IMF’den Irak ekonomisi için korkutan rapor: Savaş yüzde 6.8 küçültecek

Bağdat (Rûdaw) - Uluslararası Para Fonu (IMF), Ortadoğu’da tırmanan ABD-İsrail-İran savaşı nedeniyle Irak ekonomisine ilişkin büyüme tahminlerini sert bir şekilde düşürdü. IMF’nin güncellenen "Dünya Ekonomik Görünümü" (WEO) raporuna göre Irak, bölgedeki savaştan en ağır mali darbeyi alan ülkelerin başında geliyor.

Raporun bu haftaki verileri, Irak ekonomisi için bir "çöküş hikayesi"ne işaret ediyor.

IMF, Ocak ayında yüzde 3,6 büyüyeceğini öngördüğü ve "en büyük beşinci Arap ekonomisi" olmasını beklediği Irak’ın, 2026 yılında yüzde 6,8 oranında küçüleceğini tahmin ediyor.

Savaşın yarattığı şok dalgası, Irak’ın milyarlarca dolarlık büyüme potansiyelini bir anda yok ederek yerini zorunlu bir tasarruf dönemine bıraktı.

Ortadoğu genelinde karamsar tablo

Savaşın etkisi sadece Irak ile sınırlı değil. IMF, Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesindeki büyüme tahminini yüzde 3,2’den yüzde 1,1’e indirdi. Arz zincirindeki kırılmalar ve enerji piyasalarındaki benzeri görülmemiş istikrarsızlık, bölge ekonomilerini felç etmiş durumda.

IMF, 2027 için yüzde 4,8’lik bir toparlanma umudu korusa da bu iyimserliğin tamamen Hürmüz Boğazı’nın ne zaman normale döneceğine bağlı olduğunu vurguluyor.

Lojistik ve coğrafi kıskaç: Hürmüz faktörü

Irak için krizin temelinde coğrafi bağımlılık yatıyor. Petrol ihracatına dayalı bir ekonomi olan Irak'ın can damarı Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması, raporun "üretim ve ihracat kaybı" olarak tanımladığı küçülmenin ana sebebidir.

Suudi Arabistan ve BAE gibi ülkeler, Kızıldeniz’deki boru hatları sayesinde Hürmüz’ü baypas edebildikleri için savaştan "daha az etkilenenler" kategorisinde yer alırken; Irak, nükleer kriz ve Hürmüz ablukası nedeniyle İran, Kuveyt ve Katar ile birlikte "en ciddi etkilenenler" grubunda sınıflandırıldı. Kürdistan-Ceyhan boru hattının kapasitesi, Güney’deki sevkiyat kaybını telafi etmekte yetersiz kalıyor.

İran’ın ekonomik depremi Irak’ı sarsıyor

Savaşın ana taraflarından İran için IMF yüzde 7,2’lik devasa bir küçülme bekliyor. İran ile derin ticari bağları ve ortak elektrik şebekesi bulunan Irak, Tahran’ın yaşadığı ekonomik yıkımdan doğrudan etkileniyor. Tahran’daki ekonomik sarsıntılar, Irak sınırları içine ithal enflasyon ve enerji kesintileri olarak geri dönüyor.

En kötü senaryo: Yüzde 80 petrol, yüzde 160 gaz artışı

Piyasalar şimdi IMF’nin "en kötü senaryosuna" odaklanmış durumda.

Bu senaryoya göre, petrol fiyatları yüzde 80, Avrupa ve Asya’daki gaz fiyatları ise yüzde 160 oranında fırlayabilir.

Bu durumda küresel büyüme yüzde 2’ye kadar düşerken, gelişmekte olan ülkelerde enflasyon yüzde 1,3 daha artacak.

Irak, bu tablo gerçekleşirse bir "hiperenflasyon" sarmalına girme riskiyle karşı karşıya kalacak.

Merkez Bankası ve hükümet çıkmazda

Irak hükümeti ve Merkez Bankası şu an iki zorlu seçenek arasında kalmış durumda: Ya artan hayat pahalılığı nedeniyle halka sosyal destek sağlayacak ya da petrol gelirlerinin azalmasıyla eriyen döviz rezervlerini korumaya çalışacak. Bütçe açığının yüzde 7,1’e ulaşması nedeniyle hükümetin sosyal yardımlar için hareket alanı oldukça daralmış görünüyor.

IMF'nin 2027 yılı için öngördüğü yüzde 11,3’lük toparlanma tahmini, "enerji üretimi ve nakliyesinin önümüzdeki birkaç ay içinde normale dönmesi" varsayımına dayanıyor. Savaşın uzaması veya altyapı hasarlarının boyutunun artması durumunda, bu toparlanmanın bir hayalden öteye geçemeyeceği uyarısı yapılıyor.