Bağdat (Rûdaw) - Irak’ta 2027 yılı federal bütçe yasa tasarısında Kürdistan Bölgesi’nin payına ilişkin tartışmalar başladı. Kürt milletvekilleri, tasarıda bölge için ayrılan payın nüfus oranıyla uyuşmadığını ve henüz Bağdat ile nihai bir anlaşmaya varılmadığını belirtiyor.
Kürdistan Bölgesi hükümetinin bütçe görüşmeleri için Bağdat’a gönderdiği heyette Bakanlar Kurulu Divanı Başkanı, Bakanlar Kurulu Sekreteri, Koordinasyon ve Takip Dairesi Başkanı, Doğal Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı, Maliye ve Ekonomi Bakanlığı bütçe ve muhasebe genel müdürleri ile Peşmerge Bakanlığı temsilcisi yer alıyor.
“Tasarıda Kürdistan Bölgesi’nin hakları güvence altına alınmamış”
Irak Parlamentosu Petrol ve Gaz Komisyonu üyesi Sîpan Şîrwanî, Rûdaw’a yaptığı açıklamada 2027 bütçe yasa taslağının önceki yılların bütçelerinden önemli bir farklılık taşımadığını söyledi.
Taslağın yüzde 83’ten fazlasının petrol gelirlerine dayandığını belirten Şîrwanî, günlük 4 milyon varil petrol ihracatı öngörülmesini de eleştirdi. Şîrwanî, Hürmüz Boğazı çevresindeki mevcut koşullar dikkate alındığında bu miktarın nasıl garanti edileceğinin belirsiz olduğunu ifade etti.
Petrolün varil fiyatının taslakta 58 dolar olarak öngörüldüğünü belirten Şîrwanî, dolar-dinar kurunda da değişiklik yapıldığını söyledi.
Şîrwanî, taslakta Kürdistan Bölgesi’nin haklarının yeterince güvence altına alınmadığını savunarak, değişiklik yapılması için Bakanlar Kurulu ve parlamentonun önünde hâlâ fırsat bulunduğunu söyledi.
Şîrwanî’ye göre toplam bütçesi 217 trilyon dinar olan taslakta Kürdistan Bölgesi için yaklaşık 13 trilyon dinar ayrılıyor. Bunun yaklaşık yüzde 6’lık bir paya denk geldiğini belirten Şîrwanî, bu oranın bölgenin nüfusu ve ihtiyaçlarıyla uyuşmadığını savundu.
Milletvekili, “fiili harcama” mekanizmasının da sorun oluşturduğunu belirterek, Kürdistan Bölgesi’nin diğer 15 ilin harcamalarına göre pay almasının bölgeyi dezavantajlı duruma düşüreceğini savundu.
Şîrwanî, sorunun çözümü için Kürt siyasi partileri arasında birlik ve ortak tutum oluşturulmasının önemine de dikkat çekti.
“Önce siyasi heyet Bağdat’a gitmeli”
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu üyesi Cemal Koçer ise bütçe görüşmelerinin yalnızca teknik bir mesele olmadığını belirterek, önce üst düzey siyasi bir heyetin Bağdat’a gitmesi gerektiğini söyledi.
Koçer, “2027 bütçe yasa tasarısı 2023 bütçe yasasının aynısı” değerlendirmesinde bulunarak, siyasi heyetin öncelikle temel sorunları çözmesi, ardından teknik heyetin görüşmelere başlaması gerektiğini savundu.
Koçer ayrıca taslakta 100 doların 150 bin dinar olarak hesaplandığını belirtti.
“Henüz anlaşma sağlanmadı”
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu üyesi Daner Abdulgaffar da Rûdaw’a yaptığı açıklamada, Kürdistan Bölgesi’nin 2027 bütçesindeki payı konusunda henüz anlaşmaya varılmadığını söyledi.
Abdulgaffar, taslakta Kürdistan Bölgesi için yüzde 12,67 oranında pay ayrıldığını, bunun ise bölgenin yüzde 14,14’lük nüfus oranıyla uyuşmadığını ifade etti.
