ABD'nin Orta Doğu Politikasından Sorumlu Savunma Bakanlığı eski Müsteşar Yardımcısı Dana Stroul, "Bana göre, Demokratik Suriye Güçleri'nin kesinlikle gelecekteki Suriye'nin ulusal güvenlik güçleri içinde bir rolü olmalıdır” dedi.
Dana Stroul, IŞİD tehdidinin devam ettiğini belirterek şöyle devam etti:
"Artık Irak ve Suriye'de IŞİD’in kontrolünde toprak yok, ancak hala ciddi bir tehdit. Biliyoruz ki IŞİD tehditleri hala Irak vatandaşlarına zarar verebilir ve Irak güvenlik güçleri ile Peşmergelerin elde ettiği önemli kazanımları geri alabilir. Kuzeydoğu Suriye'de hala 9 bin IŞİD militanı hapishanelerde tutulmakta ve Demokratik Suriye Güçleri tarafından kontrol edilmektedir. Ayrıca kamplarda evlerine dönmek isteyen 40 bin mülteci var. Ancak bu sorunlar çözülmedi."
Stroul, "Irak Kürdistanı ve Kürdistan Bölgesi Yönetimi'ndeki siyasetin zor bir oyun olduğunun gizli olmadığını düşünüyorum" dedi ve Peşmerge güçlerinin birleşmesi konusunda da şöyle konuştu:
"İlerleme yavaşladı ancak Amerika genel olarak büyük bir sabra sahip ve Irak'ın tarihi de çatışma ve kan dökülmesiyle dolu. Bu nedenle kişisel görüşüm, müttefiklerimizle sabırlı olmamız gerektiği yönünde."
ABD'nin Orta Doğu Politikasından Sorumlu Savunma Bakanlığı eski Müsteşar Yardımcısı Dana Stroul, Rûdaw muhabiri Diyar Kurda'nın sorularını cevapladı.
Rûdaw: Dana, bizimle olduğun için çok teşekkürler. Beyaz Saray'a yeni bir yönetim gelecek. Amerika'nın Orta Doğu'daki dış politikası hakkında ne tür beklentilerin var? Bu politikada büyük bir değişiklik olacağını düşünüyor musun, yoksa büyük bir değişiklik beklemiyor musun?
Dana Stroul: Her şeyden önce, Başkan Trump güç yoluyla barıştan bahsediyor. Güçten bahsettiğinde, bunun güçlü askeri ve ekonomik güç ile uluslararası düzeyde liderlik anlamına geldiğini düşünüyorum. Ancak Amerika'nın her sorunda ve her yerde tek finansör ve katılımcı olmasını istemediğini de açıkça belirtti.
Bence bu, Trump yönetimi için insani yardım ve kalkınma konularında Amerika'nın tüm sorunların önünde olmak istemediği anlamına geliyor. Lübnan, Gazze, Suriye, Yemen, Libya, tüm bu sorunlar her zaman var. Başkalarının liderlik yapmasını istiyor.
Rûdaw: Askeri güçten bahsettiğinde, bu Amerika'nın Orta Doğu'ya daha fazla güç göndereceği anlamına mı geliyor? Bu konuda ne bekliyorsun?
Dana Stroul: Öncelikle, Trump çok açıktı ki İkinci Körfez Savaşı'nın, yani Saddam Hüseyin'i iktidardan indirmek için Amerika'nın Irak'ı işgal etmesinin yanlış olduğuna inanıyor. Ayrıca Amerika'nın Irak ve Afganistan'daki onlarca yıllık askeri müdahalesinin, Amerikan halkının çok fazla kan ve servetine mal olduğuna ve bunun yanlış olduğuna inanıyor.
İlk yönetiminden de biliyoruz ki, Amerika güçlerini Kuzeydoğu Suriye'den çekmeye birçok kez teşebbüs etti, ancak bu girişimlerin çoğu ulusal güvenlik ekibi tarafından engellendi çünkü IŞİD’in hala büyük bir tehdit olduğuna inanıyorlardı.
Şu anda da Trump'ın bölgeye bakıp, Amerikan ordusunun önemli bir rolü olduğuna ikna edilebileceğini düşünüyorum, ancak başkalarının oyuna yatırım yapmaması ve katılmaması anlamında değil.
Rûdaw: Bahsettiğin başkaları derken, Uluslararası Koalisyonu mu, Avrupa ülkelerini mi, yoksa Arap ve Orta Doğu ülkelerini mi kastediyorsun?
