DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli, Rûdaw TV’de Hevidar Zana’nın sorularını yanıtlayarak 27 Kasım’da yapılması beklenen Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısı, PKK’nin silah bırakma süreci, sürecin hukuki zemini ve yeni anayasa tartışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
MGK toplantısında alınabilecek olası kararların ardından sürecin nasıl ilerleyeceğine değinen Temelli, silah bırakma konusunda henüz somut bir aşamaya gelinmediğini söyledi.
Mevcut yasal düzenlemelerin yetersiz olduğunu belirten Temelli, PKK ve KCK yöneticilerinin geleceği ile silah bırakacak kişilerin hukuki statüsünün de açıklığa kavuşturulması gerektiğini vurguladı.
İktidarın süreci yalnızca silahların bırakılması üzerinden ele aldığını ve diğer önemli başlıklarda yeterli adım atmadığını ifade eden Temelli, verilen sözlerin yerine getirilmesini istedi.
Kürtçe ana dilinde eğitim hakkı ve demokratik anayasa taleplerinin ertelendiğine dikkat çeken Temelli, “Siyaset temennilerle yürümez. Siyaset icraatla yürür. İktidar icraat makamıdır” dedi.
Temelli, DEM Parti'nin demokratik bir anayasa konusunda hazırlıklı olduğunu, ancak iktidar cephesinde henüz somut bir taslağın bulunmadığını da belirtti.
Sezai Temelli’nin Zana’nın sorularına verdiği yanıtlar şöyle:
Hevidar Zana: 27 Kasım’da MGK toplanacak. PKK’nin silah bırakmasının kabul edilip edilmeyeceği bu toplantıda karara bağlanacak mı?
Sezai Temelli: Şu anda buna net bir yanıt vermemiz mümkün değil. Çünkü MGK’nin bir karar alabilmesi için silahların bırakılmasına ilişkin teyit ve tespit sürecinin tamamlanması gerekiyor. Ancak bu konuda henüz belirsizlikler var. Biliyorsunuz, PKK aldığı karar doğrultusunda kendisini feshetti ve ardından bazı bölgelerden çekildi. Sadece Türkiye sahasından değil, Irak sahasında da önemli ölçüde alan boşalttı.
Silahların bırakılması konusunda da çeşitli görüşmeler gerçekleştirildi. Hem İmralı’da Sayın Öcalan’la hem de hareketin çeşitli birimleriyle görüşmeler yapıldığını biliyoruz. DEM Parti olarak sürecin hızla ilerlemesini temenni ettik. Bu konuda üzerimize düşen sorumluluğu üstlendik ve inisiyatif aldık. Ancak şu aşamada silahların bırakılması konusunda somut bir gelişmenin yaşandığını söylemek zor. Neden zor? Çünkü Türkiye Cumhuriyeti Devleti, bütün odağını silahların bırakılması meselesine yöneltiyor ve diğer konuları göz ardı ediyor. Oysa silahlar bırakılacaksa, silah bırakanların geleceği ne olacak? Hukuk çerçevesinde nasıl bir statüye sahip olacaklar? Bunun hukuki düzenlemeleri nasıl yapılacak?
Biliyorsunuz, bu konuda bir yasa çıkarıldı. Ancak söz konusu yasa önemli eksiklikler barındırıyor. Bu yasanın başka yasal düzenlemelerle birlikte ele alınması gerekiyordu. Fakat diğer yasal düzenlemeler konusunda herhangi bir gelişme yok. Meclis’te bir komisyon kurulacaktı. Bu konuda yalnızca Meclis Başkanı'nın siyasi partilerle görüşmeleri sürüyor. Dolayısıyla süreçte bir temposuzluk ve yavaş ilerleme hali söz konusu. Biz, sürecin ilerleyebilmesi için hızlı adımlar atılması gerektiğini söyledik. Ancak şu an için net bir şey söylemek mümkün değil.
Hevidar Zana: DEM Parti olarak çerçeve yasada eksiklikler olduğunu söylüyorsunuz ancak yasaya imza attınız. Neden?
Sezai Temelli: Söz konusu eksiklikler, süreç içerisinde ortaya çıkan eksikliklerdir. O yasa bir başlangıç yasasıydı. İlk adımın atılması ve ardından gelecek adımların önünün açılması amacıyla imzalandı. Yasa, 467 milletvekilinin oyuyla kabul edildi. Yani üzerinde geniş bir mutabakat oluştu. Bu mutabakatın sağlanmasının nedeni, ilk adımın atılmasıydı. Sürecin herhangi bir tıkanıklığa uğramaması için biz de böyle bir inisiyatif aldık.
