Erbil (Rûdaw) - İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, bir haftadır ülkeyi sarsan protestolara ilişkin ilk kez konuştu. Esnafın ekonomik sıkıntılar nedeniyle dile getirdiği itirazları "yerinde" olarak nitelendiren Hamaney, ancak gösterileri rejim karşıtı eylemlere dönüştüren "isyancılara hadlerinin bildirilmesi" talimatını verdi.
İran’da 2022 yılından bu yana görülen en büyük halk hareketi haline gelen protestoların ardından Ayetullah Ali Hamaney, "İzzet Şehitleri" aileleriyle bir araya geldiği toplantıda önemli mesajlar verdi.
86 yaşındaki lider, halkın ekonomik talepleri ile sokaklardaki şiddet olayları arasına net bir çizgi çekti.
"Esnafın itirazı doğru ve yerindedir"
Konuşmasında çarşı esnafının ve pazar kesiminin devrime en sadık toplumsal gruplardan biri olduğunu vurgulayan Hamaney, son dönemdeki kepenk kapatma ve toplanma eylemlerinin temelindeki ekonomik gerekçeleri kabul etti.
Hamaney, "Piyasa ve esnafın itirazları yerindedir. Bir esnaf, ulusal para biriminin değer kaybettiğini, fiyat istikrarının olmadığını ve döviz dalgalanmaları nedeniyle ticaret yapamaz hale geldiğini söylüyorsa, doğru söylüyordur" ifadelerini kullandı.
"İtiraz hak, kargaşa suçtur"
Hamaney, demokratik bir yönetimde yetkililerin itiraz eden vatandaşlarla konuşması gerektiğini belirterek şunları söyledi:
"İtiraz haktır; ancak itiraz kargaşa değildir. Biz protestocularla konuşuyoruz, yetkililer de onlarla konuşmalı. Ancak isyancılarla konuşmanın hiçbir faydası yoktur. Düşman tarafından kışkırtılan, esnafın arkasına saklanarak İslam ve İran aleyhine slogan atan o grup yerlerine oturtulmalıdır."
İran para birimi Riyal’in dolar karşısındaki rekor değer kaybına da değinen Hamaney, ekonomik istikrarsızlığın "doğal olmadığını" savundu.
Herhangi bir kanıt sunmadan İsrail ve ABD gibi dış güçleri işaret eden Hamaney, "Döviz fiyatlarının sürekli yükselip düşmesi düşmanın işidir. Düşman hiçbir zaman sakin durmaz ve her fırsatı değerlendirmeye çalışır" dedi.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve hükümetin bu "yapay" krizi çözmek için sahada olduğunu da sözlerine ekledi.
Trump’ın tehdidi ve sahadaki durum
Hamaney’in açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump’ın "İran barışçıl protestocuları öldürürse onları kurtarmaya geliriz, silahlarımız dolu ve hazırız" şeklindeki sert uyarısından hemen sonra geldi.
Hamaney’in "isyancılara hadleri bildirilmelidir" çıkışı, Batı medyası tarafından güvenlik güçlerine yönelik bir "yeşil ışık" olarak yorumlandı.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerin İran’ın 31 vilayetinin 22’sinde, 100’den fazla noktada devam ettiğini bildirdi. Şiddet olaylarında şimdiye kadar en az 10 kişinin hayatını kaybettiği ifade edilirken, Tahran yönetimi ölümlerin bir kısmından "terörist grupları" sorumlu tutuyor.
Analistler, Hamaney’in esnafın taleplerini "doğru" bularak toplumsal tabandaki öfkeyi dindirmeye çalıştığını, ancak "kargaşa çıkaranlar" vurgusuyla da güvenlik operasyonlarının meşruiyet zeminini hazırladığını değerlendiriyor.
