Rusya'nın Irak Büyükelçisi Elbrus Kutraşev, Kürdistan Bölgesi'nin "parlak" bir geleceği olduğunu ve ülkesinin bölgede "büyük" bir ekonomik faaliyeti bulunduğunu, şirketlerinin petrol ve gaz sektöründeki yatırımlarının milyarlarca doları bulduğunu söyledi.
Elbrus Kutraşev, Rûdaw TV’den Şehyan Tehsin’e verdiği röportajda, ülkesinin Kürdistan Bölgesi ile ilişkilerini, Rus şirketlerinin yatırımlarını ve çalışmalarını, Kürdistan Bölgesi'nin geleceğini, Rusya'daki Kürt diasporasını, Demokratik Suriye Güçleri (DSG) ile ilişkilerini ve birçok başka konuyu ele aldı.
Irak'taki Rusya Büyükelçisi Kürt halkının kendileri için "yabancı" olmadığını ve "çok iyi tanıdıklarını" belirterek, "Rusya'da büyük bir Kürt topluluğu var, özellikle Sovyetler Birliği döneminde en büyüğüydü" dedi.
Elbrus Kutraşev, ülkesi ile Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkilerden bahsederek, "Moskova'nın kapıları dünyanın her yerindeki dostlarına, özellikle de genel olarak Irak ve özel olarak Kürt Bölgesi'ne açıktır" ifadelerini kullandı.
Rojava'daki durum ve Rusya'nın Demokratik Suriye Güçleri (DSG) ile ilişkileri hakkında ise Rusya Büyükelçisi, "DSG ile ilişkileri normal ve diyaloğa dayalı bir ilişkidir"yorumunda bulundu.
Rusya Büyükelçisi, Amerika'nın DSG'ye yönelik tutumu hakkında da şunları söyledi:
“Amerika DSG'ye silah sağlıyor ve onları destekliyor; Onlar DSG'yi kendi çıkarları doğrultusunda bir tür askeri şirket olarak kullanmak istiyorlar."
Şu anda Rusya'da yaşayan devrik Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'ın teslim edilmesi konusunda Rusya Büyükelçisi, Esad'ın Rusya'da insani sığınmacı olarak kaldığını belirterek, "Beşar Esad'ın Moskova'da kalması ve ne medya ne de siyasi hiçbir faaliyette bulunma hakkının olmaması, yeni Suriye liderliğinin rızasıyla gerçekleşti. Bu şekilde kalmaya devam edecek" şeklinde değerlendirdi.
Rusya’nın Irak Büyükelçisi Elbrus Kutraşev’in Rûdaw ile röportajının tam metni şu şekilde :
Rûdaw: Irak ve Kürdistan'a gelmeden önce, 20 veya 22 yıl öncesinden bahsediyorum, bu bölge hakkında ne gibi fikirleriniz vardı?
Elbrus Kutraşev: Şüphesiz bir fikrim vardı, ama sadece teorik bir fikirdi. Bağdat'ta ataşe olarak ve daha sonra 1999'dan 2002'ye kadar üçüncü sekreter olarak çalıştım. Elbette o koşullarda Kürdistan'ı ziyaret etme fırsatımız olmadı. Bu yüzden ilk kez Saddam rejiminin yıkılmasından sonra, sanırım 2004'te Kürdistan'ı ziyaret ettim.
Rûdaw: Sizin bakış açınızdan Kürdistan nasıldı, ne gördünüz?
Elbrus Kutraşev: Öncelikle Kürt halkı bize yabancı değil, onları çok iyi tanıyoruz, Kürt meselesi üzerine birçok araştırmacı ve bilim insanımız var. Bir çoğu Kürt kökenli. Rusya'da büyük bir Kürt topluluğu var, özellikle Sovyetler Birliği döneminde en büyüğüydü. Günümüzde bile Rusya Federasyonu'nda, Moskova, St. Petersburg, Krasnodar Bölgesi ve belki de diğer bölgelerde, Kürtler Rus vatandaşı olarak, Rus toplumunun bir parçası olarak varlıklarını sürdürüyorlar.
Rûdaw: Rusya'da yaşayan Kürtlerin sayısı hakkında herhangi bir istatistik mevcut mu?
Elbrus Kutraşev: Sayıları hakkında emin değilim, çünkü Rusya'da 300 dilimiz var, hepsi mevcut. Ama özür dilerim. Elbette sayı internette var, ama burada şunu söylemek isterim ki Dışişleri Bakanlığı'nda çalışırken, Rusya Dışişleri Bakanlığı'ndaki görevim kapsamında en az üç Kürt'le tanıştım, hepsi Rusya vatandaşıydı. Hepsi de Ezidi'ydi. Ezidilerin Rusya Dışişleri Bakanlığı'nda bu kadar ilgi çekmesinin özel nedeni ne bilmiyorum, ama iyi gençlerdi. Biri bakanlığın özel polis korumasındaydı, ikincisi bakanlıkta dövüş sanatları eğitmeniydi ve üçüncüsü hala diplomat olarak çalışıyor. Belki sayıları daha fazladır, ama ben onları tanıdım.
Rûdaw: Yani Kürtler Rusya'nın iş piyasasında, işe alımlarda ve görevlerde önemli bir rol oynuyorlar mı?
Elbrus Kutraşev: Kuşkusuz, Kürt halkı yetenekleri ve dünya çapındaki yaygınlığıyla tanınıyor. Rusya'nın azınlık haklarının iyi sağlandığı bir ülke olması ve herkesin çalışma ve ilerleme için eşit fırsatlara sahip olması şaşırtıcı değil. Elbette başkent Moskova, tüm büyük ülkelerin başkentleri gibi, çok sayıda azınlığa ev sahipliği yapıyor, bu yüzden bazen azınlık gibi görünmüyorlar.
Rûdaw: Sayın Büyükelçi, sizin Arapçanız çok iyi, benim değerlendirme yapmam gerekmez ama hem Arapçanız hem de İngilizceniz çok iyi, Kürtçe bir şeyler öğrendiniz mi merak ediyorum?
Elbrus Kutraşev: Arapçam hakkındaki bu değerlendirmeniz için gerçekten teşekkür ederim, sürekli pratik gerektiriyor. Arapça harfleri ilk kez 1992'de öğrendim. Elbette şu an 2025'teyiz, biraz daha iyi konuşmanın zamanı geldi. Kürtçeye gelince, üniversitede öğrenmiş veya başlamış olsaydım durum daha kolay olurdu ama bu fırsatım olmadı. Şu an Bağdat'ta yaşıyorum çünkü Bağdat'ta ikamet ediyorum, her ne kadar sürekli Kürdistan'ı ziyaret etsem de. "Zor spas" dışında çok şey öğrenmediğim için elbette özür dilerim. "Spas" kelimesi Rusçada kullandığımız bir kelimeye benziyor, biz "spasibo" deriz.
Rûdaw: Başka hangi kelimeler var, çünkü bazı dilbilimciler 300'den fazla ortak kelime olduğunu söylüyorlar, başka ortak bir şey var mı?
Elbrus Kutraşev: Gerçekten 300 kelime şaşırtıcı değil, hatta sadece 300 kelime olması beni şaşırtıyor. Daha fazla olduğunu düşünürdüm, özellikle içinde yaşadığımız bu dönemde tüm diller birbirine yaklaştı. Halklar ve ülkeler arasında sadece ticaret değil, konuşmada da bir alışveriş var. Maalesef Kürtçe öğrenme fırsatım olmadı. Eğer bir fırsatım olursa, elbette öğreneceğim. Şu anda Bölge ile ve Kürt dostlarla özel bir ilişkim var. Bu ilişki 2003'te, Bağdat'ta Kürt yetkililer ve Kürt partilerinin temsilcileriyle tanıştığımda başladı. Çoğu zaman Kürdistan Yurtseverler Birliği(KYB) ve Kürdistan İslami Birliği(Yekgirtu) ile temas halindeydim. Bu tesadüfen oldu, çünkü o dönemde, işgal döneminde durum çok karışıktı. İnternet normal çalışmıyordu, telefon yoktu. Diplomatik görevimde, araba kullanıp Bağdat sokaklarında parti tabelaları aramalıydım. Tesadüfen Kürdistan Yurtseverler Birliği ve Kürdistan İslami Birliği'ne gittim. Meslektaşım Aleksey Salamatin ise Kürdistan Demokrat Partisi(KDP) ofisine gitti ve ofis sorumlusu Hoşyar Zebari'ydi. Bu şekilde Kürt güçleriyle yakınlaşmamız gerçekleşti. Bir yıl sonra, resmi bir heyet olarak hem Erbil hem de Süleymaniye'yi ziyaret ettik. Böylece ziyaret alışverişi başladı, belki çift taraflı bir alışveriş değildi, Bağdat'ta bizi çok ziyaret etmediler ama biz sürekli Kürdistan'ı ziyaret ediyorduk.
