Haber Merkezi - İran’da fırlayan matbaa maliyetleri ve ağırlaşan ekonomik kriz, Kürt yayınevlerinin ayakta kalmasını giderek zorlaştırıyor. Yayıncılar, derinleşen mali baskılar nedeniyle baskısı tükenen kitapları bir daha basamayabilecekleri uyarısında bulunuyor.
Dün sona eren Uluslararası Erbil Kitap Fuarı’nda Rûdaw muhabiri Dilniya Rahman’a konuşan Madiyar Yayınevi temsilcisi Seyran Saidpur, "Kitap basım maliyetleri önceki yıllara kıyasla ikiye, hatta üçe katlandı. Durum öyle bir noktaya geldi ki, bazı kitapların baskısı bittiğinde onları yeniden basamayabiliriz" dedi.
Fuara katılmak için İran’ın batısından (Rojhılat) gelen Saidpur, sadık bir okur kitlesi varlığını korusa da ekonomik krizin kitap talebini ciddi şekilde etkilediğini belirtti:
"Daha önce Sine’deki bir kitap fuarına katılmıştık. Toplumda her zaman kitap okuyan ya da satın alan bir kesim vardır. Sayıları belirgin şekilde azalmış olsa da bu kitle hala var ve durum yine de fena sayılmaz."
İran; uluslararası yaptırımlar ile ABD ve İsrail ile yaşanan çatışmaların ekonomik yansımalarının derinleştirdiği yüksek enflasyon, ulusal para birimindeki rekor değer kaybı ve düşen alım gücünün damga vurduğu uzun süreli ekonomik krizle mücadele ediyor.
Kağıt, matbaa malzemeleri ve diğer üretim giderlerindeki artış yayıncılar üzerindeki yükü ağırlaştırırken, daralan hane bütçeleri de birçok İranlıyı kitap ve benzeri kültürel ürünler yerine temel gıda maddelerine öncelik vermeye zorluyor.
10 gün süren fuara İran’dan dokuz yayınevi katıldı; bunlardan yedisi Rojhılat merkezliydi. Yayıncılar, fuardaki satışlar sayesinde artan üretim maliyetlerinin yol açtığı maddi zararı telafi edebilmeyi umuyordu.
“Bu tablo krizin boyutunu açıkça gösteriyor”
Kürdistan Yayınevi Müdürü Muhammed Mahmudi, tüm zorlu koşullara rağmen fuara yüzlerce eser getirdiklerini ifade etti:
"Bu kitap fuarı için 700’den fazla başlıkta kitap getirdik ve 30’dan fazla yeni kitabın basımını yaptık… Ne yazık ki durum artık öyle bir noktaya geldi ki, bir insanın kendisine ve ailesine sadece yiyecek temin edebilmesi bile büyük bir başarı sayılıyor. Bu tablo krizin boyutunu açıkça gösteriyor."
İran’daki Kürt yayıncılar için ekonomik baskılara, Kürtçe eğitim ve yayıncılık alanında uzun yıllardır süregelen engeller de ekleniyor.
İran anayasası bölgesel ve etnik dillerin basında kullanılmasına ve okullarda edebiyatlarının öğretilmesine imkân tanısa da Farsça, ülkenin tek resmi dili ve temel eğitim dili olmaya devam ediyor.
Yayıncılık sektöründe 10 yılı aşkın bir deneyime sahip olan Hero Nazmi ve eşi de fuara katılmak üzere Rojhılat’ın Saqız kentinden geldi.
Xani Yayınevi temsilcisi Nazmi, çocuk kitaplarının yanı sıra siyasi edebiyat ve anı kitaplarının Kürt okurlar arasında popülaritesini koruduğunu belirtti:
"Kendi deneyimlerime dayanarak söyleyebilirim ki, Rojhılat’ta insanlar en çok siyasi kitapları ve özellikle siyasi hatıratları okuyor. Genç annelerin bu konuya gösterdiği özen sayesinde çocuk kitapları da oldukça yoğun ilgi görüyor."
Nazmi, "Kürtçe [Rojhılat'ta] resmi bir dil değil ve okullarda çocuklara öğretilmiyor. Bu yüzden çocuklarımızın ana dillerini öğrenebilmesi için evde eğitimi kendimiz vermek zorunda kalıyoruz" diye ekledi.
Kürt yayıncılar için Uluslararası Erbil Kitap Fuarı, sadece daha geniş bir Kürt okur kitlesine ulaşma fırsatı sunmakla kalmıyor, aynı zamanda kendi ülkelerindeki kötüleşen ekonomik koşullar karşısında işletmelerini ayakta tutabilmelerine olanak tanıyor.