Dana Stroul: İyi bir örnek, Yemen'deki İran bağlantılı Husilerin deniz yoluyla tehditleri var. Amerika'nın ne yaptığına bakarsan, Kızıldeniz'deki koruma ve gözetimi destekleyen refahı koruma operasyonu var, sonra örneğin İngiltere ile birlikte yapılan bu çok taraflı saldırılar var. Donald Trump'ın buna bakıp şöyle dediğini düşünüyorum: Peki neden Amerikan ordusu bütün bunları yapıyor? Denizcilik özgürlüğü tüm dünya için önemliyken, herkes denizcilik özgürlüğünü ve serbest ticaret hareketini istemeli. Yani neden ben Amerika ve Amerikan ordusu olarak bu işin çoğunu yapıyorum? Biraz yapmaya hazırım ama başkalarının da öne çıkmasını istiyorum.
Rûdaw: Ortadoğu'dan bahsettiğimizde, bazı ülkelerin karışıklık içinde olduğunu ve bazı ülkelerde milis grupların bulunduğunu görüyoruz. Bunlardan ikisi Irak ve Suriye. Suriye'de HTŞ gibi yeni bir gücün varlığı ve onların El Kaide ve diğer gruplarla olan geçmiş bağlantılarıyla, Amerika'nın askeri varlığının şimdi eskisinden daha mı gerekli olduğunu düşünüyorsunuz?
Dana Stroul: Bence Amerikan ordusu ve Birleşik Devletler, IŞİD’in yenilgiye uğratılması için Uluslararası Koalisyon’a liderlik etmekte çok önemli bir rol oynadı. Artık Irak ve Suriye'de IŞİD’in kontrol ettiği toprak yok, ancak hala ciddi bir tehdit oluşturuyor. Şu anda Irak'ta ortak askeri operasyonların çok iyi örnekleri artıyor, çünkü IŞİD’in Irak vatandaşlarına zarar verebilecek ve Irak güvenlik güçleri ile Peşmerge güçlerinin elde ettiği önemli kazanımları tersine çevirebilecek tehditlerin hala var olduğunu biliyoruz.
Kuzeydoğu Suriye'de hala Demokratik Suriye Güçleri (DSG) tarafından yönetilen hapishanelerde 9 bin IŞİD savaşçısı bulunuyor. Ayrıca kamplarda evlerine dönmek isteyen 40 bin mülteci var. Ancak bu sorunlar çözülmedi, eğer tutuklu ve mültecilerle nasıl başa çıkacağımıza dair bir çözümümüz olmazsa, IŞİD’in Beşar Esad rejiminin kontrolündeki bölgelerde çok aktif olduğunu bilmemiz gerekir.
Esad'ın Moskova'ya kaçıp saklanmasından bu yana, Amerikan ordusu askeri operasyonlarını hızlandırdı, bu da bize Suriye'de hala gerçek ve çok ciddi bir sorun olduğunu gösteriyor. Amerikan ordusunun oynayacağı bir rol olduğuna da inanıyorum.
Rûdaw: Siz mevcut yönetimin bir parçasıydınız. IŞİD sorunu, IŞİD tutukluları ve Suriye'deki IŞİD gözaltı merkezleri yeni bir şey değil. Neden - şu anda görevinizde olmadığınızı biliyorum - Birleşik Devletler ve uluslararası toplum uzun süredir orada bulunan IŞİD tutukluları sorununu çözemedi?
Dana Stroul: Bu, uluslararası toplumun yüzündeki bir lekedir. Dürüst olmak gerekirse, bunu çözmek için çok daha fazla enerji, çok daha fazla siyasi irade ve daha fazla kaynak yatırımı gerekiyordu.
Yıllardır olan şey, Amerikan Dışişleri Bakanlığı'nın bu kişileri Avrupa'ya, Orta Asya'ya, Orta Doğu'ya, Türkiye'ye ve Afrika'ya geri göndermek için müzakerelerde öncülük etmesidir. Bu çok yavaş ilerleyen bir süreç çünkü bu hükümetler teröristleri ülkelerine geri getirip sonra kendi ülkelerinde terör tehdidi oluşturmalarından çok endişe ediyorlar.
Rûdaw: Hadi Suriye'de kalalım, Ahmed Şara (Colani) var. Geçmişini biliyoruz. Nusra Cephesi'ndendi, El Kaide ve IŞİD ile bağlantıları vardı. Şimdi söylemi değişti. Ahmed Şara’nın Suriye'de demokratik bir rejim kurabileceğini düşünüyor musunuz?