Rûdaw: Bu ilişkiler hala devam ediyor mu?
Elbrus Kutraşev: Sadece devam etmekle kalmıyor, sürekli geliştiğini düşünüyorum. Başlangıçta dostane siyasi ilişkiler idiyse, şimdi daha çok dostane ilişkiler, siyasi ilişkilerden ziyade. Bunu hissedebilirsiniz.
Rûdaw: Rusya sürekli olarak ilişkilerinin sadece devletlerle değil, aynı zamanda uluslarla da olduğunu vurguluyor. Kürtler de bölgede önemli bir ulus ve ana güç olarak önemli bir konuma sahip. Rusya ile Kürtler arasında, özellikle de Kürdistan Bölgesi'nde bir tür uzaklaşma hissetmiyor musunuz?
Elbrus Kutraşev: Asla, hiçbir uzaklaşma olmadı. İlk olarak, hiçbir ülkeyle rekabet halinde değiliz. Başka bir ülkenin Irak Kürdistanı'ndaki faaliyetlerinin bizim faaliyetlerimizden daha fazla olmasını memnuniyetle karşılarız. Önemli olan bu faaliyetin Bölge'nin ve halkının çıkarına olmasıdır. Yani bu açıdan Kürdistan'daki durum ve ilişkilerimizden memnunuz. Uzaklaşma kelimesini garipsiyorum, çünkü biz buradayız, uzun zamandır başkonsolosluğumuzu açtık, sanırım 2007'den beri. Bugüne kadar faaliyetleri biliniyor. Bölgedeki tüm siyasi güçlerle iyi ilişkiler var, ayrıca büyük ekonomik faaliyetler de var, Rusya'nın Kürdistan'daki petrol ve gaz yatırımları milyonlarca değil milyarlarca dolar seviyesinde.
Rûdaw: Daha sonra ekonomi hakkında soru soracağım, ancak neden Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani arasında henüz bir görüşme gerçekleşmedi? Böyle bir görüşmeyi ayarlama planınız var mı?
Elbrus Kutraşev: Sayın Başkana neden böyle bir görüşmenin yapılmadığını sormamız gerekiyor. Belki de Ukrayna, ABD ile ilişkiler, savaş ve barış meseleleri ve insanlığın yeryüzündeki varlığı gibi konularla meşguldür, çünkü yeni gelişmeler ve Batı ülkelerindeki bizim karşımızda duranların aptallığı yüzünden dünya üçüncü bir dünya savaşına doğru ilerliyor. Bu bizi endişelendiriyor. Sayın Putin'in ziyaretlerine gelince, son zamanlarda sadece İngilizcede "abluka" dediğimiz durumlarda yurt dışına çıktı. Bu açıdan Moskova'nın kapıları dünyanın her yerindeki dostlarına, özellikle de genel olarak Irak ve özel olarak Kürdistan Bölgesi'ne açıktır. İnanın bana Erbil ve Süleymaniye'deki dostlarımız bunu biliyorlar ve farklı düzeylerde birden fazla ziyaret gerçekleştirdiler. Kürdistan Bölgesi ile ziyaretleri, müzakereleri ve işbirliğini engelleyecek hiçbir gündemimiz yok. Ne siyasi ne de başka bir gündemimiz yok.
Rûdaw: Ekonomi konusunun yanı sıra, Türkiye üzerinden durdurulan Kürdistan Bölgesi petrolünün yeniden ihraç edilmesi konusundaki görüşlerinizi sormak istiyorum. Rusya'nın bu konuya bakış açısı nedir?
Elbrus Kutraşev: Elbette diplomatik ve müzakere yoluyla ulaşılan tüm çözümleri memnuniyetle karşılıyoruz, özellikle de konu aynı ülkenin halkları arasında bir diyalogdaysa. Bu genel olarak böyledir. Özel olarak ise, elbette bu ihracatın yeniden başlamasına ilgi duyduk, çünkü şirketlerimiz Kürdistan'da faaliyet gösteriyor ve büyük yatırımlara sahipler. Bu şirketler de, diğer şirketler gibi, ihracatın durması ve istikrarsızlık nedeniyle olumsuz etkilendiler. Elbette bunu memnuniyetle karşılıyor ve bu alanda çalışmaya devam etmeyi umuyoruz. Rusya ile diğer ülkeler arasındaki fark, bu konuyu en başından beri Irak'ın iç meselesi olarak görmemiz ve bu konuya müdahale etmememizdir. Ben büyükelçi olarak Bağdat'taki, Erbil ve Süleymaniye'deki yetkililerle yaptığım görüşmelerde bu konuyu birden fazla kez ele aldım, elbette petrol ihracatının yeniden başlamasına destekleyici bir tutum sergiledim. Ancak bazı ülkelerin yaptığı gibi açıkça ilan edilmiş bir tutumumuz olmadı. Bu hassas bir konuydu, iç bir meseleydi, bu yüzden elimizden geldiğince çözüm bulmaya katkıda bulunduk. Büyük bir rolümüz olduğunu veya diğerlerinden daha büyük bir rolümüz olduğunu söylemiyorum, ancak bu konu sorunun başlangıcından itibaren önceliğimiz olmuştur.
Rûdaw: Kürdistan Bölgesi petrol ihracatının durduğu süre boyunca Rus şirketlerinin ne kadar para kaybettiğini biliyor musunuz?
Elbrus Kutraşev: Yüz milyonlarca dolar ve milyarlarca dolar zarar gördüklerini iddia ediyorlar. Gerçeği söylemiyorlar, bu yüzden elbette abartı var, belki de bu konuda abartı vardır, belki de yoktur. Bilmiyorum, zararlarını bilmek benim sorumluluğumda değil. Şirketlerle ilişki, benden bir şey isterlerse ben Rusya Federal Büyükelçisi olarak hizmetlerinde olduğum esasına dayanır. Ama bir şey istemezlerse, şirketlerimizin çalışmaları hakkında, özellikle de para, harcamalar ve kârlar hakkında gerçekten pek bir şey bilmiyorum. Her iş adamı, özellikle de çok parası olan, nasıl başladığını sorduğunuzda, ben fakirim, hiçbir şeyim yok der.
Rûdaw: Kürdistan Bölgesi ve Irak'taki Rus şirketlerine yönelik Amerika ve Batı ülkelerinin uyguladığı yaptırımlar, Irak'taki çalışmalarının önünde bir engel teşkil ediyor mu?
Elbrus Kutraşev: Yaptırımlar konusuna gelince, doğal olarak yaptırımlar kötü bir şeydir. Yaptırımları yasa dışı olarak görüyoruz. Yasal yaptırımlar ancak BM Uluslararası Güvenlik Konseyi tarafından bir karar ile uygulanabilir. Ancak yaptırımlar BM Güvenlik Konseyi'nin kararı dışında ise, bunlar tek taraflı ve yasa dışı yaptırımlardır. Başka bir deyişle, uluslararası hukuk açısından gerçekten yasa dışıdırlar, çünkü bu, serbest ticareti ve serbest işlemi cezalandırmanın bir yoludur ve ülkeler üzerinde baskı kurmanın yasa dışı bir yoludur. Ancak Rusya'ya uygulanan yaptırımların sonucunda ne oldu? Öncelikle, Rusya Federasyonu'nun yaptırım hacmi açısından dünyada birinciliği elde ettiğini gururla söyleyebiliriz. Yani bize uygulanan yaptırımlar, sayısal olarak da İran, Kuzey Kore, Küba ve bu sorunla boğuşan diğer ülkelere uygulanan yaptırımlardan daha fazladır. Bu konuda çok deneyimimiz var.
