Haber Merkezi - İran ile ABD arasındaki savaşın küresel ekonomide yarattığı belirsizlik sürerken, Kaliforniya'daki fıstık üreticileri bu süreçten en fazla kazanç sağlayan kesimlerden biri oldu.
Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve İran'ın ihracatındaki düşüş nedeniyle ABD piyasalarında fıstık fiyatları son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Kaliforniya'nın San Joaquin Vadisi'nde üreticilik yapan Joe Coelho, ailesinin onlarca yıl büyükbaş hayvancılıkla uğraştığını, ancak 2021 yılında hayvanlarını satarak fıstık yetiştiriciliğine başladıklarını söyledi.
Expana verilerine göre, mayıs ayında bir kilogram fıstığın fiyatı 10,60 dolara yükseldi. Bu rakam son 10 yılın en yüksek seviyesi olurken, fiyat artışında İran'daki savaşın önemli rol oynadığı belirtildi.
Washington ile Tahran arasındaki fıstık rekabeti
Fıstık uzun yıllar İran'ın en önemli ihraç ürünlerinden biri oldu. Ancak iki ülke arasındaki siyasi gerilim, küresel ticaret dengelerini değiştirdi.
ABD Başkanı Jimmy Carter'ın 1979 yılında İran fıstığına ambargo uygulaması, ardından 1980'li yıllarda ABD'nin bu ürüne yüzde 241 gümrük vergisi getirmesiyle Kaliforniyalı üreticiler küresel pazarda önemli bir avantaj elde etti.
2025 yılı itibarıyla dünya fıstık üretiminin yaklaşık yüzde 60'ının Kaliforniya'da gerçekleştirildiği belirtiliyor.
Joe Coelho, "Kaliforniya'da o kadar çok fıstık ağacı var ki, kamyonlardan yere düşen fıstıklar bile filizleniyor" dedi.
Dubai çikolatası ve savaş fiyatları artırdı
Son yıllarda Dubai çikolatasının dünya genelinde büyük ilgi görmesi de fıstığa olan talebi artırdı. Bu talebin fiyatları yaklaşık yüzde 25 yükselttiği ifade ediliyor.
İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması ise İran'ın fıstık ihracatını ciddi şekilde etkiledi. Ülkenin mayıs ayındaki fıstık ihracatının yüzde 31 azaldığı bildirildi.
Donald Trump'ın politikalarını desteklemediğini belirten Joe Coelho, "Kimse savaştan memnun olmaz. Ancak bu çatışma küresel fıstık arzının önemli bir bölümünü aksattı ve oluşan boşluğu bizim doldurmamıza imkan sağladı" dedi.
Gelecekte belirsizlik sürüyor
Uzmanlara göre Kaliforniyalı üreticileri bekleyen riskler devam ediyor.
Bölgede kalıcı bir barış sağlanması halinde İran'ın ihracatını yeniden artırarak küresel pazardaki payını geri kazanabileceği belirtiliyor. Çünkü savaşın İran'daki fıstık bahçelerinde ciddi bir zarara yol açmadığı ifade ediliyor.
Öte yandan ilkbaharda yaşanan aşırı sıcak hava dalgası, Kaliforniya'daki bu yılın mahsulünün önemli bir bölümüne zarar verdi.
Uluslararası Kuruyemiş ve Kuru Meyve Konseyi ise 2026 yılında dünya fıstık üretiminin üçte bir oranında azalacağını öngörüyor.