Dana Stroul: Sanırım şu anda özellikle Avrupa başkentlerinden demokrasi, katılımcılık, azınlık hakları, kadın hakları gibi kelimelerle beklenti görüyoruz, tüm bu farklı konuları görüyoruz. En önemli şey, Beşar Esad hakkında bildiğimiz şeyin, onun yönetim tarzının ne katılımcı olduğu ne de Suriye halkının isteklerini yansıttığıdır. Bence Ahmed Şara’nın tüm Suriye halkını yönetip yönetmeyeceğini ve halkın isteklerinin hükümet hizmetlerinin sunulma şeklinde yansıtılıp yansıtılmayacağını görmemiz gerekiyor.
Rûdaw: Ahmed Şara’da bu isteği gördünüz mü?
Dana Stroul: Şu anda doğru şeyleri söylüyor. Tüm Suriye için yönetimden, millet, kabile, coğrafya vb. gözetmeksizin kendi hükümetlerinde tüm Suriyelilerin rolünden bahsediyor. Terörü kınamak ve İran'ın olumsuz ve zararlı etkisini uzaklaştırmak için doğru adımlar atıyor.
Rûdaw: Alevilere karşı eylemleri, kendilerine bağlı olmayan diğer azınlıklara karşı eylemleri hakkında ne düşünüyorsunuz? Sosyal medyada yayılan, bu insanlara nasıl davrandıklarını gösteren videoları gördünüz mü?
Dana Stroul: Evet, gördüm ve çok endişe verici olduğunu düşünüyorum. Kendisi ve kendisine rapor veren güvenlik kurumları, bu tür intikam şiddetinden vazgeçeceklerini ve bu şiddet döngüsünü durduracaklarını temin etmeli. Gördünüz ki, yaptırımları hafifletmeyle Birleşik Devletler, Ahmed Şara’nın geniş bir şekilde yönetebileceği ve risk altındaki toplulukları koruyabileceği varsayımını test etmek istiyor. Ancak Amerikan yaptırımlarının hafifletilmesinin sadece altı ay olmasının nedeni, onun gerçekten iyi sözlerine göre hareket edip etmediğini ve bu toplulukları koruyup korumadığını görmek için bir test olmasıdır.
Rûdaw: Suriye'deki yeni hükümetle ilgili olarak, sizce Suriye'de federal bir hükümet ve Kürt özerk yönetimi için bir bölge olma ihtimali var mı? Bu bölgenin geleceğinde böyle bir şey bekliyor musunuz?
Dana Stroul: Bana göre, uluslararası toplumun karşılaştığı zorluklardan biri, herkesin Suriye'nin geleceğinin Suriyeliler tarafından belirlenmesi gerektiğini söylemesidir. Ancak sorun, Suriyelilerin kendilerini nasıl yönetecekleri konusunda farklı görüşlere sahip olmalarıdır. Şam'da güçlü bir merkezi hükümet mi olmalı, yoksa farklı bölgelerin kaynakları paylaştığı federal bir hükümet mi olmalı? Kuzeydoğu Suriye'deki bazı liderlerin kaynakların paylaşımı konusunda çok önemli olan doğru şeyler söylediğini gördüm. Tüm bileşenlerle daha fazla çalışmamız gerekiyor.
Rûdaw: Tamamen anlıyorum. Rojava'da federal bir devlet veya Suriye'de federal bir bölge olma potansiyelini görüyor musunuz?
Dana Stroul: Amerikan politikasından bahsediyorum. Bence Amerikan politikasında açık olan şey, millet veya ırk gözetmeksizin her bileşenin rol sahibi olduğu birleşik bir Suriye devletidir.
Rûdaw: Bu politikaya aykırı değil mi?
Dana Stroul: Doğru ve şu anda Biden yönetimindeki liderlerin açıklamalarını dinlerseniz, çabaladıkları şey bir rol için kolaylaştırma ve birleşik Suriye devleti içinde Kuzeydoğu Suriye için bir miktar özerklik sağlamaktır. Ancak bence bu, tüm liderlerin halklarının ihtiyaçlarını ön planda tutma ve herkesin nasıl korunabileceğini, ailelerine nasıl bakabileceğini ve hayatta kalmak için ihtiyaç duydukları desteği nasıl alabileceğini düşünme konusundaki ayrıntılara ve siyasi iradelerine bağlı.
Rûdaw: Suriye'de birleşik bir ülkenin varlığı konusunda, bu DSG'nin Suriye'nin yeni savunma sisteminin bir parçası olması gerektiği anlamına geliyor. Bu yeni savunma sistemine katılabileceklerine inanıyor musunuz?