Öncelikle, bu yaptırımların başarısız olduğu, başarısız olduğu çünkü bunları uygulayanlara zarar verdiği ortaya çıktı. Bize yaptırım uygulayanlar ilk kurbanlar oldular. Avrupa'nın yorgun ekonomik durumu bunun açık bir kanıtıdır, ortaya çıkan sorunlar, Avrupa ile karşılaştırıldığında çok büyük olmasalar da, ABD ekonomisinde ortaya çıkanlar da bunun kanıtıdır. Bize gelince, elbette bu yaptırımlardan muzdarip olduk, ancak gerçek etkisinin beklenenden çok daha az olmasına şaşırdık. Başlangıçta Rusya'ya karşı yaptırım savaşı başlattıklarında, moralimiz istikrarlı değildi çünkü bir korku vardı, özellikle iş adamları arasında. Ancak daha sonra durumun o kadar kötü olmadığı, bu yaptırımların üstesinden gelinebileceği ortaya çıktı. Önemli olan, bu yaptırımların üstesinden gelmek için küresel bir istek olmasıdır. Dolayısıyla, bu konuda deneyimimiz var ve dostlarımız var.
Irak'a gelince, burada da söylediğim gibi, Rus şirketlerine uygulanan yaptırımlar bu şirketlerin faaliyetlerini engelleyecektir. Ancak bakalım, gerçek şu ki Luke Oil Şirketinin Irak'taki yatırımları 11 milyar doların üzerindedir. Bu, Irak sanayi potansiyelinin ulusal düzeyde önemli bir parçasıdır. Amerikalılar Luke Oil Şirketine bir engel koyarsa, Irak "ekonomimize yatırılan 11 milyar dolardan fazlasını yönetemeyiz" diyerek mi yanıt verecek? Yoksa "Hayır, bu 11 milyar dolar korunmalı" diyerek mi yanıt verecek? Sadece dondurulmuş 11 milyar dolar değil, aynı zamanda artabilecek bir sayıdır. Irak ve Rus tarafları arasında yeni projeler açmak için görüşmeler ve anlaşmalar var. Bunlar Rus yatırımıyla yapılan projelerdir. Bu yaptırımlar yanlış ve akılsızca adımlardır, ne Rusya'nın ne de dünyadaki ortaklarının durumunu dikkate almazlar. Dolayısıyla kaderleri başarısızlıktır.
Rûdaw: Luke Oil ve Gazprom şirketlerinin faaliyetleri eskisi gibi devam ediyor mu?
Elbrus Kutraşev: Gazprom, Rosneft, Rusya'nın yüzde 60 hissesine sahip olduğu KPC şirketi, hepsi Kürdistan'da faaliyet gösteriyor. Elbette durumlarının mükemmel olduğunu söyleyemem, çünkü Kürdistan mevcut durumuyla Dubai değil. Kürdistan'ın ekonomik durumu, iyi bildiğiniz gibi, olaylar nedeniyle karmaşık. Ancak şirketler hala orada ve engellere rağmen çalışmalarına devam ediyorlar, çünkü nihayetinde yatırım yaptılar, projelere yüz milyonlarca dolar yatırım yaptılar. Yani bu yatırımlar geri çekilemez ve başka bir yere aktarılamaz. Bu sermaye toprağa yatırıldı. Bunlar çok önemli yatırımlar. Ayrıca, iş dünyası geleceğe bakmalı, bugünün sorunları ne olursa olsun, sonrasına, yani yarının ne olacağına bakmalı. Bu açıdan, bu bölgenin doğal kaynakları ve iç durumuyla parlak ve umut verici bir ekonomik geleceği olduğuna inanıyoruz. Hazırlıklı olmalı ve şirketlerimizi çalışmaya teşvik etmeliyiz.
Rûdaw: Petrol ve gaz sektörü dışında, Rusya Kürdistan Bölgesi'nde hangi diğer sektörlere yatırım yapmak istiyor mu?
Elbrus Kutraşev: Dürüst olmak gerekirse, bu soru iş adamları için. Eğer iş hayatında güçlü olsaydım, büyükelçi olmazdım, bir şirkette yönetici olurdum.
Rûdaw: Demek istediğim, Irak'a yatırım yapmak isteyen ve size gelen Rus iş adamları en çok neye odaklanıyorlar veya Irak en çok ne talep ediyor?
Elbrus Kutraşev: Açıkçası, bizim için Irak ekonomisi yabancı değil, biliyoruz. Sovyetler Birliği döneminden beri birçok alanda, özellikle elektrik enerjisi, su ve sanayide deneyimimiz var. Kuveyt'in işgali, Irak'a uygulanan ambargo, ardından ABD ve müttefiklerinin Irak'ı işgali ve sonrasında ortaya çıkan kaos gibi bilinen bazı nedenlerden dolayı, her ne kadar daha sonra Irak halkı için bir rahat nefes gelse de, sonra IŞİD'e karşı savaş başladı. Tüm bu olaylar, daha önce bulunduğumuz alanlara hızla dönmemizi engelledi. Bu birincisi. İkincisi, Rusçada dediğimiz gibi biyolojik yasalar vardır. Altmışlı ve yetmişli yıllarda Irak'ta çalışan o Sovyet ve Ruslar şimdi neredeler? Bazıları hayatta, bazıları değil, ama eminim çalışmıyorlar. Doksanlı yıllardan itibaren başlayan sorunlar nedeniyle, Irak'ta deneyimi olan önceki nesilimiz kalmadı. Şimdiki yeni neslin deneyimi yok. Yani nesiller arasında bir boşluk oluştu. Bu, üstesinden gelinebilecek bir şey, çünkü Ruslar Iraklılar tarafından, hatta manevi olarak da kabul görüyorlar. Yani, dünyaya "Irak" kelimesini söylediğimizde, bazı insanlar korku hissederler. Ruslar da elbette "Irak" kelimesini duymaktan hepsi memnun değil, çünkü medyada Irak genellikle sadece bir sorun olduğunda bahsedilir. Ama diğer yandan, Rusya'nın Irak'a yönelik genel tutumu çok olumlu, çünkü işbirliği yaptığımız zamanları hatırlıyoruz ve genel olarak Irak'tan Rusya'ya karşı, halk ve benim tarafımdan bilinen hiçbir şey olmadı. Cevabımın uzun olduğu için özür dilerim. Şirketlerimizi Irak'a gelmeye ve petrol ve gazla sınırlı kalmadan farklı alanlarda çalışmaya teşvik ediyoruz. Burada izin verirseniz, bu konu için birkaç sorun var, üstesinden gelmemiz gereken engeller var. Bu engellerin bazıları Irak'a özgü değil. Örneğin, Örneğin, ceza sistemi sorunu. Irak ile iş yapan her Rus iş adamı, ilk sorusu parayı nasıl ödeyeceği veya parayı nasıl alacağıdır? Bu konuya bir çözüm bulunabilir, çünkü küresel finans sistemini ABD'nin müttefikleri için bile kontrol etmesi imkansızdır. Başka bir konu da, açıkça Irak'ın bir dostu olarak sizinle konuşuyorum, yatırımcıları çekmek açısından bir mekanizma oluşturmak için bazı çabalar olması gerekiyor. Hiç kimse Irak'a gelip yatırım yapıp başarılı olamaz. Nedenlerini biliyorsunuz, bu ülkenin kendi özellikleri var. Sözlerim hiçbir şekilde eleştiri değil, çünkü Rusya'da da durum aşağı yukarı aynı. Örneğin, Rusya Federasyonu çok büyük bir ülke, yatırımcı iklimi bir bölgeden diğerine değişebilir. Bu açıdan, bazı Rus bölgelerinde yatırımcı iklimi Irak ile karşılaştırılamaz çünkü Irak'tan çok daha kötü durumdalar. Bu yüzden sözlerim eleştiri değil, tavsiyedir.
Rûdaw: IŞİD Savaşı'nın başlangıcından bahsederken, Irak'ın o zamanki Başbakanı Nuri el-Maliki'nin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile temasa geçtiğini duymuştum. Rusya'nın o dönemde Irak'ı desteklemedeki rolünden bahsedebilir misiniz?
