Erbil (Rûdaw) - Fransız haber ajansı AFP'nin denizcilik verilerine dayandırdığı analize göre, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı'nda güvenli bir koridor oluşturması, bu stratejik su yolundan yapılan petrol ihracatını önemli ölçüde artırdı. Ancak mevcut ihracat hacmi, henüz savaş öncesi seviyelere ulaşabilmiş değil.
ABD Başkanı Donald Trump, 15 Ağustos 2026 tarihinde yaptığı bir açıklamada, boğazdaki bu koridordan pazarlara "muazzam miktarda petrol" gönderildiğini belirtmişti. Buna karşın Kpler ve Lloyd's List Intelligence gibi küresel denizcilik izleme kuruluşlarının yayımladığı veriler, mevcut petrol ihracatının savaş öncesi dönemin hala yarısı seviyelerinde seyrettiğini gösteriyor.
İhracat hacminde belirgin artış
Amerikan Axios haber sitesine konuşan Beyaz Saray yetkilileri, haziran ayı ortasında imzalanan bir mutabakat zaptının ardından, ABD'nin Umman kıyılarından geçen deniz koridorunun kontrolünü devraldığını doğruladı. İran'ın ticari gemileri hedef alma tehditlerini yinelemesi ve 8 Temmuz'da bölgede çatışmaların yeniden alevlenmesi üzerine, ABD Donanması ticari gemilere konvoylar halinde eşlik etmeye başladı.
Lloyd's verilerine göre, 8 Temmuz'dan bu yana İran'la hiçbir bağı olmayan ticari gemiler aracılığıyla Hürmüz Boğazı'ndan yaklaşık 330 milyon varil petrol (günlük ortalama 4,9 milyon varil) güvenli bir şekilde taşındı.
Bu rakamlar Ağustos ve Eylül aylarında istikrarlı bir şekilde yükseldi. Eylül ayının ilk haftasında günlük ihracat 8 milyon varil seviyesine ulaşırken, sadece 7 Eylül tarihinde boğazdan tek günde 14 milyon varilden fazla petrol geçtiği kaydedildi.
Bölgedeki savaş patlak vermeden önce Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama 18 milyon varil petrol geçiyordu. Bu rakam, çatışmaların ilk aşamasında 1,4 milyon varile kadar gerilemiş; diplomatik görüşmeler ve yaptırımların esnetildiği dönemde ise günlük 9,4 milyon varile kadar çıkmıştı.
Veri toplamada "görünmezlik" engeli
İran'ın resmi deniz koridorunu kullanmayan gemilere yönelik olası saldırı riski, veri akışında ciddi eksikliklere yol açıyor. Çoğu ticari gemi, ABD'nin güvenli koridoruna girdiğinde güvenlik amacıyla konum belirleme sistemlerini (AIS) kapatıyor. Bu durum, taşınan petrol miktarının bağımsız şirketlerce tam olarak tespit edilmesini zorlaştırıyor.
Lloyd's yetkilileri, veri tespitinde "belirli bir hata payı" bulunduğunu kabul ederken, bir diğer izleme şirketi Kpler yetkilileri ise "Genel ihracat rakamlarına güvenimiz tam, ancak kapalı sistemler yüzünden her gemi geçişini anlık olarak tespit edemeyebiliyoruz" açıklamasında bulundu.
ABD'nin iddiaları ile veriler uyuşuyor mu?
ABD yönetimi, boğazdan günlük ortalama petrol geçişinin 9 milyon varil civarında olduğunu savunuyor. Bu miktar, izleme şirketlerinin teyit ettiği son 7 günlük en yüksek ortalamadan tam bir milyon varil daha fazla. Bu fark, devasa bir ham petrol tankerinin yüküne eşdeğer bir hacmi ifade ediyor.
Veriler arasındaki bu tutarsızlığa değinen ABD Enerji Bakanı Chris Wright, "Denizcilik izleme şirketlerinden farklı olarak biz, sağladığımız bu güvenli koridordan geçen her bir gemiyi ve taşıdıkları yük miktarını birebir biliyoruz" diyerek hükümet verilerini savundu.
Öte yandan Washington, tek bir 24 saatlik dilim içerisinde boğazdan 18 milyon varil petrolün geçtiği anların da yaşandığını kaydetti. Analistlere göre, çok sayıda geminin aynı anda konvoy halinde geçiş yapması durumunda bu rakam teknik olarak mümkün. Ancak bağımsız veriler, Donald Trump'ın Truth Social hesabından iddia ettiği gibi "günde 18 milyon varil akışının normal ve sürekli bir duruma dönüştüğü" tezini şu an için doğrulamıyor.