Maaşların “fiili harcama” hesabından ayrılması gerektiğini belirten Abdulgaffar, Irak Maliye Bakanı’nın Kürdistan Bölgesi memurlarının maaşlarının gönderilmesi konusunda sorun yaşanmayacağı yönünde güvence verdiğini aktardı.
Petrol ve petrol dışı gelirlerde anlaşmazlık
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu üyesi Dilan Gafur ise Kürdistan Bölgesi’nin bütçe payı ve mali hakları konusunda henüz anlaşma sağlanmadığını söyledi.
Gafur, Kürdistan Bölgesi’nin son nüfus sayımına dayanarak bütçeden yüzde 14,14 pay talep ettiğini, Bağdat yönetiminin ise payı yüzde 12,7 olarak hesapladığını belirtti.
Taraflar arasındaki bir diğer anlaşmazlığın petrol teslimatı olduğunu söyleyen Gafur, Bağdat’ın Kürdistan Bölgesi’nden günlük 400 bin varil petrol talep ettiğini, Erbil’in ise önceki anlaşmalara dayanarak 250 bin ila 280 bin varil arasında bir miktar önerdiğini aktardı.
Gafur ayrıca gümrük ve vergi gelirlerinin statüsü konusunda da tarafların farklı görüşlere sahip olduğunu söyledi. Bağdat bu gelirleri federal hükümetin egemenlik alanındaki gelirler olarak değerlendirirken, Kürdistan Bölgesi bu yaklaşımı kabul etmiyor.
“Kürdistan Bölgesi’nin payı için 29 trilyon dinar talep ediliyor”
Irak Parlamentosu üyesi Ahmet Hacı Reşid de bütçe taslağında yaklaşık 150 trilyon dinarın cari harcamalara, 50 trilyon dinarın ise program ve projelere ayrıldığını belirtti.
Hacı Reşid, Kürdistan Bölgesi’nin nüfus oranının Irak Planlama Bakanlığı verilerine göre yüzde 14,14’ten yüzde 12,68’e düşürüldüğünü savundu. Ayrıca petrol ihracatı ve petrol gelirlerinin hesaplanma yöntemi konusunda anlaşmazlık bulunduğunu belirterek, Kürdistan Bölgesi’nin 29 trilyon dinarlık pay talep ettiğini söyledi.
Erbil: Maaşlar fiili harcama kriterinden çıkarılmalı
Kürdistan Bölgesi Hükümeti Medya ve Enformasyon Dairesi tarafından yapılan açıklamada ise bölge heyetinin Bağdat’taki görüşmelerde federal Maliye Bakanlığı ile resmi toplantılar gerçekleştireceği belirtildi.
Heyetin, 2027 federal bütçesinde Kürdistan Bölgesi’nin petrol ve mali yükümlülükleri ile mali hakları konusunda “ortak ve adil bir anlayışa” ulaşmayı hedeflediği ifade edildi.
Açıklamada, Kürdistan Bölgesi’nin federal hükümete karşı petrol ve mali yükümlülüklerini yerine getirdiği ve 2027 yılında da bunları yerine getirmeye devam edeceği belirtildi.
Erbil yönetimi, memur ve emeklilerin maaşları, Peşmerge ve iç güvenlik güçlerinin ödenekleri, siyasi tutuklular, şehit aileleri ve sosyal yardım kapsamındaki ödemeler dahil olmak üzere bölgenin mali haklarının 2027 federal bütçesinde açık ve yasal biçimde güvence altına alınmasını talep ediyor.
Kürdistan Bölgesi hükümeti ayrıca maaş ve temel mali hakların “fiili harcama” kriterinden ve ödemelerin gecikmesine, durdurulmasına veya azaltılmasına yol açabilecek diğer sınırlamalardan çıkarılmasını istiyor.
Bütçe görüşmelerinin önümüzdeki günlerde Bağdat ile Erbil arasındaki müzakerelerin ana başlıklarından biri olması bekleniyor.