Elbrus Kutraşev: Bu konu hakkında filmler ve diziler yapılabilir, çünkü şimdi biz bile, bu olaylara tanıklık etmiş olsak bile, şaşkınlık içinde kalıyoruz. Eğer 11 yıl geriye gidersek, olayların bu şekilde nasıl geliştiğine şaşırıyoruz. Gerçekten de, bu bana söylenen bir şeydi, bu Iraklı dostlarım tarafından da doğrulandı. IŞİD'e karşı savaş başladığında ve IŞİD Bağdat'ı tehdit ettiğinde, ne Amerikalıların ne de müttefiklerinin Irak'a maddi olarak yardım etmek istemedikleri ortaya çıktı. Eski Başbakan Nuri el-Maliki'nin defalarca belirttiği gibi, bize tek bir mermi bile vermeyi reddettiler. Nedeni neydi? Yorum yapmak zor. Bence IŞİD bir olgu olarak Amerika'nın ürünüdür. Belki tüm Amerikalılar bunu bilmiyorlar, ama ben onların çalışma şekillerini bildiğim için böyle bir eylem karşısında şaşırmıyorum. Bu, olayların başında neden IŞİD ile savaşmak istemediklerini açıklıyor. Ya da belki de koşullu bir savaştı, belki de koşulları vardı, belki de IŞİD'in, -ki ben "düşünülmüştü" dediğimde bu her zaman olduğu gibi dar görüşlü düşünüldü- tutumu dikkate alınmamıştı. Belki de IŞİD'ın Bağdat'taki İran yanlısı bir hükümet üzerinde baskı kurmanın bir yolu olduğu düşünülüyordu. Bilmiyorum, ama durum böyleydi. Nuri el-Maliki doğrudan Başkan Putin'e başvurdu ve yardım istedi. Başkan Putin'in kararı çok hızlıydı. Putin dedi ki, "Sizin için savaş uçağı üretmeye vaktimiz yok ve yedek uçağımız da yok. Bu nedenle, şu anda ordumuzda bulunan uçakları size göndereceğiz". Rus uçakları Irak hava sahasına ulaştı. Elbette pilotlar Iraklıydı, Rus uçakları ama Irak pilotları. Bu, uçakların imzadan önce geldiği anlamına geliyor. Bilmiyorum, belki başlangıçta beş ya da altı taneydi, daha fazla değil. Ama burada önemli olan uçakların gelmesiydi, Sayıları çok fazla olmasa da geldiler ve her iki tarafın, hem IŞİD'in hem de Irak'ın moralini değiştirdiler. Çünkü Irak askeri yalnız olmadığını ve terk edilmediğini anladı, çünkü uçaklar Rusya'dan gelmişti. Ve IŞİD mevzilerini bombalıyordu. IŞİD ise Irak'ın yalnız savaşmadığını, dostları ve müttefikleri olduğunu anladı.
Rûdaw: Bu destek hangi gün ve ayda verildi ve ne kadar sürdü?
Elbrus Kutraşev: Eğer böyle bir soru geleceğini bilseydim, hazırlanırdım. Ben o dönemde Suriye'deydim, çok karmaşık ve gergin bir durumumuz vardı. Elbette Şam'dan tüm bölgenin, özellikle de Irak'ın durumunu izliyorduk. Ama inanın bana, o dönemde benim düşüncem şuydu: “Allah korusun, bir terör grubu Şam'a girerse, eşyalarımı toplayıp gitmek için zamanım olacak mı, yoksa eşyalarım olmadan mı gitmeliyim, yoksa öldürülür müyüm? Eğer beni yakalarlarsa, işkence etmeden çabucak öldürmelerini dilerdim”. Benim düşüncelerim bunlardı. Bu yüzden Irak'ta IŞİD'e karşı savaşın detayları için özür dilerim. Bu her halükarda bizim ortak savaşımızdı. Rusya'nın Suriye'deki katılımı, Irak'taki katılımından çok daha büyüktü. Irak'ta ana rolü Irak ordusu, Haşdi Şabi ve sözde uluslararası koalisyondaydı. Ancak bizim de katılımımız vardı. Olayların çok hassas bir bölümünde büyük bir rol oynadık.
Rûdaw: Rusya, IŞİD'e karşı Uluslararası Koalisyon'un neresindeydi?
Elbrus Kutraşev: O koalisyonun bir parçası değildik çünkü davet edilmemiştik. Bildiğiniz gibi, o dönemde tamamen farklı bir duruş sergilediğimiz bir dönemdi. Diplomatik bir ifadeyle söyleyeyim; Suriye'deki olaylar ve hatta IŞİD konusu hakkında. IŞİD'in tarihi çok tuhaf. Amerikalılar, IŞİD'i kendilerinin yarattığını itiraf ediyor. Amerikalıların Rusya ile herhangi bir koordinasyon istememesine şaşırmadım. Ancak tüm sorumluluğumla bu benim güçlü görüşüm. Eğer Rusya'nın Suriye'de IŞİD ve terör gruplarına karşı zaferleri olmasaydı - ki Rusya'nın zaferleri dediğimde, bunlar bizim ortak zaferlerimizdi, Rus, Suriye, İran, Lübnan ve diğer ülkelerden yardımcı güçler - Suriye'de teröre karşı birlikte zafer kazandık. Bu da Amerikalıları bir şeyler yapmaya teşvik etti, çünkü eğer yapmasalardı, tüm zaferler Rusların olacaktı. Bu, Rusya'nın Irak'ta teröre karşı zaferdeki ek katkısı değil mi?
Rûdaw: O zaman Nuri el-Maliki Rusya'dan acilen savaş uçakları ve helikopterler satın almıştı. Şimdi Irak'ın Rusya'dan silah almadığı veya sürecin durduğu anlaşılıyor, bunun nedeni nedir? Rusya Irak'a silah satışını durdurdu mu?
Elbrus Kutraşev: Gerçekten de bu hassas bir konu. Elbette medya, büyükelçiden alınabilecek her şeyi almak ister. Belki 20-30 yıl sonra, bu dosyaların üzerindeki sır perdesi kalktığında bu konu hakkında ayrıntılı konuşabilirim. Ancak genel olarak Rusya ile Irak arasındaki askeri ve teknik işbirliği ilişkilerinin devam ettiğini söyleyebilirim. Bu konu üzerinde birçok taraf çalışıyor. Bu işbirliği aramızda çok doğal, ne yeni ne de olağandışı bir şey, aksine size çok rutin bir konu olduğunu söyleyebilirim. Elbette, mevcut koşullarda, 2003'ten itibaren Amerikalılar Irak'taki silah sektörünü tekeline almaya çalıştığında, işbirliği eskisinden biraz daha zorlaştı diyebiliriz. Ancak gururla söyleyebilirim ki, düşmanlarımızın çabaları ne kadar büyük olursa olsun, Rus-Irak işbirliği devam ediyor. Çünkü Iraklı dostlar, bunu tekrarlıyorum. Iraklı dostlar Rus silahlarını seviyor ve Rus silahlarına alışkınlar. 22 yıl süren Amerikan kontrolü ve Amerikalıların Irak'taki tüm yaşam alanlarını, başta askeri konular olmak üzere kontrol etme çabalarına rağmen, bu konuda başarısız oldular. Irak'ta çeşitli silahlar bulunmasına rağmen, bu silahların çoğunun hala Rus ve Sovyet yapımı olduğunu görüyoruz. Belki bu silahların bir modeli başka ülkelerden satın alınmıştır, ancak bu silahın kökeni Rusya'dır. Hatta daha da fazlası, bunu artırma konusunda ortak bir fikir birliği ve istek var. Elbette, Irak'ın çok fazla şey satın alamamış olması muhtemeldir, örneğin IŞİD savaşı sırasında çok fazla satın alıyordu çünkü birincisi acil bir ihtiyaçtı. İkincisi Batı'nın bu konuya büyük bir müdahalesi yoktu. Şimdi müdahaleler çok güçlü olabilir. Irak Kürdistanı'nda Amerikalıların bazen dostlarıyla bile nasıl davrandıklarını biliyorsunuz, dost olmayanları bırakın. Çok uzatmak istemiyorum ama burada önemli olan, Irak'ın silahlandırılması konusunda Rusya Federasyonu'nun hiçbir gündemi olmadığı, Irak'ın talep ettiği her şeyi sağlamamızı engelleyecek hiçbir şey olmadığıdır. Bu konudaki gözlemime göre, Irak'ın şu anda yeteneği olmayabilir veya Rusya'nın şu anda tüm NATO ittifakına karşı vekalet savaşıyla karşı karşıya kalmış olması normaldir. Biz Ukrayna'ya karşı savaşmıyoruz, biz tüm NATO sistemine karşı, tüm silah ve cephanelikleriyle, tüm askeri sanayileriyle, tüm nüfuslarıyla, tüm finansal kapasiteleriyle savaşıyoruz. Biz kapsamlı bir savaşla karşı karşıyayız. Bu açıdan, bazen belirli bir silah türünü satamayız çünkü ona ihtiyacımız var. Bir savaş cephemiz var, her gün 600 bin savaşçının savaştığı bir cephemiz var.
