Haber Merkezi - Önde gelen veri analiz şirketi Kpler, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan ham petrol ihracatının İran'ın devam eden kısıtlamalarına rağmen neredeyse savaş öncesi seviyelere geri döndüğünü belirtti ve bu toparlanmayı alternatif güzergahların kullanılmasına bağladı.
Kpler Ham Petrol Analizleri Başkanı Humayun Felekşahi, Rûdaw'dan Ömer Muradi'ye veriği özel demeçte, "Kasım ayında savaş öncesi seviyelerin yüzde 90'ına ulaşmış durumdayız; günlük 15,3 milyon varil ihracat gördük" dedi.
İhracatın yüzde 60'ının hala tankerlerle Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini ifade eden Felekşahi, "Bu oran savaş öncesindeki yüzde 80 seviyesine göre düşüş gösterdi" diyerek, bunun daha fazla petrolün "alternatif boru hatları üzerinden" taşındığına işaret ettiğini belirtti.
Söz konusu su yolu, ABD ve İsrail'in şubat ayı sonunda İran'a karşı başlattığı ve altı hafta süren askeri harekattan bu yana Washington ile Tahran arasındaki başlıca anlaşmazlık noktalarından biri haline geldi.
İran'ın geçiş yapmak isteyen gemilere yönelik kısıtlama ve saldırılarının yanı sıra ABD'nin uyguladığı ablukanın da yürürlükte kalmasıyla su yolu ve çevresindeki kısıtlamalar devam ediyor. İran, denizdeki kısıtlamaların sona ermesini ABD'den olası yeni saldırılara karşı güvence verilmesine ve dondurulmuş İran fonlarının serbest bırakılmasına bağladı.
“Petrol sevkiyatında büyük bir düşüş görmedik”
Felekşahi, "artan İran saldırıları" nedeniyle ekim ayındaki 16,5 milyon varil ve eylül ayındaki 17 milyon varile kıyasla ihracatta hafif düşüşler yaşandığını kaydetti. Ancak genel olarak "akışın oldukça dirençli kaldığını ve bölgeden çıkan petrol sevkiyatında büyük bir düşüş görmediklerini" sözlerine ekledi.
Washington Enstitüsü denizcilik takip uzmanı Noam Raydan, İran güçlerinin kasım ayında Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yönelik en az 16 saldırı düzenlediğini bildirdi.
ayında Hürmüz Boğazı, savaşın başlamasından önce küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20'si için bir geçiş güzergahı görevi görüyordu.
ABD'nin İran'ın güney limanlarına uyguladığı deniz ablukasının İran'ın ham petrol ve petrol ihracatını "sıfıra indirdiğini" söyleyen Felekşahi, petrol ürünlerinin de "neredeyse sıfıra indiğini; normal seviyelerin yaklaşık yüzde 10 ila 15'i düzeyinde olduğunu" belirtti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) dün yaptığı açıklamada, kuvvetlerinin şubat ayı sonundan bu yana Hürmüz Boğazı'ndan çıkan 1,7 milyar varilden fazla ham petrole refakat ettiğini ve USS Theodore Roosevelt'in şu anda CENTCOM'un sorumluluk alanında bulunduğunu duyurdu.
Irak alternatif arayışına girdi
Savaş kaynaklı kısıtlamalar ışığında Irak ve körfez ülkeleri, ham petrollerini satmak için alternatif güzergah arayışına girdi. Örneğin Irak, Ceyhan Limanı üzerinden günlük 750 bin varil temel ihracat kapasitesine sahip olan Türkiye ile arasındaki boru hattını yeniden faaliyete geçirdi.
Bağdat ayrıca Ürdün ile Basra-Akabe boru hattının ve Suriye ile Kerkük-Banyas boru hattının işletilmesi için görüşmelere başladı; Suriye ile kara yoluyla tankerler üzerinden ihracat ise halihazırda başlamış durumda.
Felekşahi’ye göre, savaş öncesi hacimlerin tamamen geri kazanılmasını engelleyen unsur ise günlük 3 milyon varili bulan ve Hürmüz dışında "alternatif bir boru hattı bulunmayan" ham petrolden elde edilen rafine ürünler.