O dönemde hem iktidar çevreleri hem de diğer kesimler, bu yasanın ardından başka yasaların çıkarılacağını ve uygulamada ortaya çıkabilecek aksaklıkların giderileceğini dile getiriyordu. Şimdi uygulamada bazı aksaklıklar görüyoruz ve bunların bir an önce giderilmesi gerektiğini söylüyoruz. Dolayısıyla bu yasayı imzalama yönünde attığımız adım doğruydu. Ancak iktidar, verdiği sözlerin arkasında maalesef hâlâ durmuyor. Biz de bu sözlerin yerine getirilmesi için çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
Hevidar Zana: Bazı kaynaklar, MGK toplantısının hemen ardından 100 PKK mensubunun dağdan ineceğini, 100 kişinin de Avrupa’dan Türkiye’ye geleceğini iddia ediyor. Bu konuda herhangi bir hazırlık yapıldı mı?
Sezai Temelli: Bu rakamlar afaki. Böyle bir rakam konuşulmuş değil. 27 Kasım'da bir MGK kararı çıkar ve Resmî Gazete'de yayımlanırsa, ancak bundan sonra yasa çıkarılabilir. Yasa gerçekten yürürlüğe girdiğinde, hem cezaevlerinden hem yurt dışından hem de dağdan gelecek kişilerin hangi prosedüre tabi tutulacağı netleşmiş olacak. Ancak öncelikle MGK kararının alınması ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Dolayısıyla şu aşamada herhangi bir rakam, kota veya sınırlama söz konusu değil. Yasa, yararlanmak isteyen herkese açık.
Tabii bu yasadan yararlanma koşullarının nasıl düzenleneceğini zaman içerisinde göreceğiz. Çünkü bu konuda verilecek karar, hem İmralı'da Sayın Öcalan'ı hem de hareketi ilgilendiren bir karar. Bu konuda oluşturulmuş kurullar da var. Biliyorsunuz, 10 Ağustos'ta yasanın çıkarılmasının ardından Cevdet Yılmaz başkanlığında kurullar oluşturuldu. Bu kurulların bir kısmı da Sayın Öcalan'ın koordinatörlüğünde çalışıyor. Söz konusu kurulların alacağı kararlar, MGK kararının ardından netleşecek.
Hevidar Zana: MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın ORAM konferansında, “PKK'li üst düzey yöneticiler için de yeni bir yasa çıkarılacak” dediği belirtiliyor. Bu yasa PKK'nin kurucu kadrolarını da kapsayacak mı?
Sezai Temelli: Evet. Biraz önce sözünü ettiğim yasanın eksikliklerinden biri de PKK ve KCK yöneticilerini kapsamıyor olmasıdır. Dolayısıyla bu kişilerin, bu kadroların bundan sonra ne yapacakları ve nasıl hareket edecekleri konusunda hukuki bir zemin oluşturulmalı. İnsanların kararlarını bu hukuki çerçeveye göre verebilmeleri gerekiyor. Sayın Bese Hozat'ın da bir açıklaması vardı. Artık demokratik siyaset içerisinde mücadelelerini sürdürmek istediklerini söylemişti. Peki, bu kadroların demokratik siyaset içerisinde yer alarak mücadelelerini sürdürebilmeleri için nasıl bir hukuki zemin oluşturulacak? Bu nasıl gerçekleşecek? Bu konudaki belirsizlik hâlâ devam ediyor.
İşte biraz önce sözünü ettiğim eksiklikler tam da bundan kaynaklanıyor. Bunların mutlaka giderilmesi gerekiyor. Kaldı ki iktidar bu konuda söz verdi. Son İbrahim Kalın açıklamasında da bunu görüyoruz. Tamam, çok güzel sözler veriyorsunuz, açıklamalar yapıyorsunuz. Ancak iktidar sizsiniz; gereğini yapın, diyoruz.
Hevidar Zana: İmralı Heyeti dışında herhangi bir grup veya şahsiyet Abdullah Öcalan'ı ziyaret etti mi? Çünkü bazı grupların ziyaretlerinden söz ediliyor.