Rûdaw: Ukrayna Savaşı hakkında, Rusya savaş cephelerinde ilerleme kaydediyor mu? Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in savaşı durdurma niyeti var mı?
Elbrus Kutraşev: Öncelikle plan, olayların başlangıcında Ukrayna'yı barışa zorlamaktı. Plan, üç buçuk yıl veya daha fazla sürecek özel bir savaş planı değildi. Savaş başladı ve yaklaşık iki ay sonra, Belarus ve Türkiye'nin arabuluculuğunda Ukraynalılarla bir barış anlaşmasına vardık. O taslak anlaşmayla, Rusya'nın istediği her şey belirlenmiş oldu. Oysa Ukraynalıların, bizim istediğimiz projede bazı noktaları sunarak bizden önde oldukları bir sır değil. Çünkü Rusya'nın ne istediğini biliyorlardı. Bu yüzden hızlı bir çözüm bulmak istiyorlardı. O zamanlar, ülke içinde sorunlar yaşayan ve kendini büyük bir diplomat olarak tanıtmak isteyen İngiltere Başbakanı Boris Johnson, Ukrayna hükümetinin anlaşmayı imzalamasını yasakladı. Yaptığı çılgınca olsa da, tüm sorumluluğu Boris Johnson'a yüklemek istemiyorum. Bununla ilgili şaka yapabiliriz, ancak geriye dönüp yıkımın boyutunu, ölü sayısını, yaralı sayısını, dul sayısını, yetim sayısını sayarsak, Boris Johnson'ın bunda büyük bir rolü var. Bu konuda devam etmek istemiyorum çünkü bu durumu tanımlamak için uygun kelimelerim yok. Ancak Ukraynalılara geri dönersek, bu onların tutumunu haklı çıkarmaz çünkü kendi kararları olmalıydı, yabancı birinin gelip onlara dayattığı bir karar değil. Ancak bu fırsat kaçırıldı. Dolayısıyla olaylar kontrolden çıktı çünkü amacımız Ukrayna sistemini, özellikle de Donbass, Donetsk ve Luhansk bölgelerine saldırmama konusunda anlaşmaya zorlamaktı. Ukraynalılar saldırmak üzere oldukları için biz onlardan önce saldırdık, çünkü onlar o bölgelere bir saldırı başlatmak ve orada demografik temizlik yapmak üzereydiler.
Rûdaw: Bahsettiğiniz gibi, çatışmalar çok sayıda ölü ve yaralı, dul ve yetim bıraktı. Savaşı sona erdirmek için herhangi bir planınız var mı?
Elbrus Kutraşev: Birden fazla plan var. Bu savaşa kapsamlı bir çözüm bulmak ve ondan çıkmak, barışı sonsuza dek sağlamak için bir Rus planı var. Rusya'yı boyunduruk altına almak gibi başka planlar da var. Diğer deneyimlere göre, Ruslar ‘aptal’ oldukları için, savaşı durduracağımıza ve Ukrayna'ya yeniden silahlanıp toparlanması için bir şans daha vereceğimize inandırılabiliyorlar.
Rûdaw: Rusya şu anda hangi senaryoya doğru ilerliyor ve barış ve istikrarı sağlamak için seçenekleri neler?
Elbrus Kutraşev: Tüm dünya Ukrayna'da barış istediğimizi biliyor, ancak bu savaşın nedenlerini, altında yatan sebepleri ele alarak kapsamlı bir barış istiyoruz. Şu anda farklı tarafların önerileriyle olan her şey, nedenlere değil, sonuçlara odaklanıyor. Biz bu tür çözümlere inanmıyoruz. Neden mi? Çünkü daha önceki deneyimlerimiz var. İzin verirseniz, 2014'te Doğu Ukrayna'da halk ayaklanması yaşandı. Bu ayaklanma silahla bastırıldı. Kürdistan'da bu tür şeylerin nasıl olduğunu iyi biliyorsunuz. Rusya müdahale etti ve savaşı durdurdu, 2015'te savaş durdu. Orta Ukrayna, Kiev ve Doğu Ukrayna ile Rus çoğunluklu Donbass bölgesi arasında bir çözüm süreci başlatıldı, ancak birleşik bir devlet içinde bir çözüm bulmaları gerekiyordu. Irak'taki Kürdistan durumuna çok benzer bir durum. O dönemde Ukrayna'da ve Irak'ta yaklaşık aynı sayıda nüfus vardı. Kürt halkının nüfusu, Ukrayna'daki Ukrayna vatandaşlığına sahip etnik Ruslar kadar kalabalıktı. Elbette coğrafi varlığın da aynı olduğu söylenebilir, ülkenin kenarında, ülkenin merkezinde değil. Merkezin aynı tutumu, sert bir tutum, kanlı bir tutum, şiddetli bir tutum ve sokaklara çıkan ve haklarını talep eden insanlara yönelik muamele. Onlara karşı silahlı güçler gönderildi. Bu doğru mu? Doğru değil. Irak'taki Kürtlerin Enfal sürecinde onları koruyacak kimseleri yoktu. Ancak Ukrayna'daki Rus Kürtlerinin büyük bir ağabeyi vardı, biz onları korumak için müdahale ettik. Ancak Ukrayna'yı parçalamak için değil. Doğu Ukrayna ve merkez arasında bir çözüm bulunmasını istedik. Ne oldu? Fransa, Almanya ve bazı diğer tarafların katılımıyla, elbette Amerikalıların da katılımıyla bir çözüm çerçevesi oluşturdular. Hepsi sekiz yıl boyunca barış istediklerini, çözüm istediklerini söylerken yalan söylediler, oysa Ukrayna'ya silah sağlıyorlar ve Ukrayna güçlerini eğitiyorlardı. Ukrayna'yı Rusya'ya karşı savaşa hazırlıyorlardı. Sonra ne oldu? Hepsi sekiz yıl boyunca çözüm istedikleri yalanını söylediler, bu arada Ukrayna'ya silah sağladılar ve Ukrayna güçlerini eğittiler. Ukrayna'yı Rusya'ya karşı savaşa hazırlıyorlardı. Sonra ne oldu? Merkel ve Hollande istifa ettikten sonra barış istemediklerini, çözüm istemediklerini, Ukrayna'ya bir şans daha vermek istediklerini itiraf ettiler. Tüm olanlardan sonra şimdi aynı deneyimi mi tekrarlayacağız? Rus halkı eşek değil. Bir kez hata yapabiliriz, iki veya üç kez asla.
Rûdaw: Sayın Büyükelçi, Irak vatandaşlarının Rus ordusu saflarında Ukrayna cephelerinde savaştığını gösteren raporlar ve videolar var. Bu konuda ne söylersiniz?
Elbrus Kutraşev: Bu konuya şaşırmıyorum, çünkü eğer büyük bir istek varsa. internette biraz daha derinlemesine araştırma yapmak ve her iki tarafta da bu olaylara karışan birçok farklı milletten insan bulmak mümkün. Örneğin, İsrail'den Ukrayna tarafı ve rejimi için savaşan gönüllüler var.