Dana Stroul: Evet. İnanıyorum ki, DSG’nin kesinlikle gelecekteki Suriye'nin ulusal güvenlik güçleri içinde bir rolü olmalı. SDG, kontrolleri altındaki bölgelerden IŞİD’i yenilgiye uğratıp çıkararak ve şu anda bu kişileri gözetleyerek dünyaya büyük bir hizmet sundu...
Rûdaw: Bu yeni savunma sistemine katılımla ilgili olarak, sizce Kuzeydoğu Suriye'de Peşmerge benzeri bir model veya sistem olma ihtimali var mı, yoksa tüm Suriye'de tek bir savunma sistemi, tek bir ordu ve tek bir üniforma mı olacak?
Dana Stroul: Bunun Suriye'de nasıl gerçekleşeceği konusunda spekülasyon yapmak istemiyorum. Bu çerçeve Irak'ın tarihinden farklı. Ama Amerika'ya bakarsanız, örneğin, ulusal bir ordumuz var ve sonra her eyalete bağlı ulusal muhafız birliklerimiz var ve bunlar Savunma Bakanlığı'ndan kaynaklarını alıyor, diğer ülkelerde de gördüğünüz gibi savunma bakanlıkları rol oynuyor.
Rûdaw: Bu Suriye için iyi bir örnek mi?
Dana Stroul: Bunun Suriye için tam bir örnek olduğunu düşünmüyorum ama söylediğim şey, merkezi ulusal güvenlik güçleri ile farklı bölgelerde bölgesel veya yerel güvenlik güçleri için farklı rollerin olduğu durumlara dair… Yani farklı modeller var.
Rûdaw: Amerika neden Türkiye ile (Rojava) hakkında bir anlaşma veya ateşkes yapamadı, ya da herhangi bir anlaşma yapıp onları bir araya getirip o bölgede bir tür barış sağlayamadı?
Dana Stroul: Her şeyden önce, bunun gerçekten Amerika'nın yaptığı şey olduğuna inanıyorum. Bu yüzden Amerikan ordusunun bazı konularda müzakere ettiğini gördünüz...
Rûdaw: Bunu yapıyorlar, ama neden başaramadılar?
Dana Stroul: Türkiye ile çalışma konusu geldiğinde, bu uzun süredir Ankara ve Washington arasında gerilim ve anlaşmazlık bölgesi oldu. Ankara, Amerika'nın DSG ile ittifakına karşı, Amerika ise on yıldan fazla bir süredir onları destekliyor. Trump yönetimine tavsiyem, bunun çok önemli bir ittifak olduğu ve tekrar ediyorum, bu savaşçı grubun sadece Suriye ve Suriyeliler için değil, sadece Orta Doğu için değil, dünya için büyük bir hizmet sunduğudur, çünkü kimse IŞİD’in geri dönmesini istemiyor, bu yüzden DSG ile çalışmamız gerekiyor.
Rûdaw: Türkiye de dahil mi?
Dana Stroul: Bence Türkiye'nin şu anda açık bir rolü var ve Suriye'de olan şeyler üzerinde etkili olabilir. HTŞ, Ahmed Şara ve Şam ile doğrudan bağlantıları olduğu da açık. Bu yüzden evet, Amerika Türkiye ile koordinasyon kurmalı ve uyumlu olmalı. Bu yüzden Washington'dan birçok yetkilinin Türkiye'ye gittiğini gördünüz ve bunun gelecek yönetimde de devam edeceğine inanıyorum.
Rûdaw: Irak konusunda, Irak çok karmaşık. Federal bir hükümet var. Sonra Savunma Bakanlığı var. Diğer tarafta Haşdi Şabi var. Irak medyasında, Amerika'nın Irak hükümetine Haşdi Şabi'nin kalmaması gerektiğini bildirdiğine dair raporlar yayınlanıyor, Amerika'nın bunu Irak hükümetiyle ne ölçüde yapabileceğine inanıyorsunuz?
Dana Stroul: Bu görüşmelerin detaylarına giremem ama Amerika'nın ne istediğinin netleştirilmesinin önemli olduğuna inanıyorum. Irak sisteminde, güvenlik güçlerinin başbakan olan başkomutana rapor vermesi gereken bir sistem var. Amerika'nın her zaman karşı olduğu şey, başbakan ve Bağdat'ın otoritesine saygı göstermeyen milislerin silahlandırılması, donatılması veya desteklenmesidir. Bunlar genellikle Tahran'dan destek alan, Amerikan güçlerini hedef alan ve Amerikan güçlerini öldürmeye çalışan güçlerdir.
