Haber Merkezi - İran güvenlik güçlerinin Rojhilat’ta en az dört Kürt işletme sahibini gözaltına aldığı bildirildi. İnsan hakları izleme kuruluşu Hengaw, gözaltıların Kürt partilerin Jina (Mahsa) Emini'nin ölümünün dördüncü yıl dönümü nedeniyle çağrı yaptığı genel greve engel olma girişimi olarak değerlendirilebileceğini bildirdi.
Hengaw, "Hükümet güçleri, Şino'da önceden haber vermeksizin evlere baskın düzenledi ve birkaç genci güç kullanarak gözaltına aldı" açıklamasında bulundu.
Gözaltına alınanlar arasında eski siyasi tutuklu da var
İzleme kuruluşu, gözaltına alınanlardan üçünü "esnaf ve pazar tüccarları" olarak tanımladığı Soran Bayazidi, Rahim Arşadi ve Rıza Diyan olarak açıkladı.
Dördüncü kişinin ise eski siyasi tutuklu Fahreddin İbrahimi olduğu, İbrahimi'nin daha önce idam edilen Kürt siyasi tutuklu Muhyeddin İbrahimi'nin oğlu olduğu belirtildi.
Beş Kürt muhalefet partisinden genel grev çağrısı
Gözaltılar, beş büyük Kürt muhalefet partisinin oluşturduğu ittifakın pazar günü Rojhilat genelinde çarşamba günü yapılması için genel grev çağrısında bulunmasının ardından geldi.
Çağrı, İran'ın Kürdistan eyaletinden 22 yaşındaki Kürt kadın Jina Emini'nin ölümünün dördüncü yıl dönümünü anmak amacıyla yapıldı.
Emini, ahlak polisi tarafından zorunlu başörtüsü kurallarını ihlal ettiği iddiasıyla gözaltına alınmasından üç gün sonra, 16 Eylül 2022'de Tahran'da bir hastanede hayatını kaybetmişti.
Emini'nin ölümü, İran'ın onlarca yıldır tanık olduğu en büyük ülke çapındaki protestoları -"Jin, Jiyan, Azadî" yani "Kadın, Yaşam, Özgürlük" hareketini- ateşlemişti.
İran Kürdistanı Siyasi Güçler Koalisyonu pazar günü yayımladığı açıklamada Kürt toplumuna, "İslam Cumhuriyeti'nin sürdürdüğü politikalara karşı, Jîna Emini'nin öldürülmesi suçunun dördüncü yıl dönümü olan 16 Eylül'de ülke çapında genel bir grev gerçekleştirme" çağrısında bulundu.
Koalisyon, grevi "öldürülen herkesi ve Jîna - Jin, Jiyan Azadî devriminin değerlerini" onurlandırmanın yanı sıra "güvenlik ve ekonomik krizlere karşı sivil bir eylem ve kitlesel bir yanıt" olarak nitelendirdi.
İran güvenlik güçlerinden "hoşgörü göstermeyeceğiz" uyarısı
Gözaltılar, İran Polis Şefi Ahmed Rıza Radan'ın kamusal alanlarda devlete meydan okuyanlara karşı "hiçbir hoşgörü göstermeyeceklerini" açıklamasının bir gün sonrasına denk geldi.
Radan, Pazar günü devlet televizyonuna verdiği röportajda, "Savaş koşulları içindeyiz ve düşmanın çağrısıyla ülke içinde güvensizlik yaratmaya çalışan biri olursa, onunla mücadele edeceğiz. Bu konuda hiçbir hoşgörü göstermeyeceğiz" ifadelerini kullandı.
Protestolarda yüzlerce kişi hayatını kaybetmişti
Oslo merkezli İran İnsan Hakları örgütü, Eylül 2023'te yayımladığı raporda Jin, Jiyan, Azadî ayaklanması sırasında aralarında 68 çocuk ve 49 kadının da bulunduğu 551 protestocunun öldürüldüğünü bildirmişti. Örgüt, aralarında dört çocuk ve sekiz kadının da yer aldığı en az 22 protestocunun ise "şüpheli intiharlar" sonucu hayatını kaybettiğini kaydetmişti.
Eylül 2022 protestolarının ardından, İran'da 2025 sonu ve 2026 başında ülke para biriminin çöküşü ve derinleşen ekonomik krizin tetiklediği en az iki yeni huzursuzluk dalgası daha yaşandı.
İran İnsan Hakları örgütü, yalnızca Ocak 2026'daki protestolar sırasında, on sekiz gün süren ülke çapındaki hükümet karşıtı gösterilerde en az 3 bin 428 kişinin hayatını kaybettiğini ve binlerce kişinin yaralandığını belgelemişti.