Rûdaw: Rus ordusunda kaç Iraklı savaşıyor?
Elbrus Kutraşev: Bu konuyu Bağdat'ta düzenlediğim bir basın toplantısında ayrıntılı olarak açıklamıştım, bu yüzden tekrarlamayacağım, çünkü yeni bir şey yok. Bu tür durumlar mevcut, ancak bunlar münferit vakalar ve bazı kişilerin iddia etmeye çalıştığı kadar yaygın değiller. Bireysel olarak var olduklarını biliyoruz, çünkü hatırlayabildiğim kadarıyla, belki iki, üç, belki daha fazla, dört kez, cenazelerini almaya giden ölenlerin yakınlarına vize verdik. Konunun gerçeği bu, bu onların orada olduklarının kanıtı. Ama sayıları kaç? Elimde bir rakam yok Tekrar ediyorum, önemli bir şey var. Bu savaş, rejimin rejime karşı savaşı değil. Bizim için bu, halkımızın çıkarları için verdiği bir savaş. Her Rus'un cephede savaşan dostları veya akrabaları var. Benim de birçok akrabam, dostlarımın akrabaları veya dostlarımın dostları var. Onlarla sürekli iletişim halindeyiz, hatta manevi destek için bile, basit bir yardım bile olsa gönderiyoruz. Savaş meydanlarında savaşanlar, sadece hükümetleri değil, halkları tarafından da desteklendiklerini bilirler. Dolayısıyla orada olup bitenlerle ilgili birçok haber geliyor, ancak yabancıların varlığına dair hiçbir şey duymadım. Yani Rus tarafında yabancılar olduğunu duymadım, ancak Ukrayna tarafında yabancılar var. Onlardan esir aldık, naaşlarını geri getirdik, belgelerini geri getirdik, teçhizatlarına el konuldu, bazıları isimleriyle ve ülkelerindeki askeri ve istihbarat konumlarıyla tanınıyor. Ama Rus tarafından bahsedersek, gerçekten bahsedilecek bir şey yok. Örneğin, Rus televizyonu ara sıra Latin Amerika'dan bir gönüllünün Rusya'ya geldiğini, Rus ordusuna katıldığını, savaştığını ve arkadaşlarıyla fotoğraf çektirdiğini bildiriyor. Tüm sürecin içindeler ve bu dava için geldiler. Dolayısıyla bu davaların bireysel olduğunu ve dolayısıyla yaygın olmadığını savunuyorum. Ancak izin verirseniz, Irak vatandaşlarına bu tutumları için teşekkür etmeliyim; bu tutum Rusya yanlısı bir tutumdur. Yaralanan veya ölen olursa kesinlikle özür dilerim. Tekrar ediyorum, onları kabul etmedik. Gönüllü olarak geldiler.
Rûdaw: Herhangi bir ödül alıyorlar mı?
Elbrus Kutraşev: Öncelikle birinin maaş alması, kiralık asker olduğu anlamına gelmez. Polis maaş alır ve kiralık asker değildir. Asker maaş alır ve kiralık asker değildir. Hatta bu stüdyodaki sunucu da maaş alır ve kiralık asker değildir. Büyükelçi de, ben maaşla yaşıyorum. Gönüllülere gelince, biz bir devletiz, hatta gönüllülerimize bile gücümüz yettiğince maaş veriyoruz. Her alanda, gönüllülere maaş vermenin mümkün olmadığı alanlar var. Örneğin Moskova'da İslami dini faaliyetler düzenlendiğinde, Müslümanlardan gönüllüler üniversite dışında ve üniversite içinde işlerin düzenlenmesine katılıyorlar, onlara hiçbir şey verilmiyor. Ama bir kişi belirli bir yerde birkaç ay veya birkaç yıl çalışırsa, maaş almadığını söylemiyorum, peki neyle yaşıyor?
Rûdaw: Irak vatandaşlarının Rusya vizesi alabilmeleri için davetiye gibi koşullar olduğu söyleniyor. Koşullar nelerdir ve Irak vatandaşları Rusya vizesi nasıl alabilirler?
Elbrus Kutraşev: Şehyan, bu ortak bir şey. İşimiz ortak, acımız ortak, umudumuz ortak, 40 gün bir halkla yaşayan birinin o halkın bir parçası olacağı ilkesine dayanıyor. Ben Irak halkının tüm kesimleriyle, tüm tabakalarıyla defalarca 40 gün geçirdim. Bu yüzden doğal olarak Iraklıların Rusya'yı ziyaret etmeleri, Rusya'ya turistik, ticari ve kültürel geziler yapmaları için kapıları açmak istiyorum. Ancak maalesef bu konuda kısıtlamalar var. Kendi gücüm yettiğince Irak tarafı için çabalıyorum, ancak konu zor. Söylediklerimin küçük bir kısmı şüphesiz şaka, ancak bunların çoğu ciddi. Buradaki sorun, birincisi, Iraklılara karşı düşman olarak hiçbir tutumumuz yok. Asla, aksine, Iraklıların hepsi bizim tarafımızdan saygın insanlar olarak biliniyor. Örneğin, Iraklı öğrencilerin Rusya'daki itibarı çok iyi. Bir röportajımda Iraklı öğrencilerin derslerinden çok Rus kız arkadaşlarıyla meşgul olduklarını söylemiştim, bu şaka babındaydı. Basın toplantısında bunu söylemek zorunda kalmıştım, çünkü röportaj yaptığım spiker Iraklıların Ukrayna savaşında yer alması konusunda ısrarcıydı. Hatta öğrencilerin derslerini bırakıp savaşa gitmeye zorlandığı haberleri vardı. Ben de, bir Iraklı öğrencinin savaş yüzünden değil, kız arkadaşları yüzünden okulu bırakmasının doğal olduğunu söyledim. Şimdi Rusya'da eğitim görüp memleketine dönen herkesin itibarını, konumunu ve büyük bir terfiyi desteklediğini görüyoruz. Bu memnuniyet verici. Vize konusuna geri dönelim. Şu anda Rusya'daki güvenlik durumu karmaşık, çünkü Rusya sadece medya savaşı ve yaptırımlar savaşıyla değil, aynı zamanda vekalet savaşıyla da karşı karşıya. Ancak bu vekalet savaşı Ukrayna topraklarında bize karşı kanlı bir savaştır. Biz de terör savaşıyla karşı karşıyayız. Ukrayna istihbaratı ve onlarla birlikte olanlar tarafından Rusya içinde terör eylemleri düzenlemeye yönelik girişimler var. Bu açıdan, Ruslar olarak, özellikle bu aşamada, çok hazırlıklı ve dikkatli olmalıyız. Size hatırlatmama gerek yok, veya belki de gerek var, Crocus City Hall ticaret merkezindeki kanlı olaydan bahsediyorum. İnsanların dinlenmek için toplandığı bir ticaret merkezi. Bir grup terörist içeri girdi, konuşan hayvanlar gibiydiler ve insanları öldürmeye, vurmaya başladılar. Oradaki kurban sayısı 100'den fazlaydı. Daha sonra Ukrayna sınırına koştular ve sınırı geçmeden tutuklandılar. Haklarında hala soruşturma yürütülüyor çünkü bu teröristlerin hiçbir terörist geçmişi, hiçbir terörist geçmişi, herhangi bir terör örgütüne üyeliği, güvenlik güçleriyle herhangi bir bağlantısı olmadığı, Rus olmadıkları ortaya çıktı. Bunlar, nasıl ve ne şekilde işe alındıklarını bilmediğim sıradan insanlardı, detayları bilmiyorum ama silah almışlar ve Rusya'da yasal olarak bulunuyorlardı. Birileri onlara silah vermiş, bir alışveriş merkezine gidip insanları öldürmeye başlamışlar ve bunu sanki IŞİD'miş gibi filme almışlar. Kendilerini IŞİD olarak göstermeye çalışmışlar, hatta bazı kurbanları bıçaklamışlar, ama bu konuda hiçbir deneyimleri yokmuş gibi. Bu nedenle, Rusya'nın güvenlik önlemlerini sıkılaştırması ve daha fazla açılmaması gerekiyor. Ukrayna krizinden çıkıp durum istikrara kavuştuktan sonra, Irak'ın vize ve benzeri konuları açan ilk ülkeler arasında yer alacağını garanti ederim, çünkü Araplara karşı genel bir açık görüşümüz var. Bu, önceden tahmin edilmesi zor bir şeydi. Irak bizim eski dostumuz. Bu konuda onunla nasıl iş birliği yapmayız?