Amerikan güçleri de IŞİD’e karşı savaşı desteklemek için Irak hükümetinin talebi üzerine oradadır. Yani Amerika'nın yaptığı bu. Güçlerinin Irak'ı ve Irak halkını barışçıl bir şekilde destekleyebilmesini istiyor. Ama milislerin merkezi hükümet otoritesi dışında faaliyet göstermesi Irak ve Irak halkı için bir sorundur.
Rûdaw: Kürt Peşmergeleri hakkında bazı sorular soracağım. Kürdistan Bölgesi'ni ziyaret ettiniz ve Kürt yetkililerle reformlar üzerinde çalıştınız. Yani, Kürdistan Bölgesi 1992'den beri bu reform üzerinde çalışıyor, sizin anlayışınıza göre, neden Kürt Peşmergelerini Peşmerge Bakanlığı çatısı altında toplayamıyorlar?
Dana Stroul: Irak Kürdistanı'nda ve Kürdistan Bölgesi Hükümeti'nde siyasetin zor bir oyun olduğunun gizli olmadığını düşünmüyorum. Uzun zamandır Amerika farklı partileri birlikte çalışmaya ve Kürdistan Bölgesi halkını ve Irak'taki rollerini öne çıkarmaya teşvik ediyor. Haklısın, ilerleme yavaş oldu ama Amerika genellikle çok sabırlı ve Irak tarihi de çok fazla çatışma ve kan dökülmesiyle dolu. Bu yüzden kişisel görüşüm, müttefiklerimize karşı sabırlı olmamız gerektiği ve Amerika'nın Peşmerge'nin Peşmerge Bakanlığı çatısı altında birleştirilmesini desteklemek için uzun vadeli bir danışmanlık süreci sağladığı bu uzun yol haritasında gördüğünüz şey bu.
Rûdaw: Bilginiz varsa ya da görevinizde bulunduğunuz süre içinde, Amerika hükümeti hiç Kürdistan Bölgesi'ne baskı yapıp çok açık bir şekilde, arkadaşlar, eğer bunu yapmazsanız, o zaman sabrımız sınırlı dedi mi?
Dana Stroul: Genel olarak tehditlerin müttefiklerle işe yarayacağına inanmıyorum. Ayrıca müttefikler arasında bir saygı seviyesi olması gerektiğine inanıyorum ama Amerika'nın yaptığı şey, Savunma Bakanlığı ile Erbil'deki Peşmerge İşleri Bakanlığı arasında bir mutabakat zaptı imzalamak ve o bakanlık için beklentilerin bir kısmı, Amerika'nın askeri eğitim, güvenlik işbirliği, Peşmerge maaşlarını desteklemek için fon sağlamaya devam etmesi için reform yönünde adımlar atılmasıdır. Bence son zamanlarda bu reform çabalarına doğru ilerlemenin gözden geçirilmesi için bir toplantı yapıldı. İnanıyorum ki, Kürdistan'daki liderlerin bu reform ölçütlerini yerine getirmesi için her zaman beklentiler olacaktır.
Rûdaw: Çevresinde birçok milis grubu ve birçok istikrarsız ülkenin olduğu Kürdistan Bölgesi'nin Peşmerge güçlerini birleştirememesi ne anlama geliyor?
Dana Stroul: İzin verin en önemli noktadan başlayayım, bu Savunma Bakanlığı'ndayken benim görüşümdü ve yeni Savunma Bakanlığı'nda görev yapanların görüşü olduğunu düşünüyorum, müttefiklerinin güvenliğini, istikrarını ve başarısını istiyorlar. Irak'ın başarılı olması için, başarılı bir Kürdistan bölgesine ihtiyacınız var. Irak güvenlik güçlerinin başarılı olması ve Irak halkını koruyabilmesi için, Irak'ı korumak ve IŞİD’i Irak'tan çıkarmak için çok fazla fedakarlık ve kan veren Kürt Peşmergesine ihtiyacınız var. Ama bunun yapılması için bazı şeylerin olması gerekiyor. Güvenilir ve profesyonel olan güçlü savaşçı Peşmergelere ihtiyacınız var. Bu da çok önemli bazı reform çabalarının verilmesi ve farklı tugayların Peşmerge İşleri Bakanlığı altında birleştirilmesi gerektiği anlamına geliyor. Bu ilerlemelerden bazıları henüz gerçekleşmedi. Trump yönetimi hakkında bildiğimiz şey, müttefiklerinin adım atmasını bekledikleri ve bence Erbil'deki liderlerin adım atmalarını bekliyorlar.
Rûdaw: Çok teşekkürler Dana, burada olduğunuz ve görüşlerini derinlemesine paylaştığınız için teşekkürler.
Dana Stroul: Misafirperverliğiniz ben için teşekkür ederim.
