berzenci, diğer cinslerin de tehlikede olduğunu söyledi.
Kürt koyunu türleri üzerine master ve doktora yapan Doç. Dr. Berzenci, DNA testiyle Kürdi, Cafi ve Hemdani cinslerinin Evasi türünden farklı olduğunu ortaya koyduklarını ifade etti.
Bazı Arap uzmanların araştırmaya şüpheyle yaklaşması üzerine Berzenci, araştırmasını ABD’de yayımlanan “Journal of life sciences” dergisine gönderip yayınlatmış.
Tarım ve Su Kaynakları Bakanlığı’nın verilerine göre Kürdistan Bölgesi’nde toplam 3 milyon 112 bin 867 koyun bulunuyor ancak hepsi Kürt koyunu değil.
Hemdani en iyisi
Hemdani cinsi koyun daha çok Erbil ve Musul ovalarında yetiştiriliyor. Cafi cinsi Süleymaniye’de, Kürdi ise Erbil, Duhok, Süleymaniye, Kerkük ve Musul’da yetiştiriliyor.
Doç. Dr. Yusuf Berzenci, araştırmalarda en iyi koyun cinsinin Hemdani olduğunu ortaya çıktığını söyledi. Bu koyun üç ayda 22, altı ayda 40 kiloya ulaşıyor. İyi beslendiğinde ise 60-70 kilo ağırlığa kadar çıkabiliyor.
Süt konusunda da Hemdani cinsi, diğer koyunlara göre daha verimli.
Dünyada toplam 863 koyun türü bulunuyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Kürt koyununu da bu listeye dahil etmiş ancak Kerradi ismiyle tek bir tür olarak.
Türkiye Hemdani’yi aldı
Doç. Dr. Berzenci, Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin önlem almaması durumunda bu koyun türünün Türk koyunu olacağı uyarısında bulundu.
Berzenci, “Türkiye’nin Hemdani türünü alıp üniveristelerde üzerinde çalıştığını biliyoruz. Yetiştirme gayreti içindeler. Bizim de bir an önce araştırmalarımızı tamamlayıp uluslararası düzlemde kayıt almamız gerekiyor. Yoksa bu tür Türkler’in malı olur” dedi.
Hemdani türünün özellikleri şöyle:
-İri bir yapıda ve yaklaşık 70 kilo ağırlığa sahipler.
-Geneli uzun kulaklı olup, kulağı kısa olanlarının oranı sadece %2’dir.
-Bacakları ve karnı tüysüzdür, koyu kahverengidir.
-Kuyruğunda kesim bulunur ve etleri daha çok boyun kısmında olur.