Rûdaw: Rusya kuvvetlerini Suriye'de ne kadar süre tutmak istiyor? Rus kuvvetlerinin Banyas ve Hmeymim üssündeki durumu şu an nasıl?
Elbrus Kutraşev: Elbette şu anda Suriye'de kuvvetlerimizin kalması için askeri bir ihtiyaç yok, çünkü bu terör gruplarına karşı savaşmak içindi. Şimdi durum değişti, Suriye topraklarında herhangi bir savaşa katılmıyoruz. Öte yandan, bu üslerin stratejik bir boyutu var ve Suriye'ye özgü değiller. Bu yüzden düşmanlarımız bu üslerde kalmak istediğimizde ne demek istediğimizi biliyorlar. Burada önemli olan, yeni Suriye sistemi ne istiyor ve nasıl düşünüyor? Başlangıçtaki tahminler, Rusya'nın gitmesini talep edebileceği yönündeydi. Bu o dönemde uygun bir şey olabilirdi, geçen Aralık ayındaki olaylardan bahsediyorum. Ancak zaman geçtikçe, üslerin hala var olduğu ve içinde kuvvetlerin bulunduğu ortaya çıktı. Elbette üslerdeki kuvvetlerin sayısı - üsler kelimesini terim olarak kullanıyorum - Hmeymim hava üssü var ve bu durumda gerektiği kadar orada olması gerekiyor. Bu yüzden bu üslerdeki kuvvetler daha önce olduğundan çok daha az, ancak hala varlar.
Rûdaw: Sayıları kaç?
Elbrus Kutraşev: Bilmiyorum, belki yarısıdır, belki daha fazladır. Bu bilgiler gizli bilgilerdir. 20 yıl sonra, ya da Dışişleri Bakanlığı'ndan ayrıldıktan veya istifa ettikten sonra bu konuyu tekrar konuşuruz. Ama önemli olan, gerçekten çok sayıda kişinin orada olmasıdır. Ancak onların Suriye'deki varlıkları artık askeri olmaktan çok daha fazla siyasi ve stratejik bir boyuta sahip. Çünkü bu üsler, Suriye'deki yönetim sistemi değişmesine rağmen ilişkilerimizin hala var olduğunun bir kanıtıdır, hatta bu hassas konuda bile. Suriye hükümeti ile hala aktif ilişkilerimiz var ve heyetler birbirlerini ziyaret ediyorlar. Son olarak Ahmed Şara Moskova'yı ziyaret etti, daha önce de birden fazla üst düzey Rus heyeti Şam'ı ziyaret etmişti. Bu yüzden orada liderlik düzeyinde, yani subaylar değil, istihbarat teşkilatları başkanları, savunma bakanları ve dışişleri bakanları düzeyinde çok ayrıntılı toplantılar ve müzakereler yapıldı. Çok detaylar konuşuldu, ancak üslerin kapatılması konuşulmadı ve hala varlar.
Rûdaw: Ahmed Şara'nın Moskova ziyaretinde, Suriye hükümeti Beşar Esad'ın iadesini talep etti mi?
Elbrus Kutraşev: Sanırım bu ziyarette talep etmediler. Yüzde yüz emin olamam ama yüzde 99 talep etmediler derim. Daha önce ilk kez talep edilmişti ve bu konu, Rusya Devlet Başkanı'nın Orta Doğu Özel Temsilcisi ve Dışişleri Bakan Yardımcısı, şu anda emekli olan Sayın Bogdanov'un ziyareti sırasında incelenmişti. Tanınmış bir şahsiyettir. Büyük bir heyete başkanlık ederek Şam'a gitti, Ahmed Şara ile görüştü. Başlangıçta Beşar Esad'ın teslim edilmesi gerektiğini talep etmişti. Burada Rus tarafının yorumu şudur: “Teslim edilemez, çünkü insani sığınmacıdır, bu yüzden teslim edilemez”. İnsani sığınmacı, bizim kelimeye verdiğimiz yoruma göre, siyasi sığınmacıdan farklıdır. Siyasi sığınmacı, siyasi olarak sığınma talebinde bulunan herkes demektir ve siyasi faaliyetlerine devam eder. Teorik olarak bir gün ülkesine veya vatanına iade edilebilir. Ancak insani sığınmacı, filan kişinin ülkesine veya vatanına iade edilemeyeceği anlamına gelir çünkü bu hayatı için tehlikelidir. Bu söz, yeni Suriye liderliğinin Beşar Esad'ın Moskova'da kalması ve ne medya ne de siyasi hiçbir faaliyette bulunma hakkının olmaması yönündeki rızasıyla gerçekleşti. Bu şekilde kalmaya devam edecek. Bu konuda bir şey duydunuz mu? Duymadınız. Neden? Çünkü hakkı yok, ama huzurlu bir yerde yaşıyor.
Rûdaw: DSG ile ilişkilerinizden bahsedin. Amerika ve Fransa, Kürtlerin Suriye hükümetinde haklarının tanınmasını ve DSG'nin bu ülkenin ordusunun bir parçası olmasını talep ettiler. Rusya'nın bu konudaki bakış açısı nedir?
Elbrus Kutraşev: Öncelikle şunu söylemek isterim ki, DSG ile ilişkilerimiz normaldir, dostanedir derim, ancak diyaloğa dayalı ilişkilerdir. Amerika Birleşik Devletleri'ne gelince, onlar DSG'ye silah sağlayan ve destekleyen bir taraftır. Görüldüğü kadarıyla DSG'yi kendi çıkarları doğrultusunda bir tür özel askeri şirket olarak kullanmak istiyorlar. Bu, Amerika'nın DSG'ye karşı tutumudur. Askeri ve siyasi bir güç olan DSG'ye karşı tutum nerede? Bu açıdan Şam ile DSG arasında diyaloğu teşvik ediyoruz. Beşar Esad rejimi döneminde de bu diyaloğu teşvik ettik ve arabulucu olarak katıldık. Şimdi de bu diyaloğu teşvik ediyoruz, her ne kadar şimdi arabulucu olmasak da.
Rûdaw: Yani Rusya, Kürtlerin yeni Suriye yönetiminde haklarının tanınmasını ve DSG'nin yeni Suriye ordusunun bir parçası olmasını destekliyor mu?
Elbrus Kutraşev: Öncelikle bu çok önemli bir şeydir, bu konunun ulusal bir diyalog çerçevesinde çözülmesi gerektiğinden yola çıkıyoruz. Bu konu Suriye'nin iç meselesidir. Rusya'nın ne düşündüğü, düşünebilir veya düşünmeyebilir, ancak bizim düşündüğümüz şey çoğu zaman kamuoyuna açıklanmaz, çünkü bu tür bir tutum açıklanırsa bir baskı kartına dönüşür. Örneğin, siz bizim açık görüşümüzü dile getirdiniz. Biz, Rusya Federasyonu, federal bir devletiz, size 300 dilimiz ve 80'den fazla bölgemiz olduğunu söyledim. Irak'ta belki bir bölge varken, bizde 80 bölge var. Bu açıdan doğal olarak her milletin kendi dil haklarını, başta dil hakları olmak üzere güvence altına alması gerektiğini talep ediyoruz. Çünkü Ukrayna savaşı Ukrayna'da Rus diline uygulanan bir yasak nedeniyle başladı. Irak'ta Kürt dilinin kullanımına bir yasak getirildiğini düşünün, sadece Bağdat ve Basra'da değil, Erbil, Süleymaniye ve Duhok'ta, ne olur? Ayaklanma ve savaş. Dil hakları, kültürel haklar, ekonomik haklar, idari haklar, siyasi haklar, yasa ve anayasaya göre tüm bu hakların güvence altına alınması gerekir. Ayrıntılara gelince, DSG'nin Suriye ordusuna entegrasyonu veya DSG'nin ikincil bir taraf olarak kalması, tamamen bir grup olarak entegrasyonu veya bireysel olarak entegrasyonu konusunda, Allah'a şükür bu ayrıntılara müdahale etmemize gerek yok. Ancak bu konuların diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini talep ediyoruz, çünkü diyalog olmazsa ne olur? Açık.
