Gemi hareketliliği ve Hürmüz Boğazı: Irak petrolünü kimler taşıyor?
Haber Merkezi - İran'ın Hürmüz Boğazı'nda "düşman" menşeli olmayan gemilere geçiş izni verme politikası, küresel enerji taşımacılığında derin bir darboğaz yarattı. Krizden en büyük zararı ise ihracatının neredeyse tamamını bu güzergahtan gerçekleştiren Irak gördü. Boğazdaki günlük gemi trafiği son beş yılın en düşük seviyesine inerken, Irak'ın günlük 3,4 milyon varili bulan petrol ihracatı büyük risk altında.
Hürmüz Boğazı'nın fiili olarak kapatılması ve artan güvenlik tehditleri nedeniyle 20 Mart itibarıyla boğazın girişinde 3 binden fazla gemi mahsur kaldı. Savaş öncesi dönem olan Şubat 2026'da sadece bir günde boğazdan geçen gemi sayısına, mart ayının ilk 22 gününde ancak ulaşılabildi (Toplam 111 gemi, 40 petrol tankeri).
Günlük 3,4 milyon varillik ihracat tehlikede
Irak, ürettiği petrolün yüzde 95'ini her ay ortalama 85 ila 104 tankerle Hürmüz Boğazı üzerinden Asya ve dünya pazarlarına ulaştırıyor.
IMF ve Oxford deniz ticareti gözlemevinin yayımladığı verilere göre; savaş öncesi Şubat 2026'da Irak'ın Basra ve Umm Kasr limanlarından toplam 220 gemi işlem görürken, mevcut savaş ortamında bu sayı üçte bir oranında düşerek 77'ye geriledi. Mevcut rakamlar, Irak'ın en son 2020 başında, koronavirüs pandemisinin küresel ticareti durma noktasına getirdiği dönemdeki istatistikleriyle (78 gemi) birebir örtüşüyor.
Kürdistan Bölgesi ve Irak petrolünü hangi ülkeler taşıyor?
Irak'ın yaşadığı bu daralmaya rağmen, uzmanlar krizin diplomatik esneklikle aşılabileceğine işaret ediyor.
SOMO (Irak Milli Petrol Şirketi) verilerine göre son 8 aylık periyotta; 574 milyon varil Orta Basra, 332 milyon varil Ağır Basra ve 31 milyon varil Kürdistan Bölgesi petrolünü uluslararası pazarlara taşıyan filoların ABD ve İsrail ile doğrudan bağı bulunmuyor.
İlgili gemilerin bayrak dağılımında ilk sırayı yüzde 15,6 ile Marshall Adaları alırken, onu sırasıyla Liberya (yüzde 9,6), Yunanistan (yüzde 9,3) ve Hindistan (yüzde 8,3) takip ediyor. Yüzlerce tankerlik filolar arasında ABD'li uluslararası Seaway şirketine ait sadece 3 gemi bulunuyor.
Asya pazarına dönüş için gözler Tahran'da
Irak, krizin etkisiyle petrol üretimini günlük 3,2 milyon varil seviyesinde kısıtlayarak bu miktarı iç piyasaya yönlendirmiş durumda. Basra ve Umm Kasr limanlarında ise petrol ve petrol ürünleri yüklü onlarca tanker geçiş için yeşil ışık bekliyor.
Sektör analistleri, taşıyıcı filoların ABD ve İsrail menşeli olmamasını Bağdat için bir avantaj olarak görüyor. İran'ın önümüzdeki günlerde komşu ülkelerin sivil ticari gemilerine tam geçiş izni vermesi halinde, Irak'ın petrol ihracatının yüzde 70'ini çok kısa sürede yeniden Asya pazarlarına yönlendirebileceği değerlendiriliyor.