Sezai Temelli: Medyada çıkan bazı haberleri takip ediyoruz. Ancak şu ana kadar tarafımızca teyit edilmiş herhangi bir ziyaret bilgisi yok. Resmî makamlar tarafından da bize bu yönde bir teyit ulaşmadı. Gazetecilerin, bilim insanlarının İmralı'ya gittiği yönünde haberler görüyoruz. Ancak bunların doğrulanmış bir tarafı yok. Böyle bir ziyaretin gerçekleşmiş olma ihtimali de oldukça düşük.
Hevidar Zana: Kürtçe ana dilinde eğitim konusunda sizinle devlet arasında ya da Sayın Öcalan ile devlet heyeti arasında herhangi bir müzakere yapıldı mı? Bu konu anayasa değişikliğinden sonraya mı bırakılacak?
Sezai Temelli: Bizimle bu konuda herhangi bir görüşme yapılmadı. Elbette taleplerimiz ve yasa tekliflerimiz var. Bu alanda yürüttüğümüz çalışmalar ve yıllardır sürdürdüğümüz bir mücadelemiz bulunuyor. Ana dilinde eğitim hakkının sağlanması, Kürtçenin eğitim dili olarak müfredatta yer alması ve ana dilinde çok dilli eğitimin bir model olarak hayata geçirilmesi temel taleplerimizden biridir. Ancak şu an için iktidarın bu yönde herhangi bir çalışma yürütmediğini biliyoruz. İktidar bu konuyu da geleceğe erteliyor. Önce sürece ilişkin adımların atılması, ardından diğer konuların ele alınması gerektiği söyleniyor. Hem İbrahim Kalın'ın açıklamalarında hem de diğer iktidar temsilcilerinin ifadelerinde bunu görüyoruz.
Kalın bir bürokrat, MİT Başkanı. Ancak siyasi çevrelerden de bu yönde olumlu açıklamalar geliyor. Ne var ki bunlar, ne zaman ve nasıl hayata geçirileceğine ilişkin somut bir adım içermiyor; yalnızca temenni düzeyinde kalıyor. Siyaset temennilerle yürümez. Siyaset icraatla yürür. İktidar icraat makamıdır. Dolayısıyla iktidarın bu taleplere kulağını tıkamak yerine gerekli adımları atması gerekiyor. Ana dilinde eğitim hakkını konuşurken bazı belediyelerimizde Kürtçe tabelaların kaldırıldığını ya da Kürtçeye tahammül edilmediğini görüyoruz. İçişleri Bakanlığı uygulamalarıyla karşılaşıyoruz. Bütün bunlar ister istemez insanların kaygılarını ve şüphelerini artırıyor.
Hevidar Zana: Anayasa değişikliği konusunda da bir sorum var. DEM Parti'nin bu konuda bir hazırlığı var mı? Hangi maddelerin değiştirilmesini istiyorsunuz?
Sezai Temelli: Bildiğiniz gibi mevcut anayasa, 12 Eylül darbesinin anayasasıdır. Omurgasını 12 Eylül zihniyeti oluşturmuştur. Fikirlerini ve yaklaşımını oradan alır. Ulusalcı, ırkçı ve tekçi bir zihniyetin ürünüdür. Elbette anayasanın değişmesi gerekiyor. Demokratik bir cumhuriyet için demokratik bir anayasaya ihtiyaç var. Ancak anayasa tartışmalarının önümüze nasıl geleceği hâlâ belirsizliğini koruyor. Biz, demokratik cumhuriyet anlayışına uygun anayasa çalışmalarını geçmişte de yaptık. Anayasa stratejisi çalışmalarımız ve yeni bir anayasa yapabilmek için nasıl bir yol haritası izlenmesi gerektiğine ilişkin hazırlıklarımız var. Bu konuda hazırlıklıyız.
Anayasanın, demokratik cumhuriyet ilkelerine uygun şekilde, toplumun tüm kesimlerinin katılımıyla ve geniş bir mutabakatla hazırlanması gerektiğini savunuyoruz. Ana dilinde eğitim hakkından yerel demokrasiye kadar geniş bir yelpazede, geçmişin tekçi, ulusalcı ve ırkçı anlayışıyla bağını koparmış bir anayasa istiyoruz. Darbe mekanizmalarının zihniyetiyle şekillendirilmiş değil, demokratik toplumun taleplerini karşılayan bir anayasanın yapılması en büyük arzumuz. Ancak iktidar cephesinde anayasa çalışmalarına ilişkin sürekli açıklamalar ve vaatler var. Buna rağmen ortada henüz bir taslak bile yok.