Rûdaw: Amerikan ve İngiliz istihbaratının Bağdat'taki büyükelçiliğinizi izlediğini söylemiştiniz, bu faaliyet hala devam ediyor mu?
Elbrus Kutraşev: Onlara sormanız gerekiyor, benim onlarla bir ilişkim yok.
Rûdaw: Peki nasıl öğrendiniz? Daha önce bizi izlediklerini söylemiştiniz, ama şimdi devam edip etmediğini bilmiyor musunuz?
Elbrus Kutraşev: Şehyan, şunu söylemek isterim ki, diplomatik yaşamın sürekli gözetim altında olduğu herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Biz bu ve diğer konulara alışkınız. Özellikle günümüz çağında bu mümkün değil, cep telefonlarımız var. Cep telefonu, dünyadaki en iyi casusluk aracıdır, çünkü sahiplerinin haberi olmadan kullanılabilir. Cep telefonları cebimizde ve casusluk yapmak için kullanılıyor. Mikrofonlar ve kameralar gerektiğinde birlikte kullanılıyor, tüm mesajlar okunabilir. Tüm iletişimler izlenebilir. Bu dünyada yaşıyoruz. Dünya şeffaf bir hal aldı. Elbette, diplomatlar da dahil olmak üzere belirli yetkililer üzerinde dikkat var. Bu konuda şaşırmıyoruz. Doğal olarak bu girişimlerle mücadele etmek için araçlarımız var. Bu girişimlerin ne kadar etkili olduğunu bilmiyorum. Örneğin Amerikalılar, onlara fırsat vermediğimden şikayet etmediler. Irak'taki durumumuza gelince, burada öncelikle Irak liderliğine ve halkına misafirperverlikleri ve ev sahiplikleri için teşekkür etmeliyim. Irak'taki durumumuz, Bağdat'taki büyükelçiliğimizin ve Erbil ve Basra'daki iki başkonsolosluğumuzun durumu çok mükemmel. Dost bir ülkede bulunuyoruz. Birçok dostumuz, birçok destekçimiz var. Öğrencilerle, halkla bir fırsatımız olduğunda, her zaman olumlu bir bakış açısı var. Irak'ta çalışarak, Irak'ın diğer bölgelerinde veya başka bir ülkede çalışmalarımıza devam etmek için çok değerli deneyimler ediniyoruz. Hatta Irak'ta çalışan bir Rus diplomatının daha sonra sürekli orayı ziyaret etmesi bir fenomen haline geliyor. Rusya Dışişleri Bakanlığı'nın Ortadoğu bölümünde iki grubumuz olduğunu söyleyebilirim, Irak grubu ve Suriye grubu, çünkü bu iki ülkeden birinde çalışan herkes bir grup oluşturur. Örneğin Rus diplomatlar, çünkü farklı ülkelerde çalışmış diplomatlarımız var, ancak sadece Suriye ve Irak'ta çalışmış olanlar, aynı zamanda Suriye ve Irak'ta çalışmış başka birini gördüklerinde, aralarında bir kardeşlik hissederler. Hatta yabancı bir diplomat, size söylerim ki, dost bir ülkeden olmasa bile yabancı bir diplomat duyduğumda, örneğin daha önce Suriye'de çalıştığını öğrenirsem, ona yabancı gibi davranamam. Ona yakın hissederim, dostum olmasa bile ona yakın hissederim. Burada özel bir atmosfer var. Diğer ülkelerden farklı bir atmosfer. Bu konuyu neden bu kadar uzattım? Irak'ta çalışmanın bir güvenlik boyutu var. 2006'da El Kaide tarafından kaçırılıp öldürülen büyükelçiliğimizden beş kişiyi kaybettik. Bu açıdan burada özel bir güvenlik durumunda yaşıyoruz. Iraklı bir vatandaş gibi yaşayamayız. Neden bu kadar uzun konuştum, özür dilerim, ama her şeyden önce Irak güvenlik güçlerine güvenliğimizi sağladıkları, bizi korudukları, bizi gözlemledikleri için teşekkür ediyorum. Hükümete teşekkür ediyoruz, çünkü bu gözetim olmasaydı çalışamazdık. CIA veya diğerlerinin faaliyetlerine gelince, Allah onların sağlığını versin, çalışsınlar. Ancak en azından burada bizim durumumuz, ABD'deki ve bazı Avrupa ülkelerindeki meslektaşlarımızın durumundan daha iyi, zira iç istihbarat teşkilatları tarafından doğrudan ve ahlaksız bir baskı altındalar. Son olarak, bir arkadaşım Baltık ülkelerinden birinde çalışıyordu. Doğrudan birisi gelip dedi ki: "Ben istihbarat teşkilatındanım, ya bize işbirliği yaparsın ya da seni istenmeyen kişi ilan ederiz." Arkadaşım şöyle cevap verdi: "Ülkenizin bu kadar önemli olduğunu mu sanıyorsun? Bana iki seçenek sunduğunda." Elbette bu oldu. Bu diplomat şöyle cevap verdi: "Pekala, diplomatik görevin ülkemizde sona erdi." Belki tembellerdir, belki aptaldırlar, ama konu, elçiliğimize "filanca istenmeyen kişidir" diye bir nota gelmeden üç ay sürdü. Bu olağanüstü durumları meslektaşlarımız birçok ülkede yaşıyor. Ya da toplu ihraç kampanyaları, onlarca diplomatın aynı anda istenmeyen kişi ilan edildiği zamanlar. Tüm bunlar, Allah'a şükür, burada Irak'ta yok. Çok rahatız. Allah CIA'in evini yıksın.
Rûdaw: Son sorum Irak'taki seçimlerle ilgili. Seçim kampanyası devam ediyor ve oy verme gününe birkaç gün kaldı. Süreç şu ana kadar nasıl ilerledi ve sizin tahmininiz nedir, müdahaleden uzak bir seçim yapılacak mı?
Elbrus Kutraşev: Bu seçimlere ne aday ne de seçmen olarak katılmıyorum. Ancak gözlemci olarak davet edildik ve katılacağız. Yerel seçimlerde gözlemci olarak katılma konusunda daha önceki deneyimlerimiz var. Bu ülkenin misafirleri olarak, doğal olarak seçimlerin zamanında yapılması gerektiği düşüncesini destekliyoruz. Her şeyden önce, değişiklikleri takip ediyoruz. Değerlendirmek için ne gerekiyor? Irak'ın durumu nasıl? Allah korusun, patlamaya hazır mı yoksa istikrarlı mı? Allah'a şükür, şu ana kadar belirli bir ölçüde tehlikeli bir şey görmüyoruz. Karşılıklı suçlamalar ve son dönemdeki suçlama kampanyası hakkında, her seçim kampanyasında bu fenomen vardır. Önemli olan, Irak'taki adayların terör eylemlerine maruz kalmamış olmalarıdır. Bu açıdan, Irak'ı eleştiren kişiye şunu hatırlatmak isterim ki, Amerika'da Trump seçilmeden önce iki kez, iki kez suikast girişimine uğradı. İlk seferinde tesadüfen kafasına isabet etmedi. Kafası büyük, maşallah. O büyük ve gürültülü bir adamdır. Bu yüzden bu açıdan Irak'ı diğer ülkelerle karşılaştırırsak, benim görüşüm şudur ki, Allah'a şükür, işler iyi gidiyor. Hatta bu kampanyanın önceki kampanyalara göre daha sakin olduğunu hissediyorum. Ama bunlar kişisel hisler, yanılıyor olabilirim, yanılıyorsam özür dilerim.
Rûdaw: Çok verimli bir sohbet oldu, çok teşekkürler. Irak'taki Rusya Büyükelçisi Elbrus Kutraşev, çok teşekkürler.
Elbrus Kutraşev: Bu sohbet ve sabrınız için çok teşekkür ederim.
Rûdaw: Teşekkürler